مهارلو

  تالاب با نمک شیرازی

در بزرگترین کفه بسته فارس

 

گزارش ازکانون دیده بانان زمین  :  نسرين دخت خطيبي - 1386

 

دریاچه یا تالاب  مهارلو   در 10 کیلومتری جنوب شرقی شهر  شیراز  و در جهت شمال غربی – جنوب شرقی قرار دارد  . این دریا چه به دلیل عمق کم ، جزو تالاب ها به شمار می آید .  (بنا بر تعریف کنوانسیون رامسر ، یکی از انواع تالاب ها wetlands    ،دریاچه هایی  با عمق کمتر از 6 مترهستند  )

تالاب  مهارلو از نظر موقعیت زمین ساختی در یک ناودیس بزرگ قرار دارد و به تعبیری از  کفه های  بسته بزرگ در این منطقه است  (Playa lakeا

وسعت تالاب  مهارلو 00 208 هکتار  ( 20 هزار و 800 هکتار ) و با طول 35 کیلومتر است ( شناسنامه طبیعی ایران – انتشارات گیتا شناسی ) اگر چه در برخی گزارش ها ی سازمان حفاظت  محیط زیست،  وسعت آن 21600 هکتار  ذکر شده است.   این تالاب  در ارتفاع 1490 متر  از سطح دریا های آزاد قرار دارد و  عميق ترين نقطه آن  در بهار به کمتر از يک متر می رسد  ولی در برخی مناطق  آن ، در سالهای پر آبی بویژه در محدوده چشمه های دائمی  بخش غربی و شمالی،   گودی آن تا 3 متر نیز گزارش شده است .  

این تالاب عمدتاٌ دارای آب شور است که توسط سه رودخانه  " نوبه اى خشک" ،  " حمزه"  و " سروستان"  و همچنين روان آب هاى کوه هاى مجاور تامین می شود. به علاوه چشمه های بزرگ و دائمی دریاچه نظیر  " بارمیشور "  و " آب پروران " از منابع تامین کننده آب تالاب مهارلو هستند  که به ترتیب در منتهی الیه شمال غربی  و در حاشیه شمالی آن واقع اند.

یکی از شگفتی های  تالاب مهارلو  آن است که به دلیل وجود چشمه های متعدد آب شیرین  در حاشیه شمالی و شمال غربی و نیز به دلیل شرایط اقلیمی خشک و در نتیجه رژیم  بارندگی  متاثر  از دور های بدون باران ، کم باران و بارندگی های شدید و موردی ، ریز تالاب های آب شیرین و لب شور  متعددی  رخ نمون دارند که بسته به میزان بارندگی ماهانه  و سالانه ، مساحت آنها متغیر  است و در برخی از آنها به  150 هکتار نظیر  "تالاب بارمیشور"  و 250 هکتار نظیر  "تالاب آب پروران"   نیز  می رسد .

با توجه به  اقلیم منطقه و ساختار  زمین شناسی  و سنگ شناسی ارتفاعات مشرف به دریاچه مهارلو  و بارندگی های شدید موردی  سیل آسا  ،   فرسایش های شدید  آبی در این ارتفاعات کاملاً  مشهود است.  برخی مطالعات انجام شده روی این دریاچه نشان از  ته نشيني گسترده مواد ناشي از فرسايش  های شدید  آبخیز های ارتفاعات  اطراف آن است که  سبب كاهش ژرفاي  تالاب بويژه در ناحيه غربي شده است  .  نظریات کارشناسی گویای آن است که  در 50 سال گذشته  ، حدود 50 سانتي متر به ته نشست هاي درياچه افزوده شده است و  به اعتقاد گروهي ازكارشناسان پيش بيني مي شود که   اگر این روند ادامه یابد  و کنترلی بر فرسایش آبخیز های  آن اعمال  نشود ،  در آينده  ،  با توجه به محدودیت  عمق دریاچه مهارلو  ، این تالاب یکی از کارکرد های  مهم خود یعنی  کنترل سیلاب ها را  از دست خواهد داد . 

از گیاهان اطراف این تالاب می توان به گیاهان شور پسند نظیر   Tamarix-Suaeda- salicornia     اشاره داشت .  ولی در کنار  ریز تالاب های  " بارمیشو " و " آب پروران "  که از آب شیرین برخوردار هستند  ،  پوشش گیاهی شامل Typha – Phragmites- Sedges- Chara      است .

در کنار  چشمه های دائمی آب شیرین و ریز تالاب های  ایجاد شده آن ، مهارلو   زیستگاه بسیار ی از پرندگان مهاجر نظیر انواع  اردک ها  ، غاز ها و  فلامینگو ها   است که عموماٌ  برای زمستان گذرانی  به این تالاب  می آیند. در گزارش های سازمان حفاظت محیط زیست  پرندگان   فهرست شده زیر به ثبت رسیده است   :

 اردک مرمری- یلوه آبی – یلوه نوک سبز – چوب پا- خروس کولی دم سپید – پرستوی دریایی کوچک – سسک ابرو سفید – سسک تالابی  پر سرو صدا- پلیکان سفید – غاز خاکستری- تنجه – آنقوت- خوتکا- درنای معمولی – آوست – فلامینگوی بزرگ – غاز پیشانی سفید – پلیکان پاخاکستری – اردک سرسفید – عقاب دریایی دم سفید – عقاب تالابی – عقاب شاهی – بالابان – شاهین -  دم جنبانک کله زرد – گلو آبی 

 

  مخاطرات  تالاب مهارلو

نظیر بسیار دیگر از تالاب های فصلی کشور  ،  دست اندازی به این تالاب نیز به شدت ادامه دارد. گویا با خشک شدن تالاب بهترین زمان برای این دست اندازی فرهم می شود  .  یکی از انواع  این دست اندازی ها ،  استحصال  شدید نمک  از آن است که بزرگترین   استحصال کننده آن نیز مجتمع وابسته به پتروشیمی شیراز  است .  دریاچه مهارلو نظیر بیشتر تالاب های کشور ، به مخزن  فاضلاب های شهری ، کشاورزی و صنعتی از  جمله کارخانه تصفیه روغن تبدیل شده است  . به علاوه تخلیه زباله و پسماند های کارخانه های سنگ بری اطراف و  دیگر زباله ها  بی هیچ مانعی  در این دریاچه بسیار رایج است .

 در پاییز  سال جاری  ( 1386 )  چند تن از اعضای کانون دیده بانان زمین( نسرین دخت خطیبی - فرشته موثق نژاد-– مینا محبوبی – طاهره ابوطالبی) بازدیدی از برخی بخش های  این دریاچه داشتند که  با توجه به شرایط خشکسالی  امسال ،  غیر از نوار های باریکی در قسمت شمال غربی بخش های وسیعی از این تالاب کاملا خشک بود. اگر چه این تصور برای ما وجود داشت که تالاب ها در مواقع خشکسالی  چندان  جذابیتی  برای بازدید کننده ندارند ،  ولی برخلاف این تصور،  چشم انداز بدیع این دریاچه با اشکال متنوع شگفت انگیز  و رنگارنگ پوشش نمکی  و سایه های خیال انگیز ارتفاعات در دور دست، مناظری بسیار دیدنی   به نمایش می گذاشت. آنجا بود که این حقیقت برایمان آشکار شد که تالاب ها  اگر حفظ شوند غیر از کارکرد های زیستی ازجنبه گردشگری هم می توانند در تمامی فصول چه خشک و چه تر ، زیبایی و شکوه خود را به رخ هر بیننده بکشانند . 

 در انتهای این گزارش به  خبری که تحت عنوان :  "پرواز هليكوپترها بر فراز درياچه مهارلو ممنوع شد  " که تیتر بسیاری از رسانه ها قرار گرفت اشاره می شود :    خبر گزاری جمهوری اسلامی در 11  دیماه سال جاری (1386 ) از قول فرماندار شیراز اعلام کرد :  به دلیل  وضعیت جوی خاص فضای دریاچه مهارلو و خطر بروز حوادثی مانند سانحه سقوط اخیر دو بالگرد وزارت نفت ، پرواز بر فراز این دریاچه ممنوع اعلام می شود .  به گزارش خبرنگار ایرنا ابراهیم عزیزی در تشریح علت سقوط دو فروند بالگرد وزارت نفت بر فراز دریاچه نمک شیراز که پارسال رخ داد. ( 26 و 28 بهمن  1385 ) ، افزود : طی بررسی های فنی صورت گرفته و اظهار نظر کارشناسان علت سقوط این دو بالگرد عدم تشخیص موقعیت توسط خلبان و خطای دید اعلام شد . وی افزود : این دریاچه به دلیل وضعیت خاص جوی که دارد موجبات اشتباه خلبان  هر دو فروند بالگرد را در تشخیص موقعیت مناسب فراهم کرد و باعث سقوط این دو بالگرد شد .

عزیزی همچنین گفت : بر همین اساس مقرر و ابلاغ شد که تمام پرواز  بالگرد ها بر روی دریاچه نمک ممنوع و سازمان هلیکوپتری اداره کل فرودگاه ها و نیرو های نظامی و انتظامی نیز نسبت به رعایت این موضوع دقت لازم را داشته باشند .

فرماندار شیراز اضافه کرد : از این لحظه که پرواز بر فراز این دریاچه ممنوع اعلام می شود در صورت سر پیچی از این دستور موضوع پیگیری خواهد شد و اگر حادثه ای نیز رخ دهد مسوو لیت آن با نهاد متخلف  خواهد بود .

 کانون دیده بانان زمین  خبر اعلام شده توسط فرماندار شیراز را آنهم  پس از گذشت یکسال و تنها به دلیل خطای دید،  ساده انگاری می بیند و این پرسش را مطرح می کند که آیا تا سال 1385 هیچ بالگردی از فراز این دریاچه پرواز نکرده است ؟ به نظر می رسد که خطای دید  نمی تواند تنها دلیل  سقوط این بالگرد ها باشد!  شاید  دلایل دیگری  در ارتباط با  ویژه گیهای ساختاری این دریاچه، اعم از شاخص های سطحی و یا عمقی وجود داشته یا به وجود آمده باشد  که آگاه سازی همگان از این شاخص ها  می تواند علاوه بر  افزودن به ارزش های این پدیده طبیعی و جذب گردشگران  ویژه  و دانشمندان از سراسر جهان برای مطالعات گسترده ، به  حفاظت پایدار از چنین  تالاب  نادری کمک کند .

 

 

دریاچه مهارلو      ( استان فارس  - شهرستان شیراز ) -IRAN   Maharloo  Wetland  (Fars province 

 عکس : نسرین دخت خطیبی  - پاییز  1386

 

دریاچه مهارلو      ( استان فارس  - شهرستان شیراز ) -IRAN   Maharloo  Wetland  (Fars province 

 عکس : نسرین دخت خطیبی  - پاییز  1386

 

 

دریاچه مهارلو      ( استان فارس  - شهرستان شیراز ) -IRAN   Maharloo  Wetland  (Fars province 

 عکس : نسرین دخت خطیبی  - پاییز  1386

 

 

دریاچه مهارلو      ( استان فارس  - شهرستان شیراز ) -IRAN   Maharloo  Wetland  (Fars province 

 عکس : نسرین دخت خطیبی  - پاییز  1386

 

 

دریاچه مهارلو      ( استان فارس  - شهرستان شیراز ) -IRAN   Maharloo  Wetland  (Fars province 

 عکس : نسرین دخت خطیبی  - پاییز  1386

 

 

 

دریاچه مهارلو      ( استان فارس  - شهرستان شیراز ) -IRAN   Maharloo  Wetland  (Fars province 

 عکس : نسرین دخت خطیبی  - پاییز  1386

 

 

دریاچه مهارلو      ( استان فارس  - شهرستان شیراز ) -IRAN   Maharloo  Wetland  (Fars province 

 عکس : نسرین دخت خطیبی  - پاییز  1386

 

 

دریاچه مهارلو      ( استان فارس  - شهرستان شیراز ) -IRAN   Maharloo  Wetland  (Fars province 

 عکس : نسرین دخت خطیبی  - پاییز  1386

 

 

دریاچه مهارلو      ( استان فارس  - شهرستان شیراز ) -IRAN   Maharloo  Wetland  (Fars province 

 عکس : نسرین دخت خطیبی  - پاییز  1386

 

 

دریاچه مهارلو      ( استان فارس  - شهرستان شیراز ) -IRAN   Maharloo  Wetland  (Fars province 

 عکس : نسرین دخت خطیبی  - پاییز  1386

 

دریاچه مهارلو      ( استان فارس  - شهرستان شیراز ) -IRAN   Maharloo  Wetland  (Fars province 

 عکس : نسرین دخت خطیبی  - پاییز  1386

 

دریاچه مهارلو      ( استان فارس  - شهرستان شیراز ) -IRAN   Maharloo  Wetland  (Fars province 

 عکس : نسرین دخت خطیبی  - پاییز  1386

 

موقعیت تالاب  مهارلو نسبت  به   تالاب بختگان   و شهر شیراز

 

اين صفحه را براي دوست خود بفرستيد

 

صفحه اصلی