گزارش بررسی کانون دیده بانان زمین از 180 منطقه حفاظت شده در اکوسیستم های کوهستانی و تالابی کشوردر قالب هفت ناحیه جغرافیایی

 

ادامه بررسی ناحیه سه -مناطق حفاظت شده حوزه ارومیه

 

منطقه 1 حوزه دریاچه ارومیه

تالاب بین المللی و پناهگاه حیات وحش کانی برازان

IRAN-Kaniborazan International Wetland & Wildlife Refuge

در جنوب ذخیره گاه زیستکره و تالاب بین المللی دریاچه ارومیه تالاب های کوچکی وجود دارند که در مصب و دهانه ورودی رود ها به دریاچه ارومیه از دیر باز شکل گرفته اند.  این بستر های تالابی متاثر ازکم و زیاد شدن آب دریاچه ارومیه  بوده و حیات آنها عمدتا وابسته حیات و رودهای جنوبی دریاچه ارومیه است .  افزون بر این،  این مناطق تالابی ، نزدیک ترین بستر های تالابی به  مجمع الجزایر  دریاچه ارومیه هستند که زیستگاه های مهم برای جوجه آوری  پرندگان بومی و مهاجر در همین چند دهه اخیر بوده است.  یعنی اگر یک  خط فرضی میان بندر شرفخانه تا بندر رحمانلو کشیده شود، بیش از 80 جزیره که بزرگترین جزایر دریاچه ارومیه نیز هستند مانند  جزایر کبودان ، جزیره اشک ،جزیره اسپیر ، جزیره آرزو ، و...  ، زیر همین خط فرضی قرار گیرند. جزایری  با بستر های جنگلی که ارتباط زیستی محکمی بین این جزایر و تالاب های مصبی آب شیرین و لب شور جنوب دریاچه ارومیه وجود داشته است. این تالاب ها عبارتند از : تالاب کانی برازان - تالاب  نوروزلو- تالاب شورگل- یادگارلو - تالاب درگه سنگی -دریاچه  قوپی-  تالاب قیط و میمند   تالاب هایی که از این مجموعه  در فهرست تالاب های با اهمیت بین المللی کنوانسیون رامسر ثبت شدند عبارتند از :

 *- تالاب بین المللی کانی برازانکه در اسفند ماه 1389 به عنوان بیست و چهار مین تالاب  در فهرست تالابهای با اهمیت بین المللی کنوانسیون رامسر به ثبت رسید

 *-تالاب بین المللی شورگل ،یادگارلو و دورگه سنگی که به صورت سه تالاب مجزا با  مساحت 2500 هکتار در 45 سال پیش (1971 )در فهرست تالابهای با اهمیت بین المللی کنوانسیون رامسر به ثبت رسید  .

*-تالاب بین المللی دریاچه  قوپی که با مساحت 1200 هکتاردر سال 1354 در فهرست تالابهای با اهمیت بین المللی کنوانسیون رامسر به ثبت رسید  .

 

 

این  حریم اکولوژیکی تالابی همانند خود دریاچه ارومیه ، شرایط فاجعه بار زیستی را تجربه کرده و می کند .در سال 1379. سد حسنلو  راه رودخانه گدار چای  که  جمع کننده آب  بیش از 5 رودخانه بسیار مهم  دیگر بود ( تاله جار  ، چم شیخ رواس ، چم دورود ، چم کانی رش ، چم چلاش ، چم جلیدار) به دریاچه ارومیه بست  و  در حیات زیستی این تالاب ها اخلال اساسی بوجود آورد به گونه ای که  آنها را در لیست تالاب های تغییر اکولوژیک یافته ( Montreux record ) کنوانسیون رامسر قرار داد . این امر هیچ تاثیری بر سازمان حفاظت محیط زیست یعنی متولی قانونی این مناطق نداشت !!!!!به گونه ای که هم اکنون سد دیگری بنام " ده گرجی اشنویه" توسط مافیای سد ساز برای محکم کاری از نشت هر آبی به تالاب بین المللی دریاچه ارومیه  در دست اجرا است .

این تالاب ها همراه سد سازی و توسعه فله ای  مراکز جمعیتی و کشاورزی ، هر روز کوچکتر و کوچکتر شده اند و جز نابودی  چیز دیگری در انتظار آن ها نخواهد بود!!!! 

 

 

تالاب کانی برازان در سال 1389 با مساحت 876 هکتار  هم زمان با ثبت در فهرست  کنوانسیون رامسر به عنوان پناهگاه حیات وحش نیز ثبت شد. گفتنی است مساحت این پناهگاه حیات وحش در نقشه پراکنش مناطق حفاظت شده کشور ( تیر ماه 1391  )    929 هکتار  نوشته شده است .

 

 

 

تالاب بین المللی کانی برازان در12 کیلومتری جنوب دریاچه ارومیه -23کیلومتری غرب شهر میاندوآب و 30 کیلومتری شمال شهر مهاباد و سد مهاباد قرار دارد .

منابع  آب تالاب کانی برازان غیر از  بارندگی و روان آبهای منتهی به دریاچه  ارومیه ، چشمه های قره داغ می باشد.

  روستا های قره داغ ، بفروان  ، قلعه حسن و خورخوره نزدیک ترین مراکز جمعیتی به این تالاب می باشند.

تاکنون 75 گونه پرنده آبزی و کنارآبزی و 45 گونه گياهي  در تلاب کانی برازان  شناسایی شده است . از جمله پرندگان این تالاب :  خروس کولی، اردک سر سفید،  اردک مرمری، فلامینگو، چنگر، اردک بلوطی،  حواصیل خاکستری، پرستوی دریایی ،عروس غاز، پلیکان سفید، چوب پا، کشم بزرگ و ....

 

 

چشم اندازی از تالاب بین المللی و پناهگاه حیات وحش کانی برازان

 

 

حفاظتی که انجام نشد

 

 

تالاب کانی برازان در  پایانه رودخانه های  سیمینه رود و رودخانه مهاباد قرار دارد.  با ساخت  سد روی این رود ها چون دیگر تالاب های جنوبی دریاچه ارومیه دچار اختلال شد ولی به علت وجود  منابع آب چشمه های قره داغ هنوز نفس می کشد.

 

 عوامل عمده تخریب این تالاب بین المللی:

راه زنی در وسط تالابتالاب بین المللی کانی برازان  و ایجاد گسست اکوسیستمی آن

 

 

تخلیه آب تالاب تالاب بین المللی کانی برازان در بخش شمال شرقی توسط پمپ

 

  آتش سوزی های مکرر در تالاب بین المللی کانی برازان به  علت عدم تجهیزات موثر خاموش کردن فوری آتش

 

خشک شدن چشمه های درونی  تالاب بین المللی کانی برازان در این رابطه کامران حسینی رییس اداره حفاظت محیط زیست مهاباد در   مهر ماه 1394  به ایرنا می گوید : " برای نخستین بار در چند دهه اخیر آب چشمه روستای قره داغ، تامین کننده اصلی آب تالاب بین المللی کانی برازان خشک شد. این چشمه که در فاصله یک کیلومتری تالاب بین المللی کانی برازان قرار دارد، به دلیل کاهش منابع زیرزمینی آب و حفر چاههای غیرمجاز در حاشیه آن خشک شده است. ........ حسینی افزود: هم اکنون قسمت هایی از این تالاب در ضلع شرقی آن در نزدیکی روستاهای بفراون و قله سن و قسمت شمالی در نزدیک روستای گروس به طور کامل خشک شده است......."

 

 

هدایت  فاضلاب های سمی خانگی و کشاورزی به  داخل تالاب بین المللی کانی برازان. در  دیماه 1392   حجت جباری کارشناس مسوول زیستگاه های خشکی  محیط زیست آذربایجان غربی  در  سایت سازمان حفاظت محیط زیست می گوید : " تالاب کانی برازان هم اکنون با چالشی مهم روبروست که این چالش ها شامل ورود آلاینده های شهری و روستائی از طریق آب رودخانه و کانال های زهکشی منتهی به این تالاب است که موجب پرغذایی در این تالاب شده است. بعد از مشکل کم آبی، فاضلاب های روستایی و آب های برگشتی از اراضی کشاورزی از مهمترین مشکلات تالاب های استان و به ویژه کانی برازان است....."

 

 

 

 

 

 

منطقه  2حوزه دریاچه ارومیه

  منطقه حفاظت شده تالاب نوروز لو-Norouzloo Protected Area

 

 

تلاب نوروزلو در سال 1390 با مساحت 832  هكتار ( نقشه پراکنش مناطق حفاظت شده کشور -تیر ماه 1391  )  به فهرست مناطق حفاظت شده اضافه شد .این تالاب در حدود 15 کیلومتری جنوب شهر میاندوآب و در محدوده اراضی تالابی شرق تا جنوب غربی سد نوروز لو در مسیر رورخانه زرینه رود قرار دارد.  راه شاهین دژ به میاندوآب از کنار شرقی این تالاب عبور می کند.

روستای نوروزلو- روستای آیدیشه-روستا ی میرزانظام -روستای ابراهیم آباد ،نزدیک ترین مکان های جمعیتی به این تالاب می باشند.      

 این تالاب  محل تجمع  و لانه گذاری پرندگان مهاجر چون اردک ، چنگر ، حواصیل کاکایی ، و.... است .  

 

موقعیت منطقه حفاظت شده تالاب نوروزلو در منطقه

 

 

چشم اندازی از منطقه حفاظت شده تالاب سد نوروزلو

 

 

حفاظتی که انجام نشد

  آتش سوزی های مکرر

*- 3  تیر 1394  جام نیوز  به نقل از خبرگزاري صدا و سيما، دبير شوراي هماهنگي مديريت بحران فرمانداري شهرستان مياندوآب گفت: اين حادثه عصر يکشنبه در جنگل هاي پشت سد نوروزلو در محدوده روستاي گوگجلو از توابع بخش مرکزي مياندوآب رخ داد.وي افزود: بر اثر اين آتش، بیست هکتار از جنگل ها سوخت و خسارات زيادي به پوشش گياهي منطقه که جزو مناطق حفاظت شده محيط زيست هستند، وارد شد.

 

*- 26  مهر 1396 -خبرگزاری مهر-علیرضا بقالی رئیس اداره حفاظت محیط زیست میاندوآب از وقوع یک فقره آتش سوزی در محدوده حدود سه هکتار در داخل حوزه جنگلی منطقه حفاظت شده تالاب سد نوروزلو خبر داد.

 

*- 4 دی 1396- ایرنا-35 هکتار از منطقه حفاظت شده نوروزلو در میاندوآب طعمه حریق شده است.

علیرضا بقالی رئیس اداره حفاظت محیط زیست میاندوآب : بر اثر آتش سوزی شامگاه روز گذشته در منطقه حفاظت شده تالاب نوروزلو، حدود 16 هکتار در منطقه آیدیشه و 19 هکتار از نیزارهای روستای مشیرآباد طعمه حریق شده است......

 

*- 14 تیر 1397- به گزارش اداره روابط عمومی حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی بقالی افزود: آتش سوزی در محدوده حدود 1 هکتار و در داخل نیزارهای منطقه حفاظت شده نوروزلو اتفاق افتاد

 

*- 7 شهریور 1397-ایسنا :رئیس سازمان آتش نشانی میاندوآب گفت:صبح امروز یک هکتار از جنگل های منطقه حفاظت شده سد نوروزلوی میاندوآب طعمه حرق شد.

 

*- 25 شهریور 1397-ایرنا -علیرضا بقالی رئیس اداره حفاظت محیط زیست میاندوآب  : 5.5 هکتار از تالاب نوروزلوی میاندوآب در آتش سوخت .

هدایت  فاضلاب های سمی خانگی و کشاورزی به  داخل تالاب نوروزلو

 

 تصرف و تملک اراضی تالاب نوروز لو -به گفته سازمان حفاظت محیط زیست اراضی تالابی این منطقه بارها مورد تخریب و تصرف وتبدیل به زمین کشاورزی قرار گرفته است که آخرین مورد رسانه ای شدۀ آن ، در 17 آبان 1394 بود که رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان میاندوآب به خبر گزاری ایرنا گفت : "  افراد سودجو سه هکتار از چمنزارهای حاشیه تالاب نوروزلو را تخریب کردند... "

 

 

 

 

 

منطقه 5حوزه دریاچه ارومیه

تالاب بین المللی و منطقه  حفاظت شده  قوری گُل

Ghorigol International Wetland Protected Area

 

 تالاب بین المللی قوریگل بامساحت 120 هکتار در سال 1354 در فهرست تالاب های با اهمیت بین المللی کنوانسیون رامسر به ثبت رسید.  این تالاب با وسعت  550 هکتار در سال 1390 به فهرست مناطق حفاظت شده اضافه شد.

منطقه حفاظت شده تالاب بین المللی قوریگل در 25 کیلومتری  شرق منطقه حفاظت شده سهند و در مسیر جاده تبریز به میانه و تقریبا در میانه راه باسمنج به بستان آباد قرار دارد و جزو زیر حوزه های جنوبی رودخانه تلخه رود است. کوه  تک آلتی ( 2645 متر) در 8 کیلومتری شمال غرب تالاب در شمال روستای شبلی قرار دارد و کوه کندول (  2247 متر) در 3 کیلومتری جنوب شبلی  قرار داردکه گردنه شبلی حلقه مرتبط این دو کوهستان مهم با هم است که بوسیله راه تبریز- میانه  از آن عبور داده شده است.

 

 مراکز جمعیتی محدوده منطقه حفاظت شده  تالاب بین المللی قوریگل عبارتند از :

روستای یوسف آباد ، روستای ارشتناب ،روستای اکین آباد ،  روستای ایمناب، روستای کرگان و... تابع   دهستان های قوری گل و مهران رود  از شهرستان بستان آباد

 

 

موقعیت تالاب بین المللی  قوری گل در منطقه

 

 

حفاظتی که انجام نشد

 

در کتاب راهنمای تالاب های ثبت شده در کنوانسیون رامسر -  انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست،  مخاطرات و عوامل تهدید کننده این تالاب بین المللی چنین آمده است :

 

احداث مجتمع تفرجگاهی در ضلع جنوبی تالاب توسط شهرداری تبریز و تخلیه فاضلاب آن به تالاب   ورود رسوبات به داخل تالاب در اثر شخم زمین های مجاور

 

 

 مجتمع تفرجگاهی در تالاب بین المللی و منطقه حفاظت شده قوری گل

 

ورود مقادیری عناصر غنی کننده آب عمدتا شامل نیترات، نیترات و فسفات از طریق جریانهای سطحی به تالاب از طریق مازاد کود های مصرفی زمینهای کشاورزی اطراف تالاب

 

ورود دام به حریم تالاب و تعلیف و تخریب پوشش گیاهی و نیزار ها و احداث مجتمع های گاوداری و مرغداری

 

چشم اندازی از تالاب بین المللی و منطقه حفاظت شده قوری گل

ماخذ تصویر:  خبرگزاری مهر -مهر ماه 1392

 

 

 

علاوه بر موارد یاد شدت دست اندازی به این تالاب نیز به بهانه های مختلف روند افزایشی داشته است که مواردی از اخبار رسانه ای شده اشاره می شود :

درسال 1380 اداره کل منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی ، اقدام به دست اندازی  به حریم این تالاب بین المللی آنهم با  قطع و سوزاندن بیش از یکهزار درخت و درختچه کرد. در این رابطه اداره کل حفاظت محیط زیست استان  به این اقدام ها اعتراض کرده و به روزنامه همشهری در آبان ماه همان سال  گفت که اداره منابع طبیعی استان فنس کشی را حریم تالاب تلقی و مرتع درجه یک حریم بیرون از تالاب را که دارای تنوع زیست محیطی قابل توجهی است تخریب کرده و با اقدام خود در قطع و سوزاندن بیش از یک هزار درخت و درختچه های خودرو و از بین بردن نیزار ها ، چشم انداز زیبای حاشیه تالاب را از بین برده است .

دی 1391 خبر گزاری مهر گزارش داد:" ....... درحالی که کاهش سطح آب قوری گل در این سال ها تبدیل به یک دغدغه شده و تمامی مسئولان و حامیان محیط زیست در فکر چاره اندیشی برای نجات این تالاب بین المللی هستند،خبر جدیدی مبنی بر ساخت و سازهای غیر مجاز در حریم تالاب قوری گل حادثه غریبی است که تمامی شهروندان و حامیان محیط زیست را به فکر فرو برده است. در این خصوص اظهارات ضد و نقیضی وجود دارد و اداره کل حفاظت محیط زیست ادعا می کند ساختمان ساخته شده در حریم تالاب سایت پرنده نگری است ولی کارشناسان زیست محیطی تصریح می کنند این ساختمان تنها یک نمازخانه است........ و  کارشناس آب منطقه ای بستان آباد هم اعلام کرد که این شرکت در استانداری و فرمانداری برای ساخت غیر مجاز در حریم تالاب از سوی اداره کل حفاظت محیط زیست استان تشکیل پرونده داده است. ....."

   

5تیرماه 1393 شبکه اطلاع رسانی دانا به نقل از تبریز بیدار- بیدقیان مدیر عامل موسسه فرهنگی ورزشی ایثار : ... وی  در پایان بازدید از جشنواره فرهنگی ، آموزشی و ورزشی قوریگل که به مدت ده روز از مورخه 26 خرداد 1393 در منطقه تالاب بین المللی قوریگل در حال برگزاری است گفت:   مجموعه قوریگل با امکانات طبیعی که دارد دارای پتانسیل بسیار بالایی بوده و با توجه به امکانات ایجاد شده توسط بنیاد و موسسه ایثار محیطی بسیار مفرح و شاد رابرای جامعه هدف ایجاد نموده است که در محیطی باز و در طبیعت زیبای قوریگل برگزار گردید....

 

کاهش دهی مرگبار حق آبه  تالاب بین المللی قوریگل

کاهش دهی مرگبار حق آبه  تالاب بین المللی  قوری گل

ماخذ تصویر: ایسنا- مهر ماه 1396

 

 

کاهش دهی مرگبارحق آبه  تالاب بین المللی  قوری گل

ماخذ تصویر : ایرنا -23 شهریور 1396

 

ناحیه سه-ص2 از 14

ادامه

 

صفحه اصلی