گزارش يونپ [UNEP] از
ميزان خسارت فاجعه سونامي ، وسعت تخريب زيستگاه هاي طبيعي و عملکرد هاي
مهم اکوسيستم هاي ساحلي در زلزله آسيا
24
ژانويه 2005
برگردان:
كانون ديده بانان زمين - طيبه موسوي
گزارش اخير درسهاي ارزشمندي در اختيار کنفرانس کوبه (Kobe
)مي گذارد تا بتواند با پيشرفت خوبي درباره بازسازي محيط زيست و کاهش
ريسک فجايع زيست محيطي کار خود را به پايان برساند . (
21 ژانويه 2005 )
فاجعه وحشتناک زلزله ناشي از سونامي 26 دسامبر
2004 علاوه بر مرگ هزاران انسان، تاثيرات عظيمي بر محيط هاي ساحلي
اندونزي داشته است. اين فاجعه سبب تخريب و نابودي زيستگاه هاي طبيعي و
عملکرد هاي مهم اکوسيستم گرديده است.
بر آورد اوليه از سوي دولت اندونزي و مجامع بين المللي و UNEP
، خسارات اقتصادي، بالغ بر 675 ميليون دلار بوده است .
کلاوز تاپر ( Klaus Toepfer
) مدير عامل يونپ ( UNEP'S ) در حاشيه اين گزارش اظهار داشت : آخرين يافته ها تنها از يکي از
کشور هاي آسيب ديده نشان مي دهد که پيامد هاي ناشي از سونامي بر محيط
زيست و معيشت مردم محلي بسيار گسترده بوده است. آنها بر اين نکته صحه
گذاشت که:
چگونه محيط زيست مي تواند هم قرباني شود و هم سپري در برابر آسيبهاي
ناشي از بلاياي طبيعي و فجايع انسان ساخت. اين بر نقش محوري محيط زيست
سالم در کاهش ريسک بلاياي طبيعي تاکيد دارد.
گرچه تلاش براي تسکين و ساماندهي بازماندگان اين فاجعه انساني در
اولويت قرار دارد. اما بديهي است که روند ترميم و بازسازي که در دست
اقدام است مي بايست سرمايه هاي زيست محيطي منابع طبيعي از جمله جنگل
ها,
نگرو ها و صخره هاي مرجاني ( Forests,mangroves ,and coral
reers )
که سپر طبيعي در برابر اين فاجعه و پيامد هاي آن بوده است را نيز در
برگيرد.
بر اساس آخرين گزاررش ها در ميان زيستگاه هاي ساحلي که وضعيت بحراني
دارند مانند « آچه –
Aceh
) و شمال سوماترا –
25 هزار هکتار جنگل هاي مانگرو، 30 درصد از حدود 98 هزار هکتار صخره
هاي مرجاني پيشين –
20 درصد از 600 هکتار ذخيرهگاه هاي علفزارهاي دريايي ( seegrass
beds
) تخريب و نابود شده اند.
ارزش اقتصادي منابع نابود شده به ترتيب عبارت
است از : 2/118 ميليون دلار که حدس زده مي شود به 4/332 و 3/2 ميليون
دلار برسد.
حدود 5/7 کيلومتر از دهانه رودخانه ها که آب
شور، رسوب و لجن به آن وارد شده نياز به لايروبي و ترميم دارند. همچنين
صدها چاه در مناطق روستايي بايد پاکسازي شوند.
به نظر مي رسد 48925 هزار هکتار از مناطق جنگلي
در طول نوار ساحلي تحت تاثير اين فاجعه قرار گرفته و حدود 30درصد از
اين نواحي نابود شده اند. بعلاوه مناطق وسيعي حدود 300 کيلومتر از
زمينهاي مناطق ساحلي از بين رفته و يا نابود شده اند.
همچنين اين گزارش اهميت مديريت مناسب براي جمع آوري حجم عظيم آوار و
زباله اي باقيمانده از فاجعه سونامي را ذکر مي کند که اگر مديريت
مناسبي اعمال نشود زباله ها خطر جدي براي سلامت انساني و به همان نسبت
براي اجتماعات اکولوژيکي ( (ecological functionsمحسوب
مي شوند.
به دليل از بين رفتن کليه امکانات و تجهيزات و
ظرفيت هاي مديريتي زيست محيطي محلي اين گزارش به اهميت لزوم راه اندازي
مجدد مديريت جمع آوري زباله اي جامد و ساير خدمات اساسي مي پردازد.
به علاوه سه سايت صنعتي خسارات فراوان ديده انده (مخازن نفتي کرونگ،
بندا، آچه ( Krueng/Banda/Aceh Oil deport)
همچين مخازن نفتي در مولابوه Meulaboh
و کارخانه سيمان بندا و آچه ) آلودگي حاصل از تخريب اين مراکز و ساير
مراکز صنعتي خطر جدي براي بهداشت انساني به همراه داشته و نيازمند توجه
جدي است.
آقاي تابفر در اين گزارش مي افزايد: يافته هاي ما در اندونزي به افزايش
حساسيت يونپ و همکارانش در اين منطقه مي افزايد. کشور هاي آسيب ديده
درخواست کمک هاي بيشتري از يونپ کرده اند. اندونزي خواستار تاسيس مرکز
بحران زيست محيطي –
مالديو،
ايجاد فوري مرکز مديريت دفع زباله و انجام مطالعاتي در مورد تاثير
فاجعه بر صخره هاي مرجاني و موجودات آن را درخواست کرده و سريلانکا و
تايلند ارزيابي زيست محيطي منطقه را از يونپ خواسته اند.
انتظار مي رود گزارش ارزيابي تهيه شده يونپ در مورد تخريب زيست محيطي
شامل آسيب هاي وارده به خطوط دفاعي دريا از جمله صخره هاي مرجاني،
باتلاق هاي مانگر( Mangrove swamps
) و استقرار مواد زائد و زباله هاي شيميايي، در ماه آينده به شوراي
سازمان هاي دولتي که در نايروبي برگزار خواهد شد، ارائه شود .
آقاي تابفر با اظهار خوشنودي از پيشرفت خوب
اجلاس « کوبه » گفت : امروزه اين امر پذيرفته شده که موضوعات زيست
محيطي بايد به طور کامل و همه جانبه در تدارکات مقابله با بلاياي طبيعي
در نظر گرفته شود. ايشان به ضرورت حل اين مسائل در سطح منطقه بويژه
آفريقا تاکيد ورزيد .
وي همچنين اذعان کرد، بايد به خطرات ناشي از فعاليت هاي بشري مانند :
انفجاهاي شيميايي و لکه هاي نفتي (Oils spills
) توجه کافي مبذول داشت و براي تحقق بخشيدن به جامع هاي بر پايه رويکرد
هاي کاهش فجايع زيست محيطي نظير هشدار يونپ(َAwarenes
( UNEP's
و طراحي برنامه هاي آماده باش اظطراري در سطح محلي توجه داشت .
نقش محوري کاهش فجايع زيست محيطي، چه در سيستم
هشدار دهنده سريع، يا به عنوان عاملي در کاهش خطرات و آسيب پذيري به
عنوان طرح هاي عملياتي بحث شد. اکنون اين مسئله که تخريب محيط زيست و
فرسايش سپر هاي طبيعي، که خود حاصل عوامل انساني است و خطرات را
افزايش مي دهد، کاملاٌ مورد قبول واقع شده. تابفر مي گويد : « اکنون ما
به اقدام شناسائي اهداف و ترسيم جدول زماني با ثبات نيازمنديم.
There is now wide acceptance that
environmental degradation and depletion of natural buffers increases
risks for, and impacts from, natural and man-made disasters,”
Toepfer said. “Now we need action, targets and a firm timetable of
implementation.”
