زوایای تصویری از منطقه حفاظت شده " واز "

در مسیر صعود به کوه گرگ از "  واز "  تا " رودبارک"

 

 

گزارش از کانون دیده بانان زمین –  مینا محبوبی    با همکاری نسرین دخت خطیبی – پاییز 1390

 

 

واز

 

 

منطقه حفاظت شده  " واز "   Vaz    در اطلس مناطق حفاظت شده سازمان حفاظت محیط زیست ( چاپ 1385)  این چنین توضیح داده شده است :

 "  این منطقه با مساحت 9646 هکتار واقع در استان مازندران در سال 1380 حفاظت شده اعلام شد . دامنه ارتفاعی  آن 800 تا 3820 متر ، دما و بارندگی سالیانه 10 درجه سانتیگراد و 800 میلیمتر است که موجب اقلیم مرطوب سرد در منطقه شده است .

منطقه ای است کوهستانی با رود های فراوان که از جنگل های هیرکانی و مراتع ییلاقی پوشیده شده است . از درختان مهم جنگلی منطقه می توان راش – بلند مازو- ممرز- اوری- لور – توسکای ییلاقی – ملچ- پلت – شیردار – و لرگ را نام برد . گونه های اصلی جانوری منطقه عبارتند از پلنگ – مرال – شوکا – خرس قهوه ای – سیاه گوش – کبک- گراز – شغال- تشی- افعی- البرزی- افعی دماوندی  مار آبی . وجود تنوع زیستی بالا ، جنگل های کم نظیر هیرکانی ، گونه های با ارزش شوکا و مرال ، دره های پر آب و راه های دسترسی مناسب ، زمینه فعالیت های پژوهشی و گردشگری را در منطقه فراهم ساخته است ."

براساس نقشه منطقه حفاظت شده ،  رودخانه  " بجز  "   مرز  بخش شرقی  منطقه را تشکیل می دهد . رودخانه رودبارک که از میانه شرقی منطقه عبور می کند پس از پیوستن  به رود "بجز "، رودخانه " واز رود" را تشکیل می دهد .   رودخانه " نومه "  نیز  در بخش غربی  این منطقه از ریز آبه های دیگر تشکیل دهنده  " واز رود " است .  در کتاب رود ها و رودنامه های ایران ( چاپ گیتا شناسی 1376) در مورد این رود چنین آمده است:       " طول رودخانه 36 کیلومتر، ارتفاع سرچشمه 1200 متر و ارتفاع ریزشکاه منفی 25 متر . این رودخانه از به هم پیوستن رودخانه های آب دوله سر – و آب گنزاسرا ، در روستای واز بالا ، در 28 کیلومتری جنوب شرقی نور تشکیل می یابد و ضمن عبور از دره میان کوه های چلینلو( در خاور )   و فیروزلو( در باختر ) روستا های "  واز پایین  "  و " تنگه سرا  " را سیراب می کند و سپس به سوی روستا های " جوربند"  و چمستان می گذرد و به دشت ساحلی وارد می شود . در شهرک چمستان به سوی شمال خاوری منحرف شده و پس از طی 7 کیلومتر در روستای امیر آباد  به دریای خزر می ریزد .     

کوه  گرگ  نیز با  ارتفاع  3583 متر  در حقیقت ارتفاعات با شکوه بخش جنوب غربی منطقه را  تشکیل می دهد  . ( البته تمامی این ارتفاعات در منطقه حفاظت شده نیست و تنها دامنه ها و  یال های شرقی آن تا ارتفاع حدود  3400 متر در منطقه  قرار می گیرند )

 این منطقه جزو ارتفاعات البرز  مرکزی است   و از نظر موقعیت تقسیمات کشوری جزو دهستان میانرود شهرستان نور است.  

 بنا بر این توصیف جغرافیایی که از منطقه شد و توصیفی که  اطلس  مناطق حفاظت شده از آن دارد، این منطقه به لحاظ  تنوع توپوگرافی  و موقعیت ویژه آن  می باید شگفت انگیز ترین مناطق جنگلی هیرکانی و مراتع  کوهستانی ایران را تشکیل می داد ولی متاسفانه و برخلاف آنچه که از یک جنگل هیرکانی باشکوه انتظار می رود ، جنگل های به کلی بهره برداری شده و تخریب شده ،  دست کم در مسیر  مشاهده شده  از  واز تنگه ( تنگه سرا) -  واز پایین  تا رودبارک ،  دیده شد . البته گونه های نادری همچون چند تک پایه سرخدار ، ممرز ، و .... گواهی بود از جنگل های باستانی منطقه که به دست غارتگران جنگل درو شده بود که به ظاهر پس از دروی کامل منطقه در سال 1380 ، حفاظت شده اعلام می شود .

 

زوایای تصویری ارائه شده در این گزارش   در محدوده مسیر  کوهپیمایی یا مسیر صعود به کوه گرگ است که درست از میانه این منطقه حفاظت شده می گذرد و کوهنوردان بسیاری به لحاظ عبورمنطقه از یک منطقه  ظاهرا جنگلی این مسیر را ترجیح می دهند . اما متاسفانه در طول مسیر حتی یک تابلو چه در شروع و چه در انتها  دال بر  حفاظت شده بودن مشاهده نشد .حتی تابلوی اعلام نام منطقه نیز وجود نداشت!

 صعود به قله کوه گرگ عموما طی دو مرحله انجام می شود یک مرحله از منطقه روستای "واز پایین " است تا روستای رودبارک  در   شرق قله گرگ   و مرحله دوم صعود  از روستای رودبارک  است با احتساب حدود 7 ساعت کوهپیمایی تا قله گرگ.

 و اما روستای " واز پایین "  حدودا در 20 کیلومتری جنوب چمستان قرار دارد ،  یعنی بعد از چمستان ابتدا به روستای جوربند و پس از 12 کیلومتر به "واز تنگه" ( تنگه سرا ) رسیده و طی 4 کیلومتر به "واز پایین" یعنی همان شروع منطقه حفاظت شده می رسیم  .

 این روستا به این دلیل  "واز " یا "باز" ( در قدیم ) نامیده می شد که از یک منطقه تنگ کوهستانی به یک منطقه  وسیع تر منتهی می شد .

 

پس از این روستا و روستای واز بالا که در 3 کیلومتری جنوب آن قرار دارد ، وارد جنگل " شاه نظر " می شویم .  در این مسیر  بوته های تمشک و سرخس عموما  پوشش جنگلی را تشکیل می داد که خود ، نماد  واضحی از یک جنگل تخریب شده است . از درختان جنگل های هیرکانی نام برده شده در  اطلس مناطق حفاظت شده هیچ اثری دیده نمی شد  و اگر درختانی هم مشاهده می شد، درختان نو رسی بودند که  شاید پس از  قرار گرفتن منطقه در فهرست مناطق حفاظت شده جرات رویش را پیدا کرده بودند که در تصاویر پیوست ارائه شده است  . با افزایش ارتفاع نماد ها  و بهتر بگوییم تک پایه هایی پراکنده از درختان راش ، ممرز و سرخدار  پدیدار شدند . در این مسیر درختان توسکا – ازگیل وحشی  (کونوس ) نیز مشاهده شد . مسیر زیبا با هوای فرح بخش بود . در این مسیر در ارتفاع 2300 متر  به روستای رودبارک می رسیم . که در حقیقت حد مرز  جنوبی منطقه حفاظت شده است .

اشکال ساختمانی این روستا   ، یاد آور معماری کهن منطبق با اقلیم های سرد کوهستانی است.  از این روستا به طرف کوه گرگ با زیاد شدن ارتفاع ، پوشش جنگلی جای خود را به پوشش های درختچه ای و مرتعی و حتی چمن زار های زیبا می دهند .

 تصاویر ارائه شده در همین مسیر نمایانگر برخی شگفتی های طبیعی از این میراث بجای مانده و نیز تصاویری در فضایی مه آلود از غارت غارتگران این میراث طبیعی است !

 

 

 نقشه منطقه حفاظت شده واز  

( ماخذ  : اطلس مناطق حفاظت شده - چاپ اول -1385 )  -   اسامی نقشه بزرگ نمایی شده است

 

موقعیت منطقه حفاظت شده واز  در  تقسیمات سیاسی استان مازندران نقشه استان

موقعیت منطقه حفاظت شده واز  در  نقشه عمومی البرز مرکزی ( موسسه جغرافیایی گیتا شناسی ) -اسامی نقشه بزرگ نمایی شده است

 

موقعیت منطقه حفاظت شده واز  در  تصاویر ماهواره ای ( گوگل ارث)

موقعیت منطقه حفاظت شده واز  در  تصاویر ماهواره ای ( گوگل ارث)

 

موقعیت منطقه حفاظت شده واز  در  تصاویر ماهواره ای ( گوگل ارث)

 

گرگ

 منطقه حفاظت شده واز    (   استان مازندران- شهرستان نور )  IRAN  - VAZ  -Protected area 

عکس از کانون دیده بانان زمین- مینا محبوبی

 

 

1 از7

 ادامه

 

     صفحه اصلی