گزارش روز جهاني تالاب ها (فوریه 2006 )

در کنار تالاب بین المللی هامون

 يکي از بحراني ترين تالاب هاي بين المللي ایران

 

گزارش ازکانون دیده بانان زمین  : نسرین دخت خطیبی - مینا محبوبی  –  بهمن 1384

 

در روز هاي 13 و 14 بهمن ماه به مناسبت دوم فوريه روز جهاني تالاب ها  در شهر زابل يک گرد  هم آيي  برگزار شد. کانون ديده بانان زمين در اين اجلاس شرکت و با برقراري غرفه و نصب  شعاردر  خصوص تهديد هاي تالاب هاي  کشور به دو زبان فارسي و انگليسي و توزيع   تعداد زيادي بيانيه و گزارش  حضور فعال داشت .

 مروري کوتاه بر اين اجلاس

در اين اجلاس 10 مهمان خارجي شرکت داشتند که عبارت بودند از : 2 نفر از يونپ ( UNEP – برنامه محيط زيست سازمان ملل )، سه نفر از افغانستان ( مسئولين رده بالاي محيط زيست افغانستان ) ، سه نفر از BRITISH COUNCIL – يک نفر از سوییس ( نماينده کنوانسيون رامسر ) و همچنين  دکتر" موزر" مشاور بين المللي طرح حفاظت از تالاب ها .

مهمانان ايراني نيز  عبارت بودند از  برخي  مسئولين استان سيستان بلوچستان از جمله  معاون عمراني استانداري ، سرپرست فرمانداري زابل ، امام جمعه  زابل ، کارشناسان و مدير کل هاي سازمان حفاظت محيط زيست از تهران و ساير شهرستان ها   –کارشناسان و مشاوريني از  جهاد کشاورزي ، وزارت نيرو ، آب منطقه اي سيستان و بلوچستان ،  نماينده کميته ملي کنوانسيون رامسر ، اساتيدي از دانشگاه هاي زابل و تهران و  موسسه توسعه پايدار (CENESTA )،  نماينده يکي از  تشکل های غير دولتي از شمال و ... بعلاوه از  سوي کانو ن ديده بانان زمين نيز نسرين دخت خطيبي و مينا محبوبي در اين اجلاس شرکت داشتند .

در روز اول نشست،  مدت زمان   3 ساعت به سخنراني  و پرسش و پاسخ  اختصاص داده شد  و بعداز ظهر همان  روز  بازديد از تالاب هامون (بخش تالاب صابري ) انجام گرفت و روز  دوم ( صبح و بعد از ظهر )  به برگزاري کارگاه آموزشي مديريت مراکز تالابي و تالاب هامون اختصاص یافت.

گزيده  اي از سخنان ارائه شده در  اجلاس  بي و برخی پرسش ها و پاسخ ها  :

 ô- گزیده ای از سخنان مهندس انوشیروان  نجفي معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست :

 "  ...ما  بايد تلاش کنيم که شرکت سهامي تخريب و تهديد را به يک شرکت سهامي احياء تبديل بکنيم. در کشور ما يک سازمان  کوچکي مثل محيط زيست قادر نيست اصلاح کند . بايد هر بخشي مراقب اقدامات خودش باشد چرا که اگر تالاب ها دچار مشکل شوند کليه بخش ها دچار مشکل خواهند شد... "   البته آقاي مهندس نجفي نفرمودند که اين شرکت سهامی تخریب و تهدید از چه کسانی و نهاد هایی تشکیل شده است.  

 ايشان در بخشي ديگر از صحبت هاي خود گفتند :

" ... معدل زيست محيطي کشور بسيار پايين است . شاخص ها ي  تخريب وتهديد به شکل يک معضل در آمده است،   نرخ بيابان زايي – تخريب تالاب ها – انقراض گونه هاي گياهي و جانوري – آلودگي شهرهايمان همه و همه –وضعيت نامطلوبي را نشان مي دهد و..."

 پرسش ، کانون ديده بانان زمين از معاون  محيط طبيعي سازمان حفاظت محيط زيست 

کانون دیده بانان زمین  بعد از سخنرانی آقای مهندس نجفی  در همان اجلاس پرسید  :    تالاب هامون خشک شده ولی  تلاش مي شود احياء شود و امروز در اینجا برای همین امر گرد آمده ایم ،  ولی سئوال اینجاست که  تالاب ميانکاله که خشک نشده  و لی مي خواهند پالايشگاه نفت در کنار اين تالاب بين المللي احداث کنند  و   از سوي مسئولين اين طرح  گفته شده است که  با شروع اجراء ،  انشاالله  مطالعات ارزيابي زيست محيطي آن  انجام  خواهد شد، پاسخ سازمان حفاظت محيط زيست به اين دهن کجي   و لوث کردن ارزيابي هاي زيست محيطي چيست؟    چرا اجازه مي دهيد پالايشگاه نفت  در يکي از بهترين تالاب ها و در يک اکوسيستم نادر احداث شود ؟  بعلاوه  تالاب هاي سواحل جنوبي  نظير شادگان ، خورخوران و غيره همگي به آلودگي نفتي آغشته شده .براستی  سازمان حفاظت  محيط زيست  چه سياستي را   در قبال اين آلودگي هاي نفتي در پيش گرفته و خواهد گرفت ؟

 پاسخ   مهندس نجفي :

پالايشگاهي که در ميانکاله قرار است اجرا شود، بهيچ عنوان چنين اجازه  اي داده نمي شود . اگر موردي باشد که شما اطمينان داشته باشيد  من قطعاٌ با موضوع برخورد مي کنم و از اين جهت خاطر جمعي بهتان مي دهم . در خصوص شادگان و سواحل جنوبي، يک واقعيتي وجود دارد که ما بالاخره وابسته به نفت هستيم  و تک محصولي هستيم ما بايد تلاش کنيم وابستگي ما به نفت کم شود تا آلودگي نفتي هم کم شود شما اطمينان داشته باشيد اگر روزي برسد که ما از اين حال تک محصولي در بياييم و به نفت تکيه نداشته باشيم همان روز خواهد بود که آلودگي هاي نفتي هم نخواهد بود  و اما در مراحل اکتشاف، استخراج ، قطعاٌ تخريب و آلودگي هست ولي  مي توان خسارت ها را کم تر کرد . تهيه گزارش هاي ارزيابي زيست محيطي هم قبل از شروع  پروژه ها انجام خواهد شد  . در دولت جديد به هيچ  عنوان اجازه نخواهيم داد . اگر از اين ببعد در سطح کشور پروژه هايی که مشمول قوانين ارزيابي زيست محيطي باشد شروع شده ولي گزارش ارزيابي آن به تصويب نرسيده باشد صد در صد ما اجازه نخواهيم داد  و شما که چشم کشور و ناظران حکومت هستيد و خود من متعهد مي شوم پيگيري کنم و پاسخ قانع کننده خواهم داد نه پاسخ توجيهي.

 

ô--گزیده ای از سخنان مهندس کريمي کارشنا س تالاب ها :  " ...براي ارزش گذاري اين تالاب ها ما  سه  تالاب را به عنوان case study  انتخاب کرديم که عبارتند از : تالاب حرا  از سواحل جنوب ( تالاب حرا قشم)  -تالاب امير کلايه از سواحل شمال  و تالاب چغاخور  از تالاب هاي کوهستاني  . اين تالاب ها علاوه بر نوع و موقعيت از نظر مديريتي هم با هم متفاوت هستند مثلاٌ تالاب حراي قشم يک منطقه حفاظت شده  و يک ذخيره گاه است – تالاب چغاخور ، منطقه شکار ممنوع و تالاب امیر کلايه منطقه پناهگاه حيات وحش است . ما  ارزش اقتصادي هر يک از اين تالاب ها را با استفاده از مدل هاي مختلف محاسبه و 12 کارکرد اين تالاب ها را بر حسب دلار در هکتار به دست آورديم . عدد هايي را که به دست آمد در جدول مي بينيد ( جدولی نشان داده شد ،  ولي چيزي از جدول ديده نشد ) به علاوه  بانک جهاني نیز به  استناد همين ارقام ما  به  عدد 350 ميليون دلار خسارت تالاب هاي تخريب شده ايران رسيد ....به علاوه  ما عدد 48 ميليون دلار خسارت را نيز  براي خشک شدن تالاب هامون  بدست آورده ايم که  براساس  قيمت هاي سال  2002 است و... 

ô-- سئوالات آقاي حيدري سرپرست فرمانداري زابل از مسئولین شرکت کننده  :

اولاٌ نقش تالاب هامون در زيست بوم کشور و دنيا چگونه بوده است و چگونه ديده مي شود ؟ دوماٌ چه تاکيدي براي اجراي مقررات جاري و ضوابط  حاکم بر جوامع بين المللي از منبع مصالح زيست محيطي و اجراي کنوانسيون رامسر که در سيستان برگزار شده چيست ؟ ...ما  قدرت تصميم گيري را انتظار داريم!   اگر تالاب هامون يک تالاب بين المللي است، براي ادامه حيات آن چه تدبيري اندیشیده اید؟  و در اين کنوانسيون با توجه به نگاه جهاني و بين المللي  چگونه چاره انديشي خواهد شد ؟ آيا ما در اين نشست نتايج حاصله را خواهيم ديد ؟ ( البته کسي به  اين سئوالات پاسخ نداد!) 

ô-- گزیده ای از سخنان دکتر بهبهاني از کميته ملي کنوانسيون رامسر     وي در بخشي از سخنان خود گفت :   " هميشه در پشت ميز همه هماهنگ هستند ولي وقتي از پشت ميز بيرون آمديم هرکس کار خودش را مي کند . وقتي خودمان هماهنگ نمي شويم چگونه مي خواهيم مردم را هم آهنگ کنيم.   ما تاکنون پروژه هاي زيادي اجرا کرديم ولي نهايتاٌ به آن هدف نرسيديم .  بحث مهم اين است که حتي وقتي پروژه اي راهم اجرا کرديم به محض اين  که کار پروژه تمام مي شود موضوع مي رود سر جاي اولش اگر کار ادامه پيدا نکند. ..."  

í- گزیده ای از سخنان آقاي کارگر يک کارشناس کشاورزي   وی در بخشی از سخنان خود گفت :  " .... من از دوستداران محيط زيست هستم ولي خود من به لحاظ رشته کشاورزي يکي از مخربين تالاب ها نيز هستم. عوامل تخريبي من را شما تعريف نکرديد. همه اش اطلاع رساني همه اش آگاهي،  بايد فکر اساسي کرد ..... سياست مداران و سياستگذاران بين المللي و ملي در ارتباط با ترور يک فرد و يا ترور چند نفر وادار به عکس العمل هاي بسيار حساس در جامعه جهاني مي شوند... تالاب هامون که نابود شد و انسان هاي زيادي را به نابودي کشاند چه عکس العملي نشان دادند؟ ..... ما امروز به خاطر فاتحه خواني براي تالاب هامون  در اينجا جمع شده ايم و امروز عزاي تالاب هامون را ختم گرفته ايم و خدا نکند که سر سفره و عزاي تالاب ديگري در جهان بنشينيم . چرا جامعه جهاني و چرا مسئولين و سياستگذاران نسبت به اين معضل فکر هاي اساسي نمي کنند ؟ و... "

 ***

نقاط  قوت و ضعف اين اجلاس

 نقاط قوت :

  •  برگزاري  اين اجلاس در يکي از بحراني ترين تالاب هاي بين المللي  کشور  که در فهرست مونترو قرار دارد

  •  دعوت از برخي مسئولين خارجي بويژه يونپ و نماينده کنوانسيون رامسر از سويس و نمايندگان افغانستان

  •  تمرکز مطالب بر روي  ارزش ها و آثار خشک شدن تالاب هامون 

  •   بازديد از  تالاب هامون

  •  ايجاد نمايشگاهي از فرهنگ و سنن  مردم زابل   و از گونه هاي جانوري و گياهي هامون  

 

نقاط  ضعف :

  • انتظار مي رفت که کار نامه اي از تلاش هايي که تا کنون توسط سازمان هاي مسئول دولتي و بين المللي  براي ا حياي تالاب هامون که بيش از 8 سال در وضعیت بحراني  به سر  مي برد و خسارات بيشماری به آن وارد شده ارائه مي شد .

  • انتظار مي رفت حداقل در مورد "چاه نيمه ها"  و سهم آنها در خشک کردن تالاب هامون   بحث و بررسی می شد  ولی در این مورد سکوت کامل  برقرار شد .

  •  انتظار مي رفت اگر تشکيل اين اجلاس براي  يافتن  راه حلي  براي  نجات هامون بود، مي بايست  حداقل راه حل هاي مشخص و  داراي برنامه زمان بندي شده و مشخص  ارائه مي شد.

  •  انتظار مي رفت که دست کم از  برخي آسیب دیدگان محلي خشک شدن تالاب هامون نظير صيادان ، حصير بافان و غیره که هرگز رسانه ای در این سطح برای  شنیدن انتقاد ها یشان نداشته اند و تاکنون صبورانه همه رنج هاي حاصل از خشکسالي هاي طبيعي و يا  انسان ساخت را متحمل شده اند، دعوت به عمل مي آمد.   ولی متاسفانه  این امکان ایجاد نشد و  تنها به نمایشی از حصیر بافان بسنده شد.  مانند نمايش حصير بافي توسط دو پير مرد زابلي در نمايشگاه اين اجلاس.

  • انتظار مي رفت  در این اجلاس از خبر نگارانی دعوت به عمل می آمد (چه داخلی و چه بین المللی)   که  توانایی اطلاع رسانی را  چه در سطح کشور و چه در خارج از کشور داشته باشند .

  • انتظار می رفت  از  تشکل هاي زيست محيطي چه در سطح استان و چه در کل کشور  دعوت به عمل می آمد. شايان ذکر است که از  کانون ديده بانان زمين نيز  دعوتي به عمل نيامده بود بلکه  پيگيري هاي  بسیار و اصرار زیاد از طرف کانون دیده بانان زمین  موجب شد که د ر این اجلاس شرکت کنند .   

  • انتظار مي رفت نمايشگاهي که حاصل  صرف وقت و هزينه زيادي  بود ، دست کم براي  بازديد کنندگان محلي و يا حتي خود شرکت کنندگان و مهمانان اجلاس،   چند روز بیشتر بر پا  یی  آن  ادامه می یافت  .  ولي متاسفانه  این نمایشگاه   بي درنگ بعد از  یک نیم روز سریعا بر چیده شد .

 ***

 

فعاليت کانون ديده بانان زمين در اين اجلاس :

 ×تکثیر و توزیع گزارش های تهیه شده توسط کانون دیده بانان زمین از وضعیت تالاب های کشور بین شرکت کنندگان شامل  گزارش های : 

 –" 35 هزار متر مکعب از زباله هاي سمي زمين گيسي از تالاب شادگان سردر آورد  "

– " بازي خطرناک بوروکراسي در امحاء زباله هاي نفتي آبادان"

– "نتايج آزمايش زباله هاي نفتي آبادان، نشانگر تهديدي جدي براي تالاب شادگان "

– "   تالاب بين المللي گميشان در تهديد جدي طرح هاي نفتي ."

 – " تالاب ها به مديريتي  نوين نياز دارند "  

–و....

× بر پایی نمایشگاه عکس از  برخی تالاب ها ی کشور (  عکس هایی که  توسط اعضای کانون دیده بانان زمین از تالاب ها  گرفته شده بود ) شامل تصاویری  از تالاب هاي شادگان – گاوخوني –  باهوکلات – گميشان – آلاگل – آلماگل – آجي گل  ، ميانکاله –گميشان و...  که مورد توجه بسياري قرار گرفت.

× ارائه حدود 13 شعار  به دو زبان فارسي و انگليسی  در نمایشگاه اجلاس شامل :

  • احياي تالاب بين المللي هامون نياز به نگرش مديريت مشاركتي دو كشور ايران وافغانستان دارد.

  • تاسيسات نفتي ، زيست بوم يگانه خليج گرگان وشبه جزيره ميانكاله را به نابودي خواهند كشاند.

  • تخريب تالاب بين المللي ميانکاله باعث لغو اعتبار نامه بيوسفري ميانکاله از فهرست شبکه ذخيره گاه هاي بيوسفري جامعه ملل و حذف آن از فهرست کنوانسيون رامسر خواهد شد و اين يک سرافکندگي ملي است !

  • تخريب تالاب بين المللي گاو خوني نابودي سد دفاعي دربرابر پيشروي كوير

  •   تالاب بين المللي گُميشان در تهديد جدي طرح هاي  نفتي

  • بازي خطرناک بوروکراسي در امحاء زباله هاي نفتي گيسي،   تخليه شده در تالاب ين المللي شادگان

  • احياي تالاب بين المللي هامون نياز به نگرش مديريت مشارکتي دو کشور ايران و افغانستان دارد .

  • تاسيسات نفتي و پالايشگاه نفت ، زيست بوم يگانه خليج گرگان و شبه جزيره ميانکاله را به نابودي خواهند کشاند !

  • ذينفعان واقعي شبه جزيره ميانکاله و خليج گرگان، نسل حاضر و نسل هاي آينده هستند ،براي حفظ عدالت بين نسلي دست تاسيسات نفتي را کوتاه کنيد !

  • اين يک آبروريزي زيست محيطي است که ارزيابي زيست محيطي پالايشگاه نفت ميانکاله بعد از شروع عمليات اجرايي آن انجام خواهد شد !

  • تالاب هاي ايران اين سرمايه هاي ملي را قرباني توسعة ناپايدار نکنيد !

  • پرندگان تالاب هاي آلوده به فاضلاب و زباله ، خطر ناک ترين عامل انتشار بيماري در سطح جهان هستند که هيچ قرنطينه اي براي کنترل آنها وجود ندارد .

  • بازدید از چاه نیمه اول به شکل خصوصی و غیر هماهنگ با مهمانان دعوت شده به اجلاس 

  • بازدید از برخی قسمت های خشک شده هامون  به شکل خصوصی و غیر هماهنگ با مهمانان دعوت شده به اجلاس  .

 ***

اجلاس روز جهانی تالاب های - بهمن 1384- زابل

عکس از : نسرین دخت خطیبی

 

غرفه کانون دیده بانان زمین به مناسبت روز جهانی تالاب ها - بهمن 1384- زابل

عکس از : نسرین دخت خطیبی

غرفه کانون دیده بانان زمین به مناسبت روز جهانی تالاب ها - بهمن 1384- زابل

عکس از : نسرین دخت خطیبی

تصویری از نمایشگاه  فرهنگ و سنن مردم زابل  به مناسبت روز جهانی تالاب ها - زابل - بهمن 1384

عکس از : نسرین دخت خطیبی

 نمایشگاه عکس در روز جهانی تالاب ها - زابل - بهمن 1384

عکس از : نسرین دخت خطیبی

بچه های زابل در نمایشگاه ،  به مناسبت روز جهانی تالاب ها - زابل - بهمن 1384-عکس از : نسرین دخت خطیبی

بچه های زابل در نمایشگاه ،  به مناسبت روز جهانی تالاب ها - زابل - بهمن 1384

عکس از : نسرین دخت خطیبی

 

ا   از 3

ادامه

 

اين صفحه را براي دوست خود بفرستيد

 

صفحه اصلی