گزارش بررسی کانون دیده بانان زمین از 180 منطقه حفاظت شده در اکوسیستم های کوهستانی و تالابی کشوردر قالب هفت ناحیه جغرافیایی

 

ادامه  ناحیه هفت -مناطق حفاظت شده تالابی غرب تنگه هرمز  

منطقه 5 غرب  تنگه هرمز-  پارک ملی دریایی  نایبند

      IRAN-Nayband Marine National Park 

در سال 1357خلیج نایبند همراه با بخشی از دماغه نایبند به دلیل حفاظت از جنگل های حرا ،  با مساحت 19 هزار و 500 هکتار به عنوان منطقه حفاظت شده نایبندحفاظت شده اعلام شد . در سال 1383 این منطقه  همراه با بخش هایی از آبهای خلیج فارس با مساحت 49 هزارو815 هکتار به عنوان اولین پارک ملی دریایی ایران ثبت و اعلام شد.  

پارک ملی دریایی نایبند در19 کیلومتری غرب شهر پارسیان،  81کیلومتری غرب منطقه حفاظت شده سراج ،    35متری  شرق بندر طاهری (سیراف) و87 کیلومتری شرق بندر دیر ،قرار دارد .

 

 

موقعیت پارک دریایی نایبند در منطقه

 

پارک دریایی نایبند

 

 

معادل  54 درصد پارک ملی دریایی نایبند  منطقه آبی  و 46 درصد آن خشکی است.پارک ملی دریایی نایبند با تنوعی از پدیده های متنوع جغرافیایی  خشکی و دریایی و یکی از شگفت انگیز ترین مناطق زیستی ایران زمین در خلیج فارس است. اکوسیستم  هایی چون :  خلیج نایبند  - دماغه نایبند- دماغه های پوزه سنگی- خور عسلویه-خور بساتین-خور هاله - آبسنگ های مرجانی-سواحل گِلی جذرومدی- دشت های ساحلی -سواحل باریک شنی- سواحل صخره ای- سواحل پرتگاهی ( دریابار ) - تپه های ماسه بادی-مناطق کوهستانی کم ارتفاع - و.... این اکوسیستم ها از هزاره ها بستر بالندگی زیستگاه های غنی گیاهی و جانوری  بوده اند . مناطق دریایی پارک ملی نایبند  بویژه خلیج نایبند از زیستگاه گونه های در خطر انقراض نظیر  لاک پشت سبزChelonia mydasو لاکپشت منقار عقابی Eretmochelys imbricata   و پستانداران دریایی نظیر  نهنگ باله پشتی، نهنگ گوژ پشت، دلفین معمولی، دلفین خالدار،  دلفین سربی ، و...  است .

 

نگاهی کوتاه به موقعیت برخی از  زیستگاه های گیاهی و جانوری  پارک ملی  دریایی نایبند:

  *- خلیج نایبند با وسعت حدود  4127 هکتار به لحاظ موقعیت  جغرافیایی و زیستی ، در پناه از طوفان های خلیج فارس  ، روزگاری  بسترآبسنگ های مرجانی و همچنین یکی از رویشگاه های بسیار  با ارزش جنگل های باستانی حرا   بود .جنگل هایی که وسعت آنها را   حتی تا 15 سال قبل   بالغ بر 400 هکتار اعلام کرده بودند . ولی امروزه  به برکت نفتخواران آخرین نفس ها را می کشد   و از آن رویشگاه  بی بدیل جز لکه های کوچک تکیده و  از هم گسیخته چیزی باقی نمانده است شهر نفتی عسلویه ، بندر بساتین و  روستا های هاله شمالی و جنوبی در دهانه خلیج نایبند قرار دارند .راهی به طول حدود 29 کیلومتر  شهر عسلویه یعنی  شمالی ترین قسمت  دهانه خلیج نایبند را به دماغه نایبند یعنی جنوبی ترین  بخش  دهانه خلیج نایبند اتصال داده است.

 …*- دماغه نایبند  خشکی است که در اثر عوامل زمین ساختی در بخش جنوبی خلیج نایبند در آبهای خلیج فارس پیشرفته است . دماغه نایبند  به شدت تحت تاثیرفرسایشی امواج  دریاست با تنوعی از سواحل  صخره ای بلند  سواحل شنی  کم وسعت  و  زیستگاهی  برای انواع  جلبک ها ،  خرچنگ ها ، شکمپایان ها ، توتیا ، و ....  روستای نای بند در راس این دماغه موقعیت دارد .  

*- …پس کرانه های دشتی معروف به راسته نایبند – این منطقه  با فاصله کمی از راس دماغه نایبند  قرار دارد با  رویشگاه های گیاهان ویژه این منطقه نظیر درختان باستانی  انجیر معابد Ficus religiosa که از زیستمندان بسیار عظیم و شگفت انگیز این پارک ملی دریایی دانست که عمر بر خی از آنها بالغ بر 700 سال  می رسد .

… *- منطقه  نگاء – این منطقه تقریباً بعد از ارتفاعات جنوبی روستای " تنبو" قرار دارد  و مساحت آن حدود 40 هکتار است با اکوسیستمهای تپه های ماسه ای و ماسه بادی   با پوششی از درختان کهور ایرانی Prosopis   که ارزش حفاظتی بالایی دارد همچنین درختان انار شیطان، درختان گز و استبرق و کنار ، و....

…*- منطقه هزار دره   ناحیه ارتفاعات  فرسایش یافته  که  به دلیل  ساختار زمین شناسی و سنگ شناسی و همچنین  شرایط اقلیمی خاص از جمله  باران های شدید  کوتاه مدت، و .... اشکال متنوع فرسایشی را بوجود آورده اند که بارز ترین آنها اشکال فرسایشی  موسوم به هزار دره یا "بدلند ها Bad-Lands" است. شامل  دره های تنگ عمیق و بریده بریده شده و بعضاً  با  ستونهای بلند .

…*- بندر تِبن  یک بندر گاه  قدیمی ماهیگیری خلیج فارس در پارک ملی دریایی نایبند است  .با سواحل صخره ای و سواحل شنی باریک . سواحلی برای تخم گذاری لاکپشت های بزرگ دریایی. کانون دیده بانان زمین در بازدید خود از این منطقه ( 1387) موفق به دیدن  چند لاکپشت بسیار بزرگ سبز در آبهای نزدیک به سواحل این بندر شد.

*-  …بندر غُراب  بندر غراب  از بندر گاه های قدیمی ماهیگیری در پارک ملی دریایی نایبند است . سواحل این منطقه  تلفیقی از سواحل صخره ای بلند و سواحل  ماسه ای بسیار نرم است

 

مراکز جمعیتی داخل و مرز پارک ملی دریایی نایبند :  شهر عسلویه  و منطقه ویژه پارس جنوبی ،روستای هاله ، روستای بساتین، روستای صفیه ،  روستای زبار، روستای بنود، روستای کنارخیمه ، روستای خره ، و...( تابع دهستان نایبند و دهستان عسلویه - شهرستان کنگان  - استان  بوشهر)

شهر کوشکنار،روستای تنبو شمالی و جنوبی، روستای  سورباش ،  روستای اکابر ، بندر غراب،  بندرتبن ،  و...( تابع  دهستان کوشکنار- شهرستان پارسیان ( استان هرمزگان )

 

 

 

 حفاظتی که انجام نشد

 

در اواخر اسفند ماه سال 1387 کانون دیده بانان زمین ( نسرین دخت خطیبی و مینا محبوبی )  بازدیدی از پارک  ملی دریایی نایبند داشت متن کامل گزارش کانون دیده بانان زمین را در همین سایت زیر عنوان "نایبند تنها پارک ملی دریایی ایران-منطقه امن برای آلوده سازان صنایع سمّی  پتروشیمی عسلویه " ادامه مشاهد کنید . به همراه   49سند تصویری  از تخریب و آلودگی و بیش از یکصد تصویر دیگر از شگفتی های طبیعی این منطقه .

 خلاصه ای از مشاهدات کانون دیده بانان زمین در این بازدید از ابعاد واگذاری این میراث های طبیعی نسل ها به نفتخواران ، راه زنی ، تخریب و تکه پاره کردن جنگلهای حرا ، تصاحب و تملک ، آلوده سازی های فاجعه بار نفتی و پتروشیمیایی :

  واگذاری 100 هکتار از رویشگاه های جنگلی حرا از سوی سازمان حفاظت محیط زیست به مدیران تاسیسات سمی عسلویه 

 

 

 جنگل های بخشیده شده سهم نسل ها به عسلویه برای مجتمع های اقامتی صنایع نفت

در پارک ملی دریایی نایبند  - عکس از کانون دیده بانان زمین -نسرین دخت خطیبی

 

 

 تغییر کاربری  جنگل های بسیار با ارزش حرا و ساخت هتل 

بر گورستان جنگل های حرا در پارک ملی دریایی نایبند -عکس از کانون دیده بانان زمین -نمینا محبوبی

 

 

 

 تبدیل جنگل های حرا این میراث طبیعی نسل ها  در پارک ملی دریایی نایبند به  بیابان

امانتی که سپرده شده بود :    جنگل های متراکم و شاداب حرا

آنچه که تحویل گرفته می شود :    گورستان  جنگل های حرا

عکس از کانون دیده بانان زمین -نسرین دخت خطیبی

 

 

تصویری از  عملکرد حفاظتی سازمان   محیط زیست در  پارک ملی دریایی نایبند !  نابود کردن   جنگل های متراکم و بسیار با ارزش حرا  

عکس از کانون دیده بانان زمین -نسرین دخت خطیبی

 

لاشه جنگل های حرا( Avicenia  Forests) در پارک ملی دریایی نایبند

عکس از کانون دیده بانان زمین -نسرین دخت خطیبی

 

 

واگذاری اراضی جدید از سوی سازمان حفاظت محیط زیست به نفتخواران برای استخراج نفت و گاز در دل پارک ملی دریایی نایبند ( بخش خشکی)

 راه زنی های گسترده در اکوسیستم بسیار ویژه و منحصر به فرد جنگل های حرا با تکه پاره کردن پیوستگی آنها ،  اسفالت کردن  بستر نرم وگِلی جنگل حرا،  برهم زدن شرایط  طبیعی بستر های جذر و مدی جنگل های حرا  و اختلال درریشه های سطحی و یا تنفسی  درختان حرا و ... ، ودر نهایت خشک کردن بخش وسیعی از جنگل ها ی باستانی حرا !!!

 راه سازی در دل تالاب و بستر جنگل های حرا

و ایجاد اختلال در اکوسیستم  ویژه و منحصر به فرد   این جنگل ها در پارک ملی دریایی نایبند

عکس از کانون دیده بانان زمین -نسرین دخت خطیبی

 

 

 

شاهکار مهندسی راه !!!

 تعبیه لوله در زیر جاده عبور داده شده برای هدایت جزر و  مد  در پارک ملی دریایی نایبند

عکس از کانون دیده بانان زمین -نسرین دخت خطیبی

 

 

 

شاهکار مهندسی راه !!!

 تعبیه لوله در زیر جاده عبور داده شده برای هدایت جزر و  مد  در پارک ملی دریایی نایبند

عکس از کانون دیده بانان زمین -نسرین دخت خطیبی

 

 

 

 تصرف و تخریب سواحل با ایجاد اسکله  های کوچک وبزرگ توسط   منطقه ویژه پارس جنوبی  

    ساخت تاسیسات  آب شیرین کن که کوچکترین اثر آن  بدام انداختن و مرگ  لاکپشت های دریایی بود

خشک کردن بخش هایی از خلیج نایبند  و پیش روی صنایع گاز و پتروشیمی در دریا

  انباشت گوگرد در ده ها هکتار از اراضی اطراف عسلویه  که باعث انتشار گاز۲CO  در هوا شده و هنگام بارندگی ، باران های  اسیدی را ایجاد می کند .

 شعله ور بودن بیش از یکصد فلر یا مشعل های سوخت گاز   (طبق آمار جدید-ایرنا 20 آبان 1395  در منطقه عسلویه و ایجاد سیاه ابر های دائمی  حاصل از دوده ها  در فضا  در اکثر مواقع سال  به علاوه پراکنده شدن بخار گوگرد H2S در فضای شهر و منطقه همچنین  سوزاندن مشتقات سنگین ضایعات پتروشیمی (  Burn pit )  در شب، که  انتشار بوی بسیار بد و زننده در هوا  !!! این آلودگی های گسترده هوا بدون هر گونه  کنترلی  با توجه به  شرایط هوای گرم  و رطوبت نسبی بالا و شرایط سکون هوا ی بدون باد در اکثر مواقع سال ، هوای بسیار خفقان آور و طاقت فرسا و بیماری زایی را  بر این منطقه  تحمیل کرده است.این هوای شدیدا آلوده علاوه بر اثر مخرب  بر زیستگاه های گیاهی و جانوری ،  تاکنون موجب بروز بیماری های تنفسی و بیماری های دیگر در میان مردم  ساکن منطقه شده است !!!

آلودگی هوا در پارک ملی دریایی نایبند  -عکس از کانون دیده بانان زمین -نسرین دخت خطیبی

 

آلودگی هوا در پارک ملی دریایی نایبند  -عکس از کانون دیده بانان زمین -مینا محبوبی

 

 

 تخلیه میلیون ها متر مکعب ماده مرگ آور کاستیک Castic.(کاستیک ماده ای است که 98 درصد سود سوز آور و2درصد کربنات سدیم دارد ) در خلیج  نایبند   که همچنان ادامه دارد.

  رها سازی پسماند های بسیار خطرناک مرگ آور بدون هیچ نوع  فر آیند تصفیه درخلیج فارس و یا در محیط های اطرافازجمله منطقه ای به نام" اخگر"، توسط پترو شیمی مبین. پترو شیمی مبین  تاکنون بیش از ده ها  هزار مترمکعب پسماند صنعتی و هزاران لیتر آب  سنگین صنعتی در ساحل و آبهای خلیج فارس  رها کرده است.  از آن جمله ماده سمّی" ارسنیک" . گفتنی است  ارسنیک درون بدن  ماهی ها نفوذ می کند و مصرف این  ماهیهای آلوده خطر ابتلا به سرطان را برای انسان به همراه دارد . به علاوه  دفع  هیدروکربن های آروماتیک و غیر آروماتیک با زنجیره های کربنی طولانی در آب که موجب شکسته شدن پیوند دوگانه آنها  می گردد .این واکنش منجر به ایجاد پیوند هیدروژنی میان این ترکیبات و اکسیژن آب شده و در نتیجه این واکنش ها ،  ترکیبات  سرطان زا یی در آب بوجود می آید که به شدت  ماهی ها و میگو های منطقه را  آلوده می کند.از آنجا که این ترکیبات در بافتهای چربی ذخیره شده و دفع نمی شوند در مصرف کننده نهایی که انسان می باشد به مقدار بیشتری ذخیره شده و موجب بروز انواع سرطان ها می گردد.

 

  نفوذ MTBE  درو ن آب و خاک. MTBE ماده ای است که به بنزین اضافه می شود و در بسیاری از کشور ها استفاده ازآن ممنوع شده است ولی درکشور ما، شرکت ملی صنایع پترو شیمی تولیدآن را چند برابر کرده است و برنامه هایی برای احداث واحد های جدید تولید این ماده تدوین می نماید.  MTBEاز نظر بیولوژیکی یک ماده مقاوم در آب و خاک شناخته شده بویژه آنکه در محیط های غیر هوازی تخریب بیولوژیک آن بسیار کند است.MTBE به سرعت جذب گلبول های قرمز شده و با توزیع یکنواخت در بدنه ساختمان سلول ها بویژه در کلیه و ریه آنها را تخریب می نماید 

 و........

 کانون دیده بانان زمین  در این گزارش نوشت که  :

 اعلام پارک ملی دریایی نایبند  به ریشخند گرفتن و لوث کردن  مناطق حفاظتی  و ایجاد منطقه امن برای آلوده سازان عسلویه بوده است   و نوشتیم  که:

 سازمان حفاظت محیط زیست از وظایف قانونی خود و پاسداری از ارزش های حفاظتی این مرز و بوم در این منطقه  تخلف آشکار کرده است و بر برنامه های وسیع دولتی در ایجاد صنایع پتروشیمی در جای جای محیط های حساس نظیر جنگل ، تالاب ، دشت های حاصلخیز  و دیگر بستر های حیاتی کشور  چشم بسته است !!!

 کانون دیده بانان زمین همچنین نوشت  که :

 شرکت های داخلی نظیرخاتم الانبیاء، پترو پارس، پارس جنوبی، و ... و حدود 60 شرکت خارجی که فهرست کامل آنها باآدرس های اینترنتی آنها ،در سایت عسلویه موجود است نظیرشل آمریکا ،   توتال فرانسه،  گاز پروم روسیه،  پتروپارس مالزی  ،  آجیب ایتالیا ، آریا ساسول آفریقای جنوبی،  دایلم كره جنوبی ، jgc ژاپن،  و ... همگی به گونه ای مستقیم و غیر مستقیم در تخریب و آلوده سازی این منطقه مهم از ایران زمین دست دارند !!!!

 و تاکید کردیم که  شرکت های خارجی پتروشیمی که به دلیل  ساز و کار های محکم زیست محیطی در کشور های خود ،مجبور به رعایت ضوابط زیست محیطی  هستند ولی در کشور ما که همواره حفاظت از سلامت مردم  و حفاظت از محیط زیست  به هیچ انگاشته می شود  ، با بی مسئولیتی تمام خود را مقید به رعایت معیار های زیست محیطی هرگز نکرده و نمی کنند !!!!!

 

کانون دیده بانان زمین همچنین نوشت  که :

دولت ها حق ندارند به بهانه توسعه و اشتغال زایی ، سمّ به خورد  مردم دهد، محیط زندگی مردم را آلوده و تخریب نمایند ، ارزش های زیستی و تنوع زیستی یک مملکت را از بین ببرند ، زمینه بسیاری از مشاغل دیرینه و با ارزش مردم را از بین ببرند و بدین ترتیب هزینه هنگفتی را از بعد بهداشتی ، اجتماعی و اقتصادی به مردم تحمیل نمایند !!    و نوشتیم که...........

 

 

اما غیر از موارد مطرح  شده در گزارش کانون دیده بانان زمین که خود محکم ترین سند عدم حفاظت پارک ملی دریایی نایبند است، در ادامه به اسناد خبری دیگری بعد از سال تهیه گزارش از تخریب و آلودگی این منطقه اشاره می شود : 

11 اردیبهشت 1388سایت  محیط زیست اهواز- به گزارش سرويس اجتماعي برنا،شورايعالي حفاظت محيط زيست در جلسه كميسيون امور زيربنايي، صنعت و محيط زيست بنا به پيشنهاد وزارت نفت به وزارت نفت اجازه داد نسبت به حفاري در ميدان گازي مدار واقع در پارك ملي نايبند اقدام كند.

7 مهر1389 جام جم آنلاین : مرگ لاک‌پشت ها در سواحل سواحل پارک ملی نایبند..... در مدت 2 هفته گذشته نیز لاشه 11 لاک‌پشت سبز دریایی را در محدوده‌ای به وسعت 500 متر در خود جای داده است بی‌آن‌که علت مرگ این لاک‌پشت کمیاب که جزو گونه‌های در خطر انقراض جهان نیز قرار دارد، مشخص باشد! لاشه‌ها درست در نزدیکی اسکله تازه ساخت ‌ هاله در این منطقه یافت شده، اسکله‌ای که .... با تخلیه هزاران تن خاک و سنگ در دریا همچنان در حال ساخته شدن است …...

13آذر 1389ایرنا - علي اصغر نعمت كارشناسان منابع طبيعي استان بوشهر:   اخيرا يكي از مخازن قديمي مملو از مواد نفتي مازوت موسوم به بارج كه در ساحل نايبند به گل نشسته دچار نشتي شده و مواد نفتي با جريان آب به داخل خليج نايبند در حال حركت است. اين پديده باعث شده تمام زيست منداني كه روي اين بسترها زندگي يا تغذيه مي كنند، مانند بنتوزها، انواع خرچنگ ها، كرم ها، دوكفه اي ها، شكم پاها و پرندگاني كه در اين محيط به تغذيه مشغول هستند دچار صدمه و نابودي شوند.  در اين عرصه 40هزار مترمربعي حدود195 اصله نهال يكساله وجود دارد كه بدليل قامت كوتاه بوسيله مواد نفتي پوشيده شده و از بين رفته اند...... در قسمتي ديگر از ساحل نايبند نيز يك شركت اقدام به برش بارج هاي نفتي كرده تا تكه هاي آهن آن به عنوان قراضه به فروش برساند كه براثر اين كار مقدار زيادي مواد نفتي كه ته نشين بارج بوده در سواحل دريا جاري و باعث آلوده شدن كامل ساحل نايبند شده است........داريوش افراسيابي معاون فني اداره كل منابع طبيعي استان بوشهر نيز گفت:    با نشت مواد نفتي از بارج هاي مستعمل به گل نشسته در موقعيت يو تي ام در محدوده جنگلي خليج نايبند و خور بيدخون كه مساحتي حدود 238هكتار از جنگل هاي آن را آلوده كرده خسارت هاي مستقيم و غيرمستقيمي به اراضي جنگلي منطقه وارد شده است. .......

 

14 شهریور 1392 سایت نسیم جنوب- ناصر بوهندي عضو شوراي چهارم دهستان نايبند شهرستان عسلويه: ......  فعاليت هاي گازي در پارس جنوبي به رغم همه وعده و وعيده ها مسئولان در سال هاي گذشته، تنها بيكاري و بيماري را براي محلي‌ها و بومي هاي جزيره به ارمغان آورده است. فعاليت هايي كه به گفتة او محيط زيست زيبا و ارزشمند پارك ملي نايبند كه يكي از منحصربفرترين پارك هاي كشور را تخريب كرده است......... در تمام عسلويه يك درمانگاه وجود دارد كه در حد معالجات سرپايي جوابگوي نياز مردم است. به گفتة او اين درحالي است كه آلودگي‌هاي نفتي و گازي بيماري ها را در منطقه افزايش داده است. ....آب سالم نداريم،چرا بايد اين مناطق از نعمت آب آشاميدني سالم محروم باشند؟ چرا وزارت نفت كه از ذخاير گازي و نفتي منطقه برداشت مي كند حاضر نمي شود هزينه آب رساني و رفع مشكل آب مردم عسلويه را پرداخت كند. ..... سالها است که مسوولان به مردم منطقه وعده می‌دهند که به زودی در لوله‌های آب شهر به جای آب شور، آب شیرین و قابل استفاده جریان خواهد یافت اما تاکنون چنین اتفاقی رخ نداده است. کاش هزينه نفت و گاز و يک هزارم از هزينه چندين ميلياردي تبليغات آن، صرف آبرساني و خدمات به مردم محروم و مظلوم عسلويه مي‌شد.... در حالی‌که مردم عسلویه در بزرگ ترین منطقه تولید انرژی در جهان زندگی می کنند، در این منطقه لوله کشی گاز وجود ندارد و مردم باید هر چند وقت در انتظار ماشین‌های حمل کننده کپسول های گاز باشند. .....

24آذر 1393ایسنا - آتش‌سوزی مهیب در بزرگ‌ترین ساختمان اداری عسلویه- ساختمان شهید تندگویان شرکت نفت و گاز انرژی پارس در منطقه نخل تقی- عسلویه در آتش می‌سوزد- ... این برج ۱۴ طبقه همچنان در آتش شعله ور می‌باشد و......

19 اردیبهشت 1394فارس-آتش‌سوزی گسترده در پارس جنوبی- مدیرکل مدیریت بحران استانداری بوشهر: از ساعتی پیش، انبار یک شرکت کره‌ای مستقر در پارس جنوبی دچار آتش‌سوزی شدید شد .... این انبار محل نگهداری پشم شیشه و مواد قابل احتراق بوده و به همین دلیل هر لحظه بر شدت آتش افزوده شده است......

 

24 مرداد 1394 ایرنا- مجید وفادار مدیرکل حفاظت محیط زیست هرمزگان : .... تلفات ماهیان از اولین ساعات بامداد جمعه 23 مرداد در چهار روستای زیارت ،بُستانو ،شیو و مغدان دیده شده اما تراکم آن در روستاهای مغدان و بُستانو بیشتر بوده است

 

20 شهریور 1394 جام نیوز-.... مرگ سه نهنگ غول پیکر در آب‌های بوشهر در 6 ماه اخیر و حداقل 20 لاک پشت سبز و پوزه عقابی در یک ماه گذشته در این استان .....از ماهیان ساردین در آب‌های پارسیان و قشم تا نهنگ‌های غول پیکر در بندر دیر و لاک پشت‌ها در نایبند،  ......

 

12خرداد 1395 فارس- شهرام فداکار مدیرکل دفتر سواحل و تالاب‌های ساحلی سازمان محیط زیست: در عسلویه بالای سیصد هکتار دریاخواری صورت گرفته است .

 

ناحیه هفت -ص5 از 9

ادامه

صفحه اصلی