تخریب بی محابای حوزه آبخیز  لانیز - شهرستانک

تصویری از فاجعه بیابان سازی در البرز مرکزی

با اجرای تنها 6 درصد از طرح آزاد راه تهران – شمال

 

 گزارش خبری -تحقیقی  از  کانون ديده بانان زمين:  نسرین دخت خطیبی - آبان 1386-

تصاویر  این گزارش مربوط به زمستان 85 و بهار و تابستان  86 می باشد

 

در حال حاضر فشار اکولوژیکی  بر روی حوزه های آبخیز تهران  از جمله حوزه کرج به شدت افزایش یافته و هر روز نیز ابعاد تخریبی جدیدی به خود می گیرد .   کانون دیده بانان زمین از آغاز فعالیت خود تمرکز بر روی این حوزه ها را یکی از محور های خبری خود قرار داده است که می توان انعکاس آن را در همین سایت و در آرشیو  " شتاب تخريب در آبخيزهاي تهران  " مشاهده کرد. دیده بانان زمین بر این باور است آنچه که  این حوزه ها را تحت فشار های اکولوژیکی زیاد قرار داده است عدم وجود برنامه ریزی آمایش سرزمین، عدم وجود برنامه های دراز مدت مدیریت  آب  در تهران و نیز در شما ل، عدم وجودبرنامه های حفاظتی در  البرز مرکزی  بویژه منطقه حفاظت شده آن است. در نتیجه این بی برنامه گی، منابع طبیعی حیاتی و ملی کشور دست مایه برنامه های بخشی ، کوتاه مدت و سلیقه ای شده است و این امر سبب شده تا دست دولت ها آنچنان باز باشد که نه تنها اهداف استراتژی ملی توسعه پایدار را مّد نظر قرار ندهند، بلکه با بهره گیری از ضعف قانون هر آنچه را که می خواهند دانسته یا ندانسته بر سر این حوزه های حیاتی بیاورند و اگر ضرورت ایجاب کرد، دلایل خود را در زرورق های توجیهی فریبنده بخورد مردم دهند .

دید گاه " راه انداز ، جا انداز "  یکی از دیدگاه هایی ست که  بر اجرای طرح ها حاکم بوده  و طرح ها قبل از مطالعات دقیق و ارزیابی های  اثرات زیست محیطی آن  کلنگ زنی می شود. این دیدگاه  تاکنون نتایج بسیار مخربی برای منابع حیاتی طبیعی ملی کشور داشته است.  بعلاوه  سیاسی کردن طرح ها و تبدیل آن به یک طرح مقدس و غیر قابل تغییر ( تابو)  مانع از آن می شود که کسی بتواند آن را  رد کند.  نمونه بارز اين ديدگاه اجرای طرح آزاد راه تهران – شمال است که ما آن را " طرح بیابانزایی تهران – شمال نام گذاشته ایم  که به دلیل بسته بندی کردن آن به نام " طرح ملی "  و نیز سیاسی کردن آن  شهامتی  برای توقف طرح  تا کنون وجود نداشته است ! و اگر هم کسی از  مسئولین از پیامد های  مخرب آن  آگاهی داشته باشد بر خود واجب سیاسی می بیند که حتی به شکل شعاری هم که شده از طرح پشتیبانی کند.

 البته در مورد آزاد راه تهران - شمال تشکل های زیست محیطی این تابو را شکستند و با اعتراضات وسیع خود،  آن را وارد بحث های رسانه ای کردند. ولی همین اندازه نیز برای مسئولین قابل تحمل  نبود.  به یاد بیاوریم سخنان تاریخی و حیرت آور  خانم ابتکار رئیس  سازمان حفاظت محیط زیست کشور در دولت گذشته را که  در  20 خرداد 1378 می گوید :  "  ... بحث آزاد راه از نظر خبری کهنه و بی ارزش است و از این که مطبوعات علاقه مند به بحث در باره آن هستند تعجب می کنم ، البته  پرداختن به آن به عنوان سمبل مسائل زیست محیطی  خوب است .." و به یاد می آوریم حتی وقتی برخی کارشناسان دولتی و مسئولین و حتی برخی اساتید دانشگاه قصد نقد این طرح را داشتند ابتدا این جمله کلیشه ای را می آورند که :  ما مخالف توسعه نیستیم  و اینکه این آزاد راه باید اجرا شود موافقیم اما ....  و سپس نظر خود را ابراز می کردند و در واقع جسارت آن را نداشتند که بگو یند اصل طرح از همه ابعاد  چه از بعد اقتصادی  ، چه از بعد اجتماعی و چه از بعد عملکردی و چه از بعد  زیست محیطی  کاملاً غلط  است و با هزینه آن می توان کلیه راه های تهران-  شمال را  بهینه سازی و ایمن کرد !

 اجرای طرح آزاد راه تهران – شمال كه تاکنون حدود 6 درصد آن اجرا شده چه در   بخش البرز جنوبی و  چه در بخش البرز شمالی خسارات جبران ناپذيري را بر محيط طبيعي وارد کرده است. قطعاً اگر این طرح به مراحل کامل تری برسد ابعاد تخریبی بسیار بیشتری خواهد داشت .

در آذر ماه 1375 هاشمي رفسنجاني  رئيس جمهور وقت يکي از ويژگيهاي طرح احداث اين آزاد راه را  چنین می داند که هزينه اجراي آن را دولت نمي پردازد.(روزنامه  اطلاعات 20 آذر 75 )   هرچند نادرستی اين گفته ،  در این یک دهه ثابت شده است و تا کنون دولت از بیت المال چه هزینه هاي زیادی متحمل شده است

 ((((" پرداختي دولت تا پايان سال 83 با احتساب نرخ سود در مجموع معادل 843367 ميليون ريال (شامل پرداخت نقدي معادل 254755ميليون ريال به اضافه ارزش زمين‌هاي واگذاري معادل 588612 ميليون‌ ريال) بوده در صورتي كه آورده طرف مشاركت تا پايان سال 82 جمعا معادل 540000 ميليون ريال بوده كه از اين مبلغ 347000ميليون ريال آن مورد تاييد وزارت راه و ترابري قرار گرفته و در مجموع آورده مزبور تا پايان سال 83 معادل 610000 ميليون ريال برآ ورده شده است . به منظور جلوگيري از زيان بيشتر و استيفاي حقوق دولت و ملت، قرارداد مشاركت در احداث آزاد راه تهران - شمال بهتر است فسخ گردد و وزارت راه و ترابري نظير ساير طرح‌هاي عمراني در دست اجرا مسووليت احداث آزاد راه مذكور را خود با انتخاب پيمانكاران داخلي يا خارجي بر عهده گيرد.  (مركز پژوهش هاي مجلس ديماه 1384 )- محمد رضا منتظری مجری ساخت و توسعه آزادراهی وزارت راه و ترابری : .... ساخت منطقه یک آزادراه به طول 32 کیلومتر ( حد فاصل منطقه کن تهران و دوآب شهرستانک ) که به یک پیمانکار چینی واگذار شده است ، با ارائه ضمانت نامه 55 میلیون دلاری و دادن پیش پرداخت به پیمانکار از دهم اسفند پارسال عملیاتی شد...... امسال آزادراه تهران – شمال 20 میلیارد تومان بودجه مصوب دولتی دارد و برای آن 53 میلیارد تومان اوراق مشارکت به فروش می رسد و 73 میلیارد تومان نیز به نبیاد مستضعفان به طرح اختصاص می دهد . ... ( همشهری آنلاین – 27 مرداد 86 )  - قرار داد فنی آزاد راه تهران – شمال با " هالکرو " انگلیس امضاء شد .. بر اساس این قرار داد که با مبلغی در حدود 15 میلیارد تومان بسته شده است ،پیمانکار ایرانی به تناسب پیشرفت کار و بنا به نیاز پروژه تعیین کننده تعداد نیروهای انگلیسی حاضر در محل خواهد بود و.... ( روزنامه عصر اقتصاد دوشنبه 30 مهر 1386 ))))

 ولی از زاویه دیگر  سخن ایشان درست بود زیرا که  پرداخت هزینه این طرح نه تنها بر گرده این نسل بلکه بر گرده نسل های آینده نیز سنگینی خواهد کرد زیرا که با  نرخ تخریب میراث طبیعی ملی و حیاتی پرداخت می شود. امروز مشاهدات ما در  حوزه  لانیز شهرستانک شاهد مثالی است بر این مدعا و بی شک  فردا  با تکمیل طرح و تشدید انفجارات و افزایش حجم رسوبات وارد شده در دریاچه سد کرج ،  مرگ زود هنگام سد کرج را هم شاهدخواهیم بودیم که این خود نیز  هزینه سنگین دهشتبار دیگری خواهد بود . سدی که هم اکنون  40 درصد ظرفیت خود را از دست داده است ، سدی که بابت احداث آن حدود 140 نفر جان خود را از دست داده اند و سدی که دیگر نمی توان جایگزینی برای آن در حوزه کرج در نظر گرفت !

کاستن از فاصله  مهم ترین دست آورد  هدف طرح معرفی شده است! که در خوشبینانه ترین شکل بدون احتساب حجم ترافیک سال های آتی 2 ساعت خواهد بود.  حال این 2 ساعت فرضی و احتمالی تا چه اندازه ارزش تخریب منابع گرانبهای حیاتی وملی را داراست بر کسی روشن نشده است ؟  

مشاهدات انجام شده اعضای کانون دیده بانان زمین خانم ها  فرشته موثق نژاد ، مینا محبوبی ، طاهره ابوطالبی، صبور حبیبی و  اینجانب  نسرین دخت خطیبی  در چندنوبت  در اسفند 85 و اردیبهشت ،خرداد و شهریور 86  حوزه آبخیزی درهم ریخته و متلاشی شده را دید که تصاویر زیر نمونه ای از آنها است .

این گزارش با این هدف تهیه شده است که  به هم میهنانمان در این سرزمین اعلام کنیم که بر خلاف سخنان خانم ابتکار در سال 78 بحث آزاد راه تهران – شمال  نه تنها هرگز کهنه نخواهد شد بلکه باید همواره به آن پرداخته شود  تا شاید سر انجام اراده سلیم و جسوری  پیدا شود که این  طرح بیابان سازی البرز مرکزی را برای همیشه متوقف کند !

  

الف - موقعیت جغرافیایی و شاخص های طبیعی  حوزه لانیز- شهرستانک

 

 

موقعیت حوزه لانیز در بخشی از نقشه البرز مرکزی  ( نقشه البرز مرکزی -موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی )

 

 

 منطقه حفاظت شده البرز مرکزی - آبخیز های تهران  - شهرستان کرح " حوزه لانیز "  

IRAN-CENTRAL ALBORZ   MOUNTAIN  -  PROTECTED AREA -  TEHRAN  WATERSHED - LANYZ

چشم اندازی از  دره لانیز  عکس از : نسرین دخت خطیبی

 

منطقه حفاظت شده البرز مرکزی - آبخیز های تهران  - شهرستان کرج " حوزه لانیز "  

IRAN-CENTRAL ALBORZ   MOUNTAIN  -  PROTECTED AREA -  TEHRAN  WATERSHED - LANYZ

حوزه لانیز در زمستان - اسفند1385- اگر خاک کوه های این حوزه  با تکمیل آزاد راه  ، کاملاً  از دست برود  دیگر شاهد چنین منظره ای   در حوزه لانیز نخواهیم بود! - عکس از : نسرین دخت خطیبی

 

حوزه آبخیز لانیز با مساحت حدود 5 هزار هکتار  یکی از زیر حوزه های آبخیز شهرستانک کرج است که تامین کننده بخش با اهمیتی از آب تهران بزرگ می باشد . بعلاوه این حوزه به لحاظ ارزش های زیستی مهم از قبل از انقلاب جزيي از منطقه حفاظت شده البرز مرکزی بوده است .

حوزه آبخیز لانیز شهرستانک نیز  از قانون مندی سایر زیر حوزه های کرج تبعيت و به صورت یک اکوسیستم واحد عمل می کند و بر آیند تخریب آن به کل این اکوسیستم ضربه زده و خواهد زد !

حوزه لانیز  برف آبها و چشمه سارهای ارتفاعات بلند غرب شهرستانک  و ارتفاعات شرقی دریاچه سد کرج از جمله  کوه" سرلت"  و کوه " نسام "  و ارتفاعات  جنوبی حوزه کرج یعنی  ارتفاعات حد حوزه های کن و سولقان و حوزه کرج  را  زهکشی می کند ولی  دو شاخه مهم  آبریز این حوزه که یکی از جنوب شرق جریان یافته و یکی از جنوب غرب، در روستای لانیز به هم پیوسته  و " آب لانیز " یا همان رود خانه لانیز را تشکیل می دهند .از روستای لانیز این رود خانه به طول حدود 4 (كيلومتر)به موازات جاده شوسه و از سمت شمال غربی   ( البته در وضعیت چندین سال پیش و شکل طبیعی بستر رود خانه. چون هم اکنون بستر رود خانه کاملاً بهم خورده گاه به سمت راست جاده قبلی و گاه به سمت چپ  منتقل شده است  ) جاده جریان داشته وبعد از  عبور از زیر یک دستگاه پل به رود خانه شهرستانک می پیوندد و به همراه رودخانه شهرستانک و بعد از  طی مسیری حدود 1200 متر به مادر رود کرج متصل می شود و در مسیری کمتر از 20 کیلومتر به دریاچه سد کرج می ریزد.  

 

آزاد راه تهران - شمال -منطقه حفاظت شده البرز مرکزی - آبخیز های تهران  - شهرستان کرج " حوزه لانیز "  

IRAN-CENTRAL ALBORZ   MOUNTAIN  -  PROTECTED AREA -  TEHRAN  WATERSHED - LANYZ

خروجی  یک رود شعبه لانیز از پشت روستا -عکس از : نسرین دخت خطیبی

 

آزاد راه تهران - شمال  منطقه حفاظت شده البرز مرکزی - آبخیز های تهران  -شهرستان کرج  " حوزه لانیز "  

IRAN-CENTRAL ALBORZ   MOUNTAIN  -  PROTECTED AREA -  TEHRAN  WATERSHED - LANYZ

تبدیل زلال آب  به گِل آبه

محل اتصال  دو  رود شعبه لانیز در نزدیک روستای لانیز. آبی که گل آلود است  از قسمت کارگاه آزاد راه تهران شمال می آید و آب  زلال دیگر  از ارتفاعات جنوب شرقی حوزه  -  عکس از : نسرین دخت خطیبی خرداد 1386

 

IRAN-CENTRAL ALBORZ   MOUNTAIN  -  PROTECTED AREA -  TEHRAN  WATERSHED - LANYZ

منطقه حفاظت شده البرز مرکزی - آبخیز های تهران  -شهرستان کرج  " حوزه لانیز "  

تصویری از محل خارج شدن رودخانه لانیز از حوزه -عکس از : نسرین دخت خطیبی

 

منطقه حفاظت شده البرز مرکزی - آبخیز های تهران  -شهرستان کرج  " حوزه لانیز "  

IRAN-CENTRAL ALBORZ   MOUNTAIN  -  PROTECTED AREA -  TEHRAN  WATERSHED - LANYZ

محل  اتصال رودخانه لانیز به رودخانه شهرستانک-عکس از : نسرین دخت خطیبی-خرداد 86

 

IRAN-CENTRAL ALBORZ   MOUNTAIN  -  PROTECTED AREA -  TEHRAN  WATERSHED - LANYZ

 منطقه حفاظت شده البرز مرکزی - آبخیز های تهران  - شهرستان کرج " حوزه لانیز "  

محل  اتصال رودخانه  شهرستانک  به مادر رود کرج-عکس از : نسرین دخت خطیبی خرداد 86

 

متوسط بارندگی سالانه این حوزه  بین 500 تا 600 میلیمتر است که  عموماً ریزش ها به صورت برف است بعلاوه به لحاظ ساختار توپوگرافی و زمین شناسی  این حوزه نظیر اکثر زیر حوزه های کرج آسیب پذیری و حساسیت زیادی در مقابل بهمن داشته بویژه  جبهه شرقی دره لانیز کاملاً مستعد بهمن زایی است  که در تصویر زیر نمونه ای از آن را می بینید .

 

 منطقه حفاظت شده البرز مرکزی - آبخیز های تهران  -شهرستان کرج  " حوزه لانیز "  

IRAN-CENTRAL ALBORZ   MOUNTAIN  -  PROTECTED AREA -  TEHRAN  WATERSHED - LANYZ

حوزه لانیز در زمستان -عکس از : نسرین دخت خطیبی-اسفند 86

 

 منطقه حفاظت شده البرز مرکزی - آبخیز های تهران  - شهرستان کرج " حوزه لانیز "  

IRAN-CENTRAL ALBORZ   MOUNTAIN  -  PROTECTED AREA -  TEHRAN  WATERSHED - LANYZ

تصویری از باقی مانده بهمن در خرداد ماه و ریزش ریز آبه ها به داخل دره  لانیز --عکس از : نسرین دخت خطیبی-86خرداد-

 

از نظر زمین شناسی ترکیبات آن  عمدتاً متعلق به دوران سوم  و شامل  سنگ های " توف " ، شل، آندزیت ، سنگ ماسه و...از نظر زمین ساخت نیز حوزه کرج محل دو گسله البرز یعنی گسله های طالقان و گسله مشا- فشم است . گسله فشاری مشا- فشم از گسله های بنیادی و لرزه زا است . درازای گسله مشا- فشم نزدیک به 200 کیلومتر تخمین زده می شود . بخش غربی این گسله با راستای غربی – شرقی در حوزه کرج قرار دارد . پل دو آب شهرستانک به فاصله کمی  در جنوب  این گسله قرار دارد . بعلاوه گسله رو رانده دیگری از جنوب پل دو آب با راستای  غربی – شرقی تا شهرستانک امتداد دارد و این غیر از گسله های ناشناخته دیگر در این منطقه است . لذا این  منطقه از نظر ریسک زلزله در محدوده با تخریب بسیار بالا ارزیابی گردیده است .  

 تصویر گسله بنیادی و لرزای  مشا- فشم  در نقشه زمین شناسی حوزه کرج  ( دایره سیاه  " دو آب " ، شهرستانک و لانیز  را نشان می دهد

 

 

1  از 6

 ادامه

اين صفحه را براي دوست خود بفرستيد

 

صفحه اصلی