شيمي سبز راه آينده !

اولين اصل شيمي سبز  عدم ايجاد  پسماندهاي  سمّي  است

 تا بي ضرر کردن آنها پس از توليد

 

د ترجمه از : کانون ديده بانان زمين – مهين سروري

 

بروکلين – کانادا 25 سپتامبر 2006

 در علم شيمي انقلابي سبز در  حال شکل گيري است که نه تنها پايداري محيط و سودبخشي را به  ارمغان ميآور بلکه از خطرات فاجعه هاي صنعتي مي کاهد.

شيمي سبز تا بحال توليد پلاسيک هاي قابل بازيافت از ذرت را ممکن ساخته و در توليد دارو هاي معروفي چوي ايبو پروفين ( Ibuprofin  ) با استفاده از حل کننده هاي غير سمّي از ايجاد محصولات جنبي سمّي به ميزان زياد کاسته است و در ساخت اتومبيل هاي برقي " تويوتا " که بخشي از آن ها با استفاده از يک گياه محّلي به نام " کنف " ساخته مي شود از آن استفاده شده است .

آقاي رابين راجرز ( Robin Rogers   )  پژوشگر و رئيس مرکز " توليد صنعتي سبز " دانشگاه "آلاباما"  مي گويد : "شيمي سبز"  عبارت است ازساخت توليد محصولات جديد با استفاده از روشهاي جديد ي که متناسب با اهداف سه گانة محيط زيست پايدار – اقتصاد پايدار – و جامعه پايدار باشد .

 توليد صنعتي اکثر محصولات بر اساس  فعل و انفعالات شيميايي صورت مي گيرد . در دهة گذشته بعضي شيميدانان نگرش جديد خود را متوجه توليد محصولات بدون استفاده از مواد سمّي و بدون ايجاد پسماند هاي سمّي نموده اند .  او به خبر نگار  اينترپرس گفت : شيمي سبز يکنوع " شستشوي سبز " تکنولوژي  قديمي نمي باشد بلکه جزء اصلي  تکنولوژيهاي  جديديست  که کار آئي بهتري دارند ، ارزان تمام مي شوند و به انرژي کمتري احتياج دارند . در يک دوره کامل توليد از ماده خام گرفته تا ايجاد محصول نهايي آلودگي کمتري ايجاد مينمايند و اضافه نمود که در واقع انقلاب تکنولوژي سبز برابر با انقلاب صنعتي مي باشد .

 آقاي راجرز و همکاران ايشان راه جديدي براي حل و استفاده از سلولز موجود در ديواره سلولي گياهان کشف کرده اند که پلاستيک ساخته شده از مواد گياهي را جانشين پلاستيک هاي گران قيمت ساخته شده از مواد نفتي خواهد کرد .

ممالک  پيشرفته و ممالک در حال رشد از اين تکنولوژي استفاده مي نمايند چون شيمي و تکنولوژي سبز ارزانتر و بهتر مي باشد و خواهند توانست در اقتصاد جهاني رقابلت پذيرتر شوند و نيز  سهم خود را در بازار افزايش دهند .

آقاي کيت سدان (  Kenneth Seddon  ) استاد شيمي دانشگاه " کوئينز " از بلفاست ايرلند مي گويد : شيمي سبز موضوعي است بين المللي زيرا  ، پراکنده شدن آلودگيها و سموم پيامده هاي جهاني دارد .

 بطور مثال نشت بنزين که در سال 2005 در چين بر اثر واژگوني کشتي حامل بنزين اتفاق افتاد که آب آشاميدني ميلونها نفر را آلوده کرد و اين آب آلوده به طرف شرقي ترين بخش روسيه و رودخانه Songhua   روان شد .

در سال 2004 در آمريکا کمپاني دوپان ( DuPont  ) بابت آلوده ساختن محيط زيست به خاطر تهيه مواد   Gore  Tex  و Teflon مجبور به پرداخت  600 ميليون دلار گرديد.

 کمپاني جنرال الکتريک براي خالي نمودن مواد سمي PCB   )     Polycholorinated biphenyls)    در رودخانه هادسون ( Hudson  ) و آلوده نمودن آن بايد سال هاي متمادي با صرف ده ها ميليون دلار اقدام  به پاک نمودن  اين رودخانه از آلودگيها بنمايد .

 در سال 1984 فاجعه " بهوپال " ( Bhopal  )  هندوستان در اثر نشت 40 تن  گاز هاي سمي   M I C ( Methyl isocyanate  ) از کارخانه شيميائي متعلق به کمپاني " يونيون کاربايد (  Union Carbuide ) آمريکا ببار آمد که سبب قتل حداقل 150  هزار نفر  و مريضي و مجروح شدن 600 هزار  تا 150هزار نفر گرديد   . صاحب امروزي کارخانه کمپاني Dow Chemical   مي باشد که موافقت نمود 470 ميليون  دلار بابت   آن خسارت بپردازد . البته سال ها طول کشيد تا مصدومين حادثه از دريافت و جوه خسارت برخوردار گردند .           

 

 آقاي مارتين پولياکف ( Martin Poliakof  ) از دانشگاه ناتينگهام انگليس مي گويد ايجاد نکردن آلودگي يکي از دلايلي است که ممالک در حال رشد به دنبال استفاده از شيمي سبز مي باشند و دليل ديگر عدم توانائي چنين ممالکي در پردخت روز افزون بهاي گزاف مواد پتروشيمي است .  ايشان  با شيميدانان  اتيوپي همکاري مي نمايد تا کيسه هاي پلاستيک پراکنده در سرزمين را  معروف به  ( گُل هاي سفيد آ فريقا  ) تبديل به خوراک مناسب گاو ها نمايد.

    با کمک کمپاني Procto & Gamble   اين شيميدانان  اميدوار ند  بزودي از ساقه هاي نيشکر محلي کيسه هاي پلاستيکي بسازند. در اينصورت اتيوپي محتاج به وارد کردن مواد نفتي براي ساخت پلاستيک نخواهد بود و گاو ها هم مي توانند از پلاستيک هاي دور ريخته شده تغذيه نمايند .

آقاي  سدان معتقد است که استفاده از شيمي سبز بطور کلي با کاستن مخارج همراه است که  کاهش  يا حذف کلي مخارج از بين بردن  پسماند هاي شيمي جزئي از آنست و نيز پيامد ها و اثرات منفي زيست محيطي را به حداقل ميرساند اين دو عامل رقابت پذيري بيشتري براي کمپانيها ايجاد مي نمايد .

پژوهشگر شيمي دانشگاه " کوئينز "  کاناداد آقاي " Philip Jessup  " مي گويد انواع جريمه و جريمه هاي مالي و وجود قوانين محدود کننده ،  هميشه کمپاني هاي صنايع شيميائي را به چالش کشيده اند. با وجود اين صنايع مزبور در بکارگيري تکنولوژيهاي جديد با کندي عمل کرده اند . زيرا  براي تجديد روش ها و استفاده هاي  صنعتي موجود با صرف مخارج زياد روبرو هستند  و ديگر اينکه تا اين اواخر نمونه اي  از يک کمپاني موفق در اين زمينه وجود نداشته است . ولي امروز ه کمپاني ها مي بينند که ميتوانند پول کلاني از اين راه پس انداز نمايند  . به طور مثال غول داروسازي " فايزر " ( Pfizer   ) در مورد توليد يکي از دارو هاي معروف خود در روش چهار مرحله اي پيچيده اي که ايجاد پسماند هاي سمّي هم مي کرد ،  تجديد نظر نمود  و با تبديل آن به روش يک مرحله اي براساس  استفاده از "متانول"  ميليون ها دلار صرفه جوئي نمود .

يک شبکه جهاني از طرفداران شيمي سبز بوجود آمده است که 12 اصل شيمي سبز را مشخص نموده است که اصل  اول آن چنين است :

"بهتر اين است که از ساخت و توليد زباله و پسماند هاي سمّي جلوگيري شود تا اينکه پس از توليد بفکر بي ضرر نمودن پسماند هاي  سمّي و يا پاک کردن محيط از آنها شد . "

آقاي جساپ مي گويد چون در حال حاضر تقريباًً اکثر مواد شيمايي از منابع پتروشيمي  گرفته مي باشد ، شيميدان هاي آينده نه تنها بايد با 12   اصل شيمي سبز آشنا  شوند و آموزش ببينند،  بلکه بايد شناختي کامل از ساختار شيمايي بسيار متفاوت گياهان و ساير موجودات زنده نيز داشته باشند و اضافه نمود که در کتب  استاندارد تدريس شيمي توجه بسيار کمي به  شيمي سبز شده است و هنوز افکار نادرستي از قبيل اينکه استفاده از  شيمي سبز به گرانتر شدن محصولات توليدي مي انجامد و يا اينکه اصولاٌ بي اثر مي باشد وجود  دارد.  وي در ادامه گفت شروع به تدريس هر چه سريع تر شيمي سبز در ممالک در حال رشد از احتياج هاي مبرم  امروز است . آقاي راجرز هم در تاييدگفته هاي ايشان  مي گويد " مهم اينست که  به ممالک در حال رشد کمک شود تا  با استفاده از  تکنولوژي جديد و پاک از تکرار اشتباهات گذشه  زيست محيطي جلوگيري  گردد . در خاتمه آقاي سدان اضافه مينمايد :

 شيمي سبز کره زمين را تميز تر ، ايمن تر و بهره ورتر مي نمايد . شيمي سبز   وجدان  علم شيمي  و راه  آينده  است .

 

*****

منابع : اينتر پرس ( IPS )  با همکاري  فدراسيون بين المللي ژورناليست هاي زيست محيطي ( IFEU )

 

 

 

 

 

 

اين صفحه را براي دوست خود بفرستيد

 

صفحه اصلی