خطر افزايش بيابان ها در اثر گسترش منطقه حاره ، به علت گرم تر شدن آب و هوا

 

 

 

 گرد آوري و ترجمه : کانون ديده بانان زمين – فرزانه رحيمي ( کارشناس ارشد جغرافياي طبيعي ،  پردازشگر و مفسر تصاوير ماهواره اي -

 

گسترش منطقه حاره (مدار23 درجه و27دقيقه شمالي وجنوبي يا راس السرطان وراس الجدي) مي تواند باعث گسترش بيابان زايي شود.

محققيين مي گويند منطقه تروپيكال يا حاره اي بطرف قطب شمال وجنوب گسترش پيدا كرده ودر نتيجه باعث حادتر شدن مشكل بيابان زايي گرديده است .اين مطلب كه در 26 ماه  مي در مجله ساينس به چاپ رسيده براساس تحقيق بر روي تصاوير ماهواره اي از سال 1979 تا 2005 انجام شده است .  دراين مطالعه ذكر شده كه جت استريم ها  بطرف نيمكره شمالي وجنوبي  درحدود يك درجه بالاتر رفته وحدود 113 كيلومتر به قطبين نزديك تر شده اند.بنابر گفته محققين جت استريم ها در اتمسفر منطقه جنب حاره سريعتر گرم شده وبه طرف قطبين رانده مي شوند. جان واليس از دانشگاه واشنكتن در سياتل امريكا مي گويداگر جت استريم هاي حاشيه منطقه حاره بطرف قطبين بروند، اين امر  نشان دهنده گسترش منطقه حاره است . اگر اين جابجايي يك تا دو درجه باشد، مناطق  بسيار خشك مانند صحرا شايد چند صد مايل بطرف قطبين پيش روند. درصورت ادامه گسترش منطقه حاره ، بيابان زايي وافزايش خشكي درساير مناطق شامل شمال خاورميانه وجنوب افريقا نير اتفاق خواهد افتاد.محققين اظهار مي دارند مطالعه بيشترنياز به الگوهاي تنوع اقليم طبيعي ويافتن پاسخي براي تحريكات انساني در جهت پديده تغييرات اقليمي ويا كاهش لايه اوزن. دارد

 

پردازش و آشكار سازي( Enhancement  )تصاوير ماهوارهاي ، نشان از گرم تر شده تروپوسفر عرضهاي مياني دارد:

دراين تحقيق توزيع فضايي  درجه حرارت تروپوسفر(پايين ترين لايه مهم آتمسفر مي باشد كه قسمت اعظمي از هوا را داراست وضخامتي در حدود 7 كيلومتر در مناطق قطبي و14تا19 كيلومتر در مناطق استوايي دارد) واستراتوسفر(دومين لايه بزرگ آتمسفري دربالاي تروپوسفراست كه(قراردارد) تا 50 كيلومتري ازسطح زمين امتداد دارد و. يكي از ويژگيهاي آن، ميزان نسبتا" زياد گاز ازن به ضخامتي درحدود 16تا 30 كيلومتردر آن مي باشد) درسالهاي 1979 تا سال2005 مورد بررسي قرارگرفته است. براساس بازتاب هاي داده هاي ماهواره هاي" ميكروويو سونار" و پردازش آنها مشخص گرديد كه لايه تروپوسفر نسبت به  ميانگين درجه حرارت جهاني در هردو نيمكره ودر كمربند عرضهاي جغرافيايي 15 تا 45 درجه ، شروع به گرم شدن كرده ودر لايه استراپوسفر درحال سردشدن است ، كه اين امر نشان دهنده گسترش  منطقه حاره وجت استريم ها به طرف قطبين وهمچنين مناطق خشك جنب حاره  است. اين طرح فضايي  ديد وسيعي  رادر گزارش 27 ساله مشخص كرده است. (دپارتمان علوم آتمسفري ، دانشكاه واشنگتن ، سياتل ـ كالح علوم اتمسفري دردانشگاه  لانزهو در چين ـ دپارتمان هواشناسي ، دانشگاه اوتاه امريكا).

نيمكره شمالي كه در تابستانها حوادثي مانند ال نينوي شديدي را تجربه كرده (مانند آنچه كه درسال 1997 اتقاق افتاد،) اغلب با گرماي غير عادي تروپوسفر درعرض هاي ميانه درهردو نيمكره روبرو بوده است . اين گرما محرك ال نينو نوسانات جنوبي، ازدياد آنوماليهاي درجه حرارت سطح درياها(SST )در منطقه اقيانوس هند واقيانوس آرام غربي( استخر آب گرم) بوده است . گرماي غير عادي تروپوسفر عرض ميانه با بالارفتن فشار سطوح در بالاي تروپوسفرتوام  شده و باعث افزايش خشكي در بخشي از نواحي ايالت متحده گرديده است.

از سال 1979 به بعد، اصطلاح« ازياد درجه حرارت سطح دريا (SST ) » بيشتر با عبارت به صورت« ناحيه استخر گرم »بيان شده است.

 

شکل 1

در شكل 1 ستون مدرج سمت چپ مقدار درجه حرارت نسبي رادرتروپوسفر واستراتوسفر نشان داده كه حاكي از گرم شدن تروپوسفر وسردشدن استراتوسفر دركمربند عرضهاي 14 تا 45 درجه  درهردونيمكره ازسال 1979تا 1997مي باشد.

 

شکل 2

درشكل 2 توزيع جهاني درجه حرارت اتمسفر از سال 1979تا 2005 براساس اطلاعات ماهوارهاي و (نشان داده مي شود). ستون A,B  بيانگرسردترشدن استراتوسفر به ميزان 33/0 – كلوين ميانگين جهاني درهردهه و  B,Cگرمتر شدن تروپوسفربه مقدار 20/0+ كلوين درهردهه، مي باشد

سايه نارنجي نشان دهنده ميزان سرماي استراتوسفروگرماي تروپوسفراست .رنگ آبي مناطق تحت فشاررا نشان مي دهد. قطبين درA,B با هم قابل مقايسه هستند.

 

           شکل 3

درشكل 3تغييرات درجه حرارت اتمسفر از سال 1979 تا 2005نشان داده شده است

گفتني است در صورت تغييرات  درجه حرارت باافت فشار سطح آب درهمين كمربندعرض جغرافيايي مي تواند جبران شود. تغييرات درجه حرارت حاكي از تمايل به صعود فشار سطح بالايي تروپوسفرمتمركزدراطراف 30 درجه عرض حغرافيايي در هردو نيمكره است.زيرادرعرض 30 درجه مشابه عرض جغرافيايي جت استريم هاي تروپوسفر،مي توان نتيجه گرفت كه  فشار سطوح بطرف قطبين در طرفين جت استريم ها افزايش يافته ودر طرفين منطقه استوا كاهش يافته است .تنها با مشاهده تغييرات درجه حرارت  تخمين زده مي شود كه جت استريم ها درهردو نيمكره نزديك به يك درجه عرض جغرافيايي بطرف قطبين در تابستان وزمستان حركت كرده است.چون جت استريم هايي كه تمايل بسمت قطبين دارند جريا ن هاي ت حاره اي هادلي (جرياني كه سلولهايي براي حمل گرما ورطوبت از منطقه حاره تا شمال وجنوب عرض ميانه دارد) را محدود مي كند،حركت اصولي جت استريم هابه قطبين دبر اينكه جريات حاره اي نزديك به دو درجه عرض جغرافيايي در طول 27 سال عريض تر شده اند.(تجزيه وتحليل اين مورد در مراكز ملي پيش بيني زيست محيطي / مركز ملي تحقيق اتمسفري، اظهاراتي را كه برافزايش فشارسطح درياها نزديك 30 درجه عرض شمالي وجنوبي ، نسبت به عرضهاي اطراف آن، مجددا" مورد بررسي قرار مي گيرد.اگر اين افزايش فشار صحت داشته باشد باعث حركت اضافي جت استريم ها بطرف قطبين باشد. )

تصاوير بالا خود  جواب كاملي است در پاسخ به پديده گلخانه اي. عليرغم آن اگر حركت جت استريم ها بطرف قطبين وخشكي مناطق جنب حاره ادامه پيدا كند ودرعين حال با دخالت انسان در تشديد آن همراه شود مي تواند مشكلات اقتصادي واجتماعي بسياري ايجاد كند.

 

***

منابع :

Science 26 May 2006

SciDec.net 31 may 2006 

www.sciencemag.org/cgi/content/full

                                                                 

زير نويس: جت استريم هادر طبقات فوقاني تروپوسفردرمنطقه وسيعي داراي بادهايي با جهت غربي مي باشند اين بادها عامل اصلي كنترل سيستم هاي بادهاي سطحي زمين مي باشند. بااينكه اين بادها در سطح نزديك زمين به طور حقيقي جهت استوايي ودر ارتفاعات اندكي جهت قطبي دارند ولي حاكميت جهت وزش در آنها غربي – شرقي است .در زمستان ها كمربند وزش اين بادها به جهت استوا گسترش پيدا كرده ودر تابستانها تنگ مي شود.ميزان سرعت درون كمربند درحدود عرض هاي 25 تا 40 درجه شمالي وجنوبي شديدتر شده ودر سطوح ارتفاعي 10 تا 12 كيلومتري از سطح زمين گاهي به حداكثر هاي قابل ملاحظه اي مي رسند.اين بادهاي غربي بسيار سريع كه به صورت دالانهاي مشخصي در مي آيند جت استريم ها ناميده مي شوند.يك جت استريم معمولا" هزاران كيلومتر طول ، صدها كيلومتر پهنا وچند كيلومتر عمق دارد.سرعت عادي آنها از 10 تا 200 كيلومتر در ساعت مي باشدكه گاهي تا 500 كيلومتر نيز مي رسد.

 

افزوده :  همانطور كه درتصاوير مشاهده مي شود كشورايران نيز در منطقه مورد مطالعه قراردارد كه  حاكي از اين است كه تروپوسفر بالاي سطح سرزمين ما در حال گرم شدن است . همانطور كه براي همه قابل لمس است بالا رفتن ميانگين  درجه حرارت هوا بخصوص در روزهاي اخيروقبل از فرا رسيدن فصل بهار و اوائل فصل تابستان شايد خود دليلي برصحت اين تحقيقات باشد كه در مورد كشور ما باز هم نياز به مطالعه بيشتري است .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

اين صفحه را براي دوست خود بفرستيد

 

صفحه اصلی