کانون دیده بانان زمین در بررسی180 منطقه حفاظت شده  در اکوسیستم های کوهستانی و تالابی  ثابت می کند که حفاظتی بودن این مناطق دروغی بیش نیست

 

ادامه بررسی ناحیه سه -مناطق حفاظت شده حوزه رودخانه ارس

پیش گفتاری  بر مناطق حفاظت شده  4و 5 , 6 و 7 حوزه رودخانه ارس

 ( پناهگاه حیات وحش کیامکی - پارک ملی کنتال -  منطقه حفاظت شده علمدار داغی - منطقه حفاظت شده مَراکان )

 پناهگاه حیات وحش کیامکی ،پارک ملی کنتال ، منطقه حفاظت شده علمدار داغي و منطقه حفاظت شده مَراکان  و منطقه شکار ممنوع یکانات ،   مناطقی  مرتبط به هم هستند که در حدفاصل مصب یا ورودی رودخانه حاجیلر چای به رودخانه ارس ( شرقی ترین ) تا سواحل شرقی دریاچه سد ارس(غربی ترین )قرار دارند .  یعنی  حدود یکصدو بیست کیلومتر از  طول رودخانه ارس و پس کرانه های کوهستانی و دشتی آن. گفتنی است عرض رودخانه ارس در این محدوده (نزدیکی جلفا) به 200 متر نیز می رسد .

 بخش وسیعی ازکوهستان های این منطقه جزو  ارسباران غربی  و در برگیرنده  بلند ترین ابر سازه های آب ساز طبیعی   ارسباران است  چون کوه های کیامکی داغ ،  و..که تغذیه کننده  رودخانه های حاجیلر چای،  ایری چای ، زنوز چای، آق چای ( قازان چای) خاروانا چای،   از زیر شاخه های مادر رود ارس می باشند .

 

 

 موقعیت مناطق به اصطلاح حفاظت شده کنتال، کیامکی، علمدارداغی  و مراکان در منطقه   و در بخشی از حوزه آبریز  رودخانه  ارس

 

 این چهار منطقه و منطقه شکار ممنوع یکانات   از هزاره های دور در یک پیوند اکوسیستمی در حوزه ارس بوده اند و طیف وسیعی  زیستگاه های گیاهی و جانوری را بوجود می آورند  شامل:

*- زیستگاه های ساحلی و جلگه ای کنار ارس  ، 

*-  زیستگاه های کوهستانی ( کیامکی، هرزند داغ ، ارتفاعات لب دریا، ارتفاعات گون لو ، و...)

*- زیستگاه های دره ای( تنگه جرجان، دره حرامی، دره شام ، قزل دره ، حسن دره سی، دره دیز آبشار خرابه ، و...) 

*-.زیستگاه های تپه ماهوری ( قوزبا غا لیق،  قزل تپه، مراد تپه، و....)

*-  زیستگاه های دشتی (  دشت گوردیان - دشت دیبکلو- دشت قزل-دشت افشار -دشت پریسان-  دشت گلفرج - و....) 

 

 

 

  و بخش وسیعی از همین مناطق  بستری می شود  برای بالیدن تمدن های انسانی  چند هزار ساله ایران زمین در این بخش از حوزه ارس که هنوز آثاری ازآن تاریخ کهن  در این مناطق حفاظت شده باقی  مانده است  نظیر :

تپه باستانی دیبی که در روستای  ملک قضات و جنوب روستای دستجرد است که به دوره کالکولتیک در 4هزار سال قبل از میلاد نسبت داده شده که به ثبت آثار ملی  رسیده است ( پناهگاه حیات وحش کیامکی )

  قلعه و گورستان بيزبين، نزدیک رودخانه بیزبین چای، در شمال روستای نوشیروان  متعلق به  هزاره اول  قبل از میلاد . قلعه و گورستان بیزبین که ثبت آثار ملی رسیده اند . ( پناهگاه حیات وحش کیامکی )

  قلعه گبر ها  با معماری منحصر به فرد و دیوارهای عظیم و پشت بندهای مستحکم نشانه‌هاي تمدن 3 هزار ساله  که به غلط به قلعه هلاکو معروف شده  که   به ثبت آثار ملی رسیده اند .نزدیک روستای هرزند عتیق ( جنوب غربی پناهگاه حیات وحش کیامکی )

آثار باقی مانده شهر باستانی بهمن یا بهرام در نزدیک قبچاق روستای نوشیروان (  پناهگاه حیات وحش کیامکی )

 قلعه گاوور همراه بقایایی از دروازه اورارتوئی (   پناهگاه حیات وحش کیامکی )

 روستای باستانی  اویندین با  قبرستان تاریخی دوزلاخ (  پناهگاه حیات وحش کیامکی )

کلیسای سن استپانوس که تاریخ بنای آن به قرن های هفتم و نهم میلادی  به  می‌ رسد. در محلي به نام قريه قزل وانگ (صومعه قرمز ) این کلیسا، که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است ( منطقه حفاظت شده مراکان )

 کلیسای ننه مریم که تاریخ ساخت آن به سال ۳۲ میلادی برمی گردد و از کلیساهای قدیمی جهان است طبق روایت نویسندگان آشوری و مسیحی این بنا قبلا آتشکده و از معابد معروف زرتشیان بوده است .  ( منطقه حفاظت شده مراکان )

  برج دوزال  در نزدیک روستای دوزال مربوط به حکومت ایلخانی ها .  (  پارک ملی کنتال )

 قلعه سن سارود مربوط به قبل از میلاد  - در نزدیک روستای هرزند جدیده ( پناهگاه حیات وحش کیامکی )

 روستاهای باستانی که هریک از آنها ، تاریخ شفاهی منطقه را نسل از نسل بیاد دارند  چون روستای نوشیروان، روستای اویندین ، ملک قضات ،  روستای دستجرد، روستای هرزند عتیق ، و...

 

اما  بجای حفاظت از این ارزش های بی نظیر، اشکالی از تصاحب ، چپاول و مال خود کردن  منابع طبیعی زیستی سهم نسل ها  تحت قالب بندی های جدید از اواسط دهه 80 آغاز شد و  هیولایی با نام  "منطقه آزاد ارس"   از چراغ جادوی  مسئولین خودکامه سوداگر  بیرون آمد و آزاد شده است !!!  و چقدر واژگونه و لوث شده  از واژه آزادی برای این توسعه تخریب استفاده می شود !!! و به این هیولا چه آزادی هایی برای تخریب های بنیان کن  در این بخش از هویت زیستی  ایران زمین داده اند تا ثروت ملی نسل ها را در این مناطق به اصطلاح حفاظت شده ، به نام منطقه آزاد ارس ، غارت و چپاول کنند و پس از  بجیب زدن میلیاردها ،  گم و گور شوند  و خرابه ای را برای نسل ها ی آینده بجای گذارند.   از  هجوم رانت خواران  نفتی گرفته تا سد ساز  تا طرح های گردشگری ویرانگر ،تا  زمین خواران و کوه خواران و تا ......!!!!

شایان ذکر است که طرح های منطقه آزاد free zoon که در دهه 1970 توسط کشور های سرمایه داری غرب  با اهداف خاص سوداگرانه و عمدتا در کشور های ساحلی جنوب شرقی آسیا  کلید زده شد، اما بررسی سازمان های جهانی مثل سازمان بین‌المللی کار، سازمان توسعه صنعتی سازمان ملل، سازمان توسعه و تجارت و سازمان ملل پس از  ده سال (1980) نشان داد که نزدیک به 90  درصد این طرح ها  ناموفق بوده اند و این طرح ها ، امروز در دنیا به عنوان برنامه های شکست خورده و مختومه ارزیابی می شوند !!!

در ایران نیز بیشتر  اقتصاد دانان ، مناطق آزاد را طرح های شکست خورده می دانند که عمده فعالیت آن واردات قاچاق کالا های مصرفی  است !!!! دکتر روح‌الله ایزدخواه، کارشناس حوزه توسعه منطقه‌ای در برنامه تلویزیونی(کانال یک- برنامه ثریا  5 دی 1394 ) در بخشی از  صحبت های تلفنی خود گفت :

"ما هنوز به معنای واقعی کلمه به توسعه نپرداخته‌ایم و فکر می‌کنیم اگر چند منطقه آزاد بزنیم ساختمان و هتل بسازیم اسمش توسعه است.....این نسخه واقعاً شکست خورده و مسئولینی که دنبال این هستند فقط کافی است یک سفری به قشم و چابهار بروند و از نزدیک ببینند که وضعیت چگونه است حتی سوله‌ها نیز در این شهرها خوابیده است فقط از دور که نگاه می‌کنید خیلی زیباست و نورافکن‌ها و هتل‌های آن‌چنانی دارند. از دیوار منطقه آزاد چابهار و فنس‌ها که می‌گذرید ورق برمی‌گردد؛ خانه‌های خشتی وکپری و زندگی‌های بسیار ساده و ابتدایی دیوار به دیوار منطقه آزاد وجود دارد.... ما آن قدر که به خیابان، جاده، نورافکن، هتل و پاساژ پرداختیم به مردم نپرداختیم"

دکتر محمد خوش چهره استاد اقتصاد دانشگاه تهران نیز در بخشی از این برنامه تلویزیونی در این باره می گوید :

 " مطالعه و بررسی‌های مربوط به قاچاق کالا و ورود کالاهای خارجی عمدتاً از همین مناطق صورت می‌گیرد؛ .....شرکت‌ها هم برای اینکه مالیات ندهند ترجیح می‌دهند از این کانال‌هایی که ایران را مثل آبکش کرده است، اجناسشان را وارد کنند؛ بنابراین چه اصراری داریم بجای بازارچه‌های مرزی از مناطق آزاد صحبت کنیم؟!  اگر مسئولین فکر می‌کنند مناطق آزاد الگوی خوبی است، پس کل کشور را آزاد کنند که همه از مواهب این ایده برخوردار شوند. و......."

 

و اما  منطقه آزاد ارس ، طبق قرار داد های اولیه تنها اجازه  دست اندازی به 20هزارهکتار زمین را داشت  ولی امروز طبق  گفته های مسئولین ، دست اندازی به آن از مرز 55 هزار هکتار نیز فراتر رفته است و  دیری نخواهد پایید که این هیولا ، سراسر منطقه ارس و کرانه ها و پس کرانه ها  و آبخیز ها و دشت های این منطقه را  ببلعد  !!! و اگر امروز تنها  بخش هایی از مناطق حفاظت شده این محدوده نظیر  پناهگاه حیات وحش کیامکی، منطقه حفاظت شده مراکان ،  منطقه حفاظت شده علمدار داغی  به شکل رسمی از سهم نسل ها، پیشکش هیولای  منطقه آزاد ارس شده است، اما  طرح های بیشتری در راه است چرا که  این لقمه  چرب و شیرین دهان خیلی ها را آب انداخته است !!!! کریم صدیقیان معاون فنی و عمرانی سازمان منطقه آزاد ارس در جمع خبرنگاران در۳۰ دی ۱۳۹۴( ایسنا ) گفت: به غیر از پروژه‌های تمام شده 51 پروژه با اعتباری بالغ بر یک هزار و 10 میلیارد ریال در حال اجرا است. وی همچنین از احداث بزرگ‌ترین پارک ساحلی کشور در حاشیه رودخانه ارس خبر داد.وی گفت اکنون 3.5 هکتار از این پارک احداث شده و 3.5 هکتار نیز در دست احداث است. و....

 

در ادامه ضمن مروری برشاخص های طبیعی این مناطق مواردی ازحفاظت نشدن آنها ارائه می شود

 

ناحیه سه-ص1-6 از 14

ادامه

 

صفحه اصلی