گزارش بررسی کانون دیده بانان زمین از 180 منطقه حفاظت شده در اکوسیستم های کوهستانی و تالابی کشوردر قالب هفت ناحیه جغرافیایی

 

 

ادامه بررسی ناحیه دو-مناطق حفاظت شده کوهستان البرز مرکزی 

گروه شش بررسی مناطق حفاظت شده کوهستان البرز مرکزی :  

 اثر طبیعی ملیقله دماوند- منطقه حفاظت شده رودخانه هراز-  اثر طبیعی ملی تار و هوير- اثر طبیعی ملیغار رود افشان-   اثر طبیعی ملی تنگه واشی   

 

در بررسی کانون دیده بانان زمین، چهار اثر طبیعی ملی  قله دماوند- رودخانه حفاظت شده هراز  - اثر طبیعی ملی  دریاچه های تار و  هوير- اثر طبیعی ملی  غار رود افشان و  اثر طبیعی ملی تنگه واشی و همچنین در محدوده دماوند تا  فیروز کوه ، در یک گروه جای داده شده است.

 

موقعیت 5 منطقه حفاظت شده گروه شش در ابر سازه های آب ساز طبیعی حوزه های هراز، حبله رود و دماوند

 

در ادامه ،ضمن مروری بر کلی ترین  ویژگیهای طبیعی این مناطق ، مواردی از حفاظت نشدن این مناطق ارائه شده است :

 

منطقه19 کوهستان البرزمرکزی- اثر طبیعی ملی قله دماوند  

IRAN-Damavand Peak  National Natural Monument

دماوند این باشکوه ترین نماد ایران زمین. دماوند نمود پایداری و استواری در سروده های ایران زمین. دماوند، نامی گره خورده با دلاوری های اساطیری آنگاه که آرش کمانگیر در فراز های آن جان خود در تیر می کند تا مرز ایران و توران را تعیین کند. دماوند، فرازی که  لشکر فریدون به سپهسالاری کاوه با ضحاک ستمکار، آنجا نبرد می کند و او را همانجا به بند می کشد و دماوند .....

اثر طبیعی قله دماوند اگرچه بسیار دیر ولی سرانجام در سال 1381 به مساحت هزارو192 هکتار حفاظت شده اعلام شد و با وجود این همه تاخیر، افتخار این حفاظت !!!! حتی شامل کل  مخروط دماوند نیز نشد!!! و  تنها قله دماوند از ارتفاع 4500 متر به بالا راشامل شد که شرایط طبیعی خود حفاظتی دارد و تنها ارقامی به مساحت مخدوش مناطق حفاظت شده اضافه شد !!!!. 

 

 اثر طبیعی ملی قله دماوند

ماخذ نقشه : سایت سازمان حفاظت محیط زیست -   تکمیل و بزرگنمایی عوارض طبیعی از کانون دیده بانان زمین

 

 

مخروط آتشفشانی دماوند با فراز 5628 متر(5671متر در کتب قدیم) این بلند ترین قله ایران زمین ، یکی از ابر سازه های بسیار مهم آب ساز طبیعی در کوهستان البرز مرکزی است .زمین شناسان حداقل سن دماوند را در حدود 38 هزار و 500 سال  تخمین زده اند .ولی گروهی دیگر، فعالیت اصلی دماوند را به دوره زمین شناسی هولسن نسبت داده اند ( خسرو تهر انی 1375). مخروط  دماوند از تیپ استراتوولکان است وگدازه های آن  با فراوانی  گدازه های ترکیت، آنزیت و بازالت که وسعتی در حدود400 کیلومتر مربع را پوشانیده است.  بر روی قله دماوند فرو رفتگی دهانه آتشفشان (کراتر ) وجود داردکه قطر دهانه آن که پوشیده از یخ است حدود400 متر محاسبه شده است . در ضلع شمالی مخروط دماوند یک یخچال دامنه ای از قله به طول حدود 2 کیلومتر از زمان های بسیار دور شکل گرفته که به نام آبشار یخی نیز شهرت دارد. 

ولی بیش از  یک دهه است که  مخروط با شکوه دماوند در بدترین شرایط تصاحب و غارت و ویرانگری قرار دارد. هجوم  معدن خواران تا ارتفاع 2500 متری نیز پیشروی داشته و ضحاکیان نو ظهور راه زن و هتل ساز تا 4200 متری این کوه  نیز نفوذ کرده اند.

 

 

در ادامه گزیده ای از چند از اخبار  رسانه ای شده  تجاوزات گستاخانه به مخروط  دماوند اشاره می شود : 

 27تیر1385 خبرگزاري ميراث‌فرهنگي " هتل كوهستاني دماوند كه در ارتفاع چهار هزار و 200 متري اين كوه قرار دارد تا پايان سال جاري آماده بهره‌برداري مي‌شود.  اين هتل پنجاه متر بالاتر از بارگاه سوم دماوند در مسير جنوبي اين قله قرار گرفته است.  ميرآقايي فعال، رئيس كميته پناهگاههاي فدراسيون كوهنوردي، در اين باره به خبرگزاري ميراث‌فرهنگي گفت:  «‌اين هتل كوهستاني داراي امكاناتي از جمله سوئيت، خوابگاه عمومي، رستوران و سرايداري است و در 427 مترمربع و سه‌طبقه ساخته مي‌شود. به گفته او، هزينه اين پروژه از سوي شركت تجهيز سازمان تربيت‌بدني تامين شده است.وي توضيح داد: نقشه‌برداري اين هتل كوهستاني از سال 1383 شروع و از اواخر سال گذشته كار ساخت آن آغاز شد.  263 تن شن و ماسه، 100 تن سيمان و35 تن آهن‌آلات در اين ساختمان به‌كار گرفته خواهد شد. ، هم‌اكنون كار سنگ‌تراشي براي بنا درحال انجام است.  براي جابه‌جايي مصالح هفت كيلومتر جاده مالرو از كمپ يك در ارتفاع سه هزارو 300 متري تا كارگاه كه در بارگاه سوم دماوند است كشيده شده است. ......"

 

 7تیر  1389 دیده بان کوهستان-عباس محمدی : در  اواخر تیر ماه 1388، ناگهان کوه دماوند در کانون توجه طبیعت دوستان و رسانه های طرفدار محیط زیست قرار گرفت؛ خبر رسیده بود که قصد دارند در دامنه ی جنوبی دماوند جاده ای را که تا ارتفاع نزدیک به 3000 متر می رود، آسفالت کنند....... از حدود دو سال پیش از شروع این پروژه می شنیدیم که طرحی برای اسفالت کردن این راه در استانداری مازندران به تصویب رسیده و می دانستیم که در سفر اول آقای احمدی نژاد به مازندران، درمیان انبوه مصوبه های هیات دولت، دو سه مورد هم مستقیما به کوهستان  مربوط می شد؛ یکی همین طرح «اصلاح» یا اسفالت راهی که از جاده ی پلور- رینه (ارتفاع تقریبی 2200 متر) به «گوسفندسرای احسان» می رود (با اعتبار هشتاد میلیون تومان)، و یکی هم اختصاص صد و پنجاه میلیون تومان به ساخت سه پناهگاه کوه نوردی در مازندران. هر دوی این مصوبه ها جز آسیب رسانی به محیط کوهستان، هیچ نتیجه ای نمی توانست داشته باشد.

طرح اصلاح راه یاد شده را معاونت گردشگری اداره ی کل میراث فرهنگی استان مازندران پی گیری کرد و توجیه آن، «توسعه ی گردشگری» در راستای «طرح جامع گردشگری منطقه» بوده است. اشکال کار در این است که در برنامه ریزی های مدیران ما، تقریبا همیشه «توسعه» مترادف است با ساخت و ساز، و «حفاظت» داشته های طبیعی (و تاریخی) معمولا نه تنها کار توسعه ای به شمار نمی آید بلکه مغایر پیشرفت هم خوانده می شود..........هرگونه بارگذاری اضافه بر بوم دماوند که هم اینک از فشار چرای مازاد بر ظرفیت مراتع ، معدن کاری، و ساخت و ساز در رنج است، به این دارایی ملی آسیب خواهد رساند. در جایی که مشکلاتی مانند مدیریت دفع زباله و پساب در دماوند (و تمام شهرها و روستاهای حوزه ی آن) حل نشده و منظره ی زشت آلودگی ها ، چشم هر گردشگری را می آزارد، جاده سازی و کشاندن انبوهی از خودروها به ارتفاع 3000 متری دماوند، فقط دامنه ی آلودگی و تخریب را گسترش می دهد. واکنش کم و بیش به موقع و گسترده ی دوستداران طبیعت، و پوشش خبری خوب اعتراض آنان توسط مطبوعات و خبرگزاری ها و صدا و سیما، توانست دست اندر کاران طرح تعریض و مرمت راه دماوند را به موضع تدافعی براند و آنان را وادار کند که دست کم در حرف، خود را طرفدار حفاظت دماوند و مخالف اسفالت کردن آن راه اعلام نمایند.  این، نمونه ی موفقی است از تاثیر نیروی اجتماعی بر تصمیم گیرندگان دولتی که باید به فال نیک گرفته شود و از تجربه ی آن برای چالش های بعدی سود جست........."

 

چهارشنبه 17 شهریور 1389 همشهری : تخریب آخرین پناهگاه حیات وحش دماوند با جاده‌سازی بعد از آسفالت دامنه‌های قله دماوند در سال گذشته این بار محیط بانان این اثر طبیعی ملی از آغاز فعالیت راه‌سازی در ارتفاعات 4 هزار متری برای ساخت جاده ارتباطی میان منطقه بارگاه سوم به پناهگاه سیمرغ و تسخیر پناهگاه حیات وحش این منطقه خبر می‌دهند. یکی از محیط‌بانان منطقه جنوب قله دماوند  در گفت‌وگو با مهر با تأیید فعالیت یک گروه در ارتفاعات 4هزار متری دماوند گفت: این گروه راهسازی متشکل از 20 کارگر مشغول ساخت جاده ارتباطی منطقه بارگاه سوم به پناهگاه سیمرغ است. این درحالی است که بنا به اعلام شورای منطقه، هیچ مجوز قانونی برای این عملیات صادر نشده است.این محیط‌بان تاکید کرد: از طریق شورای شهر رینه در مازندران اطلاع پیدا کردیم که گروهی در حال جاده‌سازی‌ برای بهره‌برداری‌های خاص و ضد‌محیط‌زیستی هستند؛ چرا که مناطقی که توسط این گروه مورد تجاوز قرار گرفته تنها مناطق بکر و دست نخورده دماوند است که به‌عنوان آخرین پناهگاه حیات وحش در این قله شناخته شده است.وی با اشاره به اینکه منطقه سیمرغ در غرب قله دماوند و در ارتفاعی بالای 4 هزار متر واقع شده است افزود: این منطقه دست نخورده، چندین یال و یخچال طبیعی و بکر دارد و به‌نظر می‌رسد این گروه که بدون مجوز هم در حال فعالیت هستند قصد دارند با ایجاد راه، زمینه عبور و مرور احشام مانند قاطر را برای باربری فراهم کنند.مومنی تاکید کرد: با تماسی که با فدراسیون کوهنوردی داشتیم آنها از این فعالیت اظهار بی‌اطلاعی کردند ولی به‌نظر می‌رسد گروه‌هایی در ایجاد این تخریب منافعی دارند و برخی دیگر تصمیم به ایجاد محل‌هایی برای فروش لوازم کوهنوردی در این منطقه دارند. این محیط‌بان اظهار داشت: از طریق این راه، مسیر غربی از سد لار برای رسیدن به قله نزدیک‌تر می‌شود و کسانی که این حرکت را ساماندهی کرده‌اند تلاش دارند هیچ منطقه بکر و دست نخورده‌ای در دماوند باقی نماند.وی گفت: منطقه بوم، تنگل چال و وزان، یال‌های مورد دستبرد این گروه راهسازی است که تا‌کنون منطقه شکارگاه را شکافته و بخشی از مسیر 10 کیلومتری را زیر‌سازی‌ کرده‌اند و اگر جلوی فعالیت غیرقانونی آنها گرفته نشود، آخرین پناهگاه حیات وحش دماوند نیز از دست می‌رود.

  31 تیر 1391 فارس - اسماعیل کهرم: "......با کمال تاسف می‌توان گفت شورای اسلامی شهر رینه یکی از بهره‌برداران اصلی این معادن است که باعث شده تا از پنج معدن این منطقه روزانه 500 کامیون پوکه استخراج شود ......"

چهارشنبه 22 اسفند 1392 خبر گزاری مهر :حرکت خزنده لودرها و بلدوزرها در دامنه دماوند، برداشت های غیرمجاز مواد معدنی و تخریب ناشی از فعالیت معادن در سایه سکوت متولیان امر، این تصور را ایجاد می کند که گویی معدنکاران و سودجویان برای صعود به بام ایران خیز برداشته اند. به گزارش خبرنگار مهر، فعالیت معادن در ارتفاعات میانی قله دماوند و تخریبهای ناشی از ساخت و سازهای بی رویه و غیرمجاز، تن بام ایران را زخمی کرده است و این وضعیت در حالیست که این اثر طبیعی ملی از گزینه های ثبت در فهرست میراث جهانی است...... حال عرصه این اثر ملی توسط شرکتهای معدنی مورد تعرض و تخریب قرار گرفته است و در واقع تخریب آثار ملی از جمله پدیده مجرمانه ای است که موجب نقص حقوق اموال ملی و به عبارتی نقص فاحش دانسته های تمامی مردم یک جامعه است....حسن سالاری عضو شورای شهرستان آمل و عضو شورای شهر رینه در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه بادهایی که در منطقه رینه به وجود می آید باعث می شود که فن های موجود در معدن به سمت شهر بیاید، کارشناسان پزشکی در چندین مرتبه اعلام کرده اند که گردوغبارهایی که از معدن به سمت شهر رینه به همراه وزش باد می آید سرطان زا است و یک تهدید جدی برای سلامت اهالی محل است. بهربرداری این معدن باعث آلودگی گیاهی در منطقه شده است و چندین راس احشام اهلی و وحشی به دلیل استفاده از این گیاهان دچار مصمومیت و روبه نابودی هستند."

31 تیر 1393خبرگزاری مهر : - محمد محمدپورعمران رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت مازندران در حاشیه این بازدید در گفتگو با خبرنگار مهر، با تاکید بر در آستانه ثبت جهانی شدن قله دماوند اظهار داشت: هم‌اکنون در ارتفاع 2 هزار و 200 متری قله دماوند هفت معدن فعالیت می‌کنند. فعالیت دو معدن به پایان رسیده است، افزود: برای این معادن پروانه جدید تمدید نمی‌شود اما پنج معدن دیگر در فضای تعاملی برای مذاکره قرار دارند....... در قله دماون معادن متعددی در حال فعالیت هستند که پوکه معدنی ملار از جمله آن است و مدیرعامل پوکه معدنی ملار در گفتگو با خبرنگار مهر گفت:پوکه معدنی ملار تا 10 سال آینده مجوز رسمی و قانونی بهربرداری را دارد، و ........"

مرداد 1394 ایسنا- "افتتاح پیشرفته‌ترین کمپ کوهنوردی کشور در نزدیکی قله دماوند .طی مراسمی در 29 مرداد انجام می‌شود....... این کمپ با نام مجتمع خدمات اقامتی و کوهنوردی شمالی دماوند، با همکاری شرکت اسپیلت البرز در روستای ناندل، استان مازندران، شهرستان آمل، بخش لاریجان برای گردشگرانی که با هدف کوهنوردی و طبیعت‌گردی قله دماوند را انتخاب می‌کنند بهره برداری می‌شود....... گام دوم این طرح ایجاد کمپ پیشرفته کوهنوردی در منطقه فریدون تخت در ارتفاع 4300 متری جبهه شمال شرقی قله دماوند است. این کمپ نیز برای علاقه مندان به صعود دماوند، به عنوان اقامتگاه نهایی صعود مورد استفاده قرار می‌گیرد......"

 
 27 دی1394 سایت مردم سالاری: در حالی که مسئولان سال قبل معادن غیر مجاز در دامنه کوه دماوند را جشن گرفنه بودند، شواهد و گفته های دوستداران محیط زیست نشان از فعالیت پنهانی این معادن و تداوم تردد کامیون ها دارد. به گزارش مهر میلاد حسین زاده :  دماوند يا بام ايران، مرتفع‌ترين قله‌اي است که در دامنه طبيعت ايران‌زمين نقش بسته است و قرار براي آن بود که براي ثبت جهاني آن، پروانه فعاليت‌هاي معدني فعال در ارتفاع بالاي دو هزار و 200 متر ديگر تمديد نشود.اگرچه مسئولان مي‌گويند فعاليت معادن در ارتفاع بالاي دو هزار و 200 متري دامنه دماوند لغو شده اما برخي معدن‌داران به بهانه برداشت مصالح دپو شده، چراغ خاموش و پنهاني در حال فعاليت هستند و تداوم اين امر مي‌تواند، روند ثبت جهاني بام ايران را پيچيده‌تر کند. مهدي مسچي دبير انجمن دوستداران دماوند کوه در گفتگو با خبرنگار مهر : پس از چهار سال تلاش مداوم از سوي انجمن دوستداران دماوند کوه توانستيم با دستور مستقيم رئيس قوه قضائيه معادن پوکه بالاي دو هزار دويست متر را پلمپ کنيم ولي امروزه شاهد فعاليت پنهاني بعضي از اين معادن هستيم.  اين معادني که به‌صورت پنهاني فعاليت مي‌کنند، سطح‌تراشي مي‌کنند و انجمن دماوند کوه با تلاش‌هايي که صورت داد شماره پلاک تمامي‌کاميون‌هايي که در معادن اطراف دماوند فعاليت مي‌کند را در اختيار دارد. ....."

 

این اقدامات ویرانگرانه در این ابر سازه آب ساز طبیعی بسیار مهم و شگفت انگیز آنهم در چند قدمی مناطق خشک و نیمه خشک ایران زمین ،  نظیر ساخت هتل ،ساخت کمپ های گردشگری و زمینه ساز ی تصاحب و تملک این میراث طبیعی ملی جهانی، معدنخواری، راه زنی با داغان  کردن اکوسیستم این کوهستان سترگ  ، و.... ، بی شک خیانت آشکار مسئولین و محروم کردن نسل ها از  این گنجینه زیستی بسیار بسیار مهم است!!!!مسئولیت تنش آبی که در محدوده دماوند و بخش هایی از استان مازندران  و تهران بزرگ ایجاد شده و نشانه های آن هم اکنون پدیدار شده است ، بدون شک بر عهده همه سازمان ها و نهاد ها است که بدون توجه به پیامد های این غارت و سود جویی ها ی ویرانگر،   مجوز این  تخریب های  غیر قابل جبران را در این ابر سازه مهم زیستی داده است !!!! در این میان مسئولیت سنگین تر این تنش آبی  بر عهده  وزارت نیرو است !!! گویا تنها وظیفه وزیر نیرو اعلام هشدار بی آبی و تنها چاره  رفع بحران آب،  گران کردن آب بهای مردم است. به دیگر سخن ، مردم باید از جیب خود تاوان بی مسئولیتی مدیریت افتضاح آب کشور را بدهند !!!!!!

 

منطقه20کوهستان البرزمرکزی- منطقه حفاظت شده رودخانه هراز

IRAN-Haraz River Protected River  

 منطقه حفاظت شده رودخانه هراز در سال 1346 با  مساحت 5هزارو 527 هکتار حفاظت شده اعلام شد . طبق نقشه پراکنش مناطق حفاظت شده سازمان حفاظت محیط زیست سال 1391 ، این منطقه شامل بخش اولیه ی رودخانه هراز است که از رودخانه  لار تا دره پلاش(در محدوده روستاهای وانا و روستای شنگلده ) تعیین شده همراه شاخ آبهای منتهی به این بخش ار رودخانه هراز  نظیر تالخ رود که از جبهه شرقی دماوند سرچشمه می گیرد و در نزدیکی روستای گزنک وارد رودخانه هراز می شود ،  رودخانه دلی چای(دوآسیاب) ، رودخانه لاسم که در جنوب جاده هراز   سرچشمه می گیرد و به رودخانه هراز وارد می شود  ، رودخانه پلور (پلورو) که از کوه گل زرد(3693متر) سرچشمه گرفته و در جنوب پلور  وارد هراز می شود .

 

رودخانه حفاظت شده هراز

 

برخی  مکان های جمعیتی محدوده  رودخانه هراز و شعبات اشاره شده آن  عبارتند از :شهر رینه  ،روستای  آب اسک، روستای پشنگ ییلاق،روستای عباس آباد، ،  روستای آبگرم لاریجان بالا و پایین ، ، روستای گزانه، روستای گزنک ، روستای مون ،روستای آنهمه،  روستای گرنا ، روستای گیلاس، روستای کندلو، روستای مون، روستای لزبرگ، روستای عباس آباد، روستای امیر آباد، روستای زیار، روستای نیاک، روستای گرمابدر، روستای پروانه ، روستای لاسم ، روستای کنارانجام، روستای پلور، روستای استله سر، و....  

 

 

حفاظتی که انجام نشد

سالیان سال است که رودخانه هراز و زیر شاخه های آن تبدیل به کانالی برای تخلیه فاضلاب های شهری، روستایی ، صنعتی و کشاورزی شده است. و حریم 150  متری آن مورد تجاوز و دست اندازی قرار گرفته است.   در ادامه  به چند نمونه ازاخبار رسانه ای شده در چند ساله  اخیر اشاره می شود:

 7 مهر 1388 راديو ايران ( پيک بامدادي) : طی ۱۰ سال گذشته ۱۷ کارگاه پرورش ماهی در حریم کیفی این رودخانه( هراز )  احداث شده به شکلی که حدود ۹۰ درصد آب این رودخانه در بخش های مختلف وارد این کارگاه ها شده و بدون تصفیه، پساب آن وارد این رودخانه می شود.این در حالی است که مشاهدات منطقه ای نشان می دهد حتی بستر فعال رودخانه هراز توسط سازمان آب منطقه ای استان مازندران بدون هماهنگی با سازمان حفاظت محیط زیست به کارگاه های پرورش ماهی اجاره داده شده است....

 

چشم اندازی از بهم خوردگی اساس رودخانه به اصطلاح حفاظت شده هراز  و تجاوز به حریم کیفی 150 متری آن با  ایجاد ساختمان سازی و کارگاه های پرورش ماهی

ماخذ تصویر : خبرگزای ایسنا -18 شهریور1388

 

20 اسفند 1390 جام جم آنلاین- نعمت‌الله قنبری کارشناس مسوول آزمایشگاه اداره محیط زیست مازندران: "ورود پسماندها و فاضلاب‌های رستوران‌های بین راهی و حاشیه رودخانه، ورود فضولات مزارع پرورش ماهی، عدم لایروبی به موقع حوضچه‌های واحدهای شن و ماسه و ورود پساب‌ها و سموم و کودهای کشاورزی از جمله دیگر آلاینده‌های این رودخانه(هراز) هستند....... "

و در همین خبر داریوش مقدسی معاون محیط طبیعی اداره محیط زیست استان مازندارن می گوید : " یکی از متولیان رود هراز، سازمان آب منطقه‌ای است و این سازمان طبق ضوابط و اختیارات خود بستر رودخانه را به بهره‌برداران شن و ماسه اجاره می‌دهد و به این رودخانه به عنوان معدنی برای استحصال شن و ماسه نگاه می‌کند و کاری به این‌که این برداشت‌ها چه تبعاتی برای رودخانه ایجاد می‌کند، ندارد..با این حال ما در مقابل عملکرد آنها، اقدامات بازدارنده و نظارتی داریم، اما حجم آلودگی‌ها آنقدر زیاد است که عملا نظارت و عملکرد ما بی‌نتیجه می‌ماند"

6آذر 1392 روزنامه جام جم به نقل از ایلنا : دوستداران و فعالان محيط زيست مازندران در نامه اي به معاون رئيس جمهور و رئيس سازمان محيط زيست خواستار جلوگيري از انتقال آب رودخانه هراز به شهرک پرديس تهران شدند. محمدرضا طاهري، رئيس انجمن دوستداران دماوند کوه در گفت وگو با ايلنا در اين باره اظهار کرد: وزارت نيرو طرحي در دست مطالعه دارد که براساس آن آب رودخانه هراز از مسير لاسم و بخشي از سهم آب سد لار در مازندران را به سوي شهرک پرديس تهران سوق مي دهد.  اين تغيير مسير باعث خشک شدن رودخانه هراز مي شود چون بخش عمده آب رودخانه از طريق اين منطقه تامين مي شود.....

و......

 

 

ناحیه دو-  البرز مرکزی -ص13 از 22

ادامه

 

صفحه اصلی