گزارش بررسی کانون دیده بانان زمین از 180 منطقه حفاظت شده در اکوسیستم های کوهستانی و تالابی کشوردر قالب هفت ناحیه جغرافیایی

 

ادامه بررسی ناحیه دو-مناطق حفاظت شده البرز شرقی

گروه دو  بررسی مناطق حفاظت شده البرز شرقی:  

پارک ملیکیاسر- پناهگاه حیات وحش دودانگه-منطقه حفاظت شده بولا-منطقه حفاظت شده پرور

 در بررسی کانون دیده بانان زمین، چهار  منطقه حفاظت شده  پارک ملی کیاسر، پناهگاه حیات وحش دودانگه ،  منطقه حفاظت شده بولا  و منطقه  حفاظت شده پرور که وسعتی معادل 94 هزارو 772 هکتار در پیوند با هم  را تشکیل می دهند ، در یک گروه دیده است .این مناطق در حد فاصل شهر کیاسر و شهر شهمیرزاد قرار دارند.  ابر سازه های آب ساز طبیعی این چهار منطقه عمدتا تغذیه کننده رودخانه  سفید رود مازندران ( اسپه رو )، از زیر شاخه های مهم مادر رود تجن هستند . به تعبیری دیگر  رودخانه سفید رود و زیر شاخه های آن جاری در دره رئود هایی چون دره بند بن، تنگه کاورد، تنگه رودبارک، دره جنگل باغ  و...را  می توان حلقه پیوند طبیعی این چهار منطقه حفاظتی دانست.  قله های بلند شاهدژ (2803متر )  ،سرطلا(2755.متر)  ، سفید کوه (2822متر ) کوه پلنگ آب(2534متر) کوه گلگلی(2987متر) در این چهار منطقه قرار دارند .

این مناطق  با تنوعی از اکوسیستم های کوهستانی ، جلگه ای و دشتی ،از هزاره های دور بستری می شود برای رویش  جنگل های پهن برگ مرطوب خزری تا جنگل های همیشه سبز و پایدار  اُرس، از  گون های بالشتکی  لمیده بر شیب تند کوهستان ها تا تنوع جادویی گلها در بهاران از کرک های ابریشمی بنفش گون چای کوهی گرفته تا گلهای زرد زرشک در فرودست ارتفاعات، از سیلون های  بنفش آرمیده در  پهنه  کوه ها  تا بوته های سبز اسپند تا بابونه های سفید و.... و هم از این رو بود که  این مناطق زیستگاه های غنی و امنی می شود برای پلنگ ، خرس، گاوحشی، کل و بز،قوچ و میش،  آهو ،مرال، شوکا، و... و جولانگاه بیشمار پرندگان چون تیهو، کبوتر جنگلی، کبک دری،و...  .

افزون بر این بهمین منطقه با  غنای زیستی  بسیار بستری می شود برای  بالندگی  بخشی از تاریخ تمدن ایران زمین   که گواه آن نوشته های تاریخی ، واگویه های مردم یا همان تاریخ شفاهی و آثار کم و بیش بازمانده از آن دوران  است که به فراز هایی از آنها در مقدمه همین گزارش اشاره شد . ولی این همه، دلایلی کافی برای  حفاظت خردمندانه از این مناطق حفاظت شده و سپردن آن به دست نسل های دیگر نبوده است !!!

و به لحاظ حفظ ارزش ها و حفظ یکپارچگی این مناطق بودکه خردورزان زیست طبیعت ایران در سال های 1346 و 1352 سطحی نزدیک به 82  هزار هکتار آن را شامل پناهگاه حیات وحش دو دانگه و منطقه حفاظت شده پروررا حفاظت شده اعلام می کنند تا این ارزش های زیستی برای دیگر نسل های ایران زمین نیز پایدار بماند

 

کانون دیده بانان زمین ( نسرین دخت خطیبی ، مینا محبوبی، فرشته موثق نژاد –طیبه موسوی ) در بهار و پاییز  سال 1391 در چندین نوبت از بخش هایی از این مناطق چهار گانه بازدید کردند هدف از انتخاب این چهار منطقه برای بازدید هم زمان ،این بود که  می خواستیم تفاوت های  درجه حفاظتی مناطق چهار گانه حفاظتی را در یک مجموعه نزدیک بهم، یعنی یک پارک ملی ،یک پناهگاه حیات وحش ، یک منطقه حفاظت شده بزرگ و یک منطقه حفاظت شده کوچک را ببینیم. اما آنچه که دیدیم  اشتراک این مناطق از بعد ویرانگری بود!!! .گزارش این بازدید ها با اسناد تصویری بسیار  با  عناوین زیر  قابل دسترسی در سایت کانون دیده بانان زمین است :

*- پارک ملی کیاسر  گواهی روشن از غارت میراث جنگل های  باستانی هیرکانی

*- پناهگاه  حیات وحش دودانگه دیروز ، کنام پلنگان و جولانگاه نوای شورانگیز سمفونی زیستی  امروز ، زخم خورده از هجوم غارتگران و جولانگاه هیولای جنگل خوار چوب فریم ، این پیام آور مرگ هستی

*- پنجه های هیولای چوب فَریم در گلوی  منطقه حفاظت شده بولا  نمونه  آشکار  مسئولیت گریزی سازمان حفاظت محیط زیست  از حقوق نسل ها در مقابل متجاوزین 

*- منطقه حفاظت شده پرور  در اکوسیستم شکننده البرز شرقی در تهدید مافیای سد ساز برای سد  "فی نسک" و طرح های بیخردانه به بهانه گردشگری

 در ادامه موقعیت هریک از چهار منطقه  و همچنین دلایل مستند از  عدم حفاظت از این مناطق بر پایه مشاهدات کانون دیده بانان زمین و سایر اخبار رسانه ای شده ارائه می شود:

 

 

منطقه3 البرزشرقی-پارک ملی کیاسر

IRAN-Kiasar  National Park

پارک ملي کیاسر هم زمان با پارک ملی دریایی نایبند و پارک ملی پابند در اواخر سال 1382 حفاظت شده اعلام شد. آخرین مساحت اعلام شده (1391) برای این پارک ملی 9هزار و  265 هکتار است .

نقشه پارک ملی کیاسر

 ماخذ نقشه : اطلس مناطق حفاظت شده چاپ 1385- بزرگ نمایی اسامی و برخی عوارض  از کانون دیه بانان زمین است

 IRAN- Kiasar  national park -  Mazandaran  Province

 

 

پارک ملي کیاسر در 8 کیلومتری جنوب شهر کیاسر  و85 کیلومتری جنوب شهر ساری قرار دارد و راه کیاسر- فولادمحله- شهمیرزاد از بخش غربی آن عبور می کند . پارک ملي کیاسر منطقه ای کوهستانی است با دامنه ارتفاعی 2800 تا 870 متر و رودخانه تیلک و رودخانه سفید رود مرز مشترک طبیعی این پارک ملی با  پناهگاه حیات وحش دودانگه  می باشد. جبهه شمالی کوه شاهدژ شاخص ترین چشم اندازهای شرق و جنوب شرقی این منطقه است . داستان های اساطیری بسیاری بین مردم بومی این منطقه رواج دارد که از نسلی به نسل دیگر  سپرده شده از جمله این داستان كه بر بلنداي شاهدژ، پادشاه اساطيري ايران كيكاووس نوه كيقباد زندگي مي كرده است  كه با بستن عقابهايي بر پايه تخت خويش به آسمان رفت  و یا گفته می شود که ، دامنه هاي جنوب شرقي شاهدژ محل به قتل رسيدن سياوش فرزند كيكاووس ،شاهزاده ای بي باك و بزرگ منش است که به فرمان افراسياب به قتل رسید و ازخون او گياه پرسياووشان به فراواني در اين منطقه روييده است.

مراکز جمعیتی داخل و مرز پارک ملی کیاسر عبارتند از: روستای ایلال،روستای جمال الدین کلا،روستای لنگر،روستای سیاوش کلا، روستای سواسره، روستای لنگر چال روستای آغوز گله. افزون بر این روستای  میلاد دشت و  روستای باغ گل، در مسیر رودخانه سفید رود در میانه  پارک ملی کیا سر و پناهگاه حیات وحش دو دانگه قرار دارند .  

 

 

حفاظتی که انجام نشد

 

جنگل خواری در قالب طرح های فریبکارانه موسوم به جنگل داری و گسترش راه زنی های جدید

 کانون دیده بانان زمین در سال 1391 از بخش های وسیعی از پارک ملی کیاسر بازدید و نتایج آن را  در قالب گزارشی با عنوان : پارک ملی کیاسر  گواهی روشن از غارت میراث جنگل های  باستانی هیرکانی. همراه با اسناد تصویری در سایت خود منعکس کرد. مشاهدات کانون دیده بانان زمین از این منطقه  گویای تهی بودن بخش های وسیعی از پارک ملی کیاسر از جنگل های باستانی هیرکانی بود ، حاصل یک جنگل خواری وسیع !!! افزون بر این مطالعات تکمیلی ما نیز گویای آن بود که همچنان آخرین باقی مانده این جنگل ها در داخل این منطقه و محدوده اکولوژیکی آن در منطقه شکار ممنوع کیایر ( قبله کوه) همچنا ن در  چنگال هیولای جنگلخوار چوب و کاغذ مازندران  و در  سیطره  طرح های  جنگل خواری در قالب طرح های فریبکارانه موسوم به جنگل داری است ازجمله طرح  کیاسر سری جمال الدین کلا  با مساحت بیش از 1429 هکتار و یا  سري ايلال  و...  گفتنی است وقتی در این بازدید از  بر خی مردم بومی این منطقه در مورد جنگل های از دست رفته می پرسیدیم ، به ما می گفتند این منطقه تا همین ده یا پانزده سال گذشته دارای جنگل های بسیاری بود.  می گفتند بارها با این جنگل تراشی ها مخالفت کردیم ولی حرف ما برای مسئولین پشیزی ارزش نداشت  و حالا این مناطق تهی از جنگل در شیب کوه ها ،دیگر چون گذشته نمی توانند  مانع سیل شوند و هر ساله حتی با باران هایی نه چندان زیاد، سیل سرازیر می شود و  اراضی کشاورزی و محصولات ما قربانی سیل می شود !!! از برخی بومیان منطقه در مورد پلنگ و خرس و شوکا و مرال پرسیدیم که اکثرا با خنده تلخ به ما پاسخ می دادند که روزگاری شاید شنیده و دیده می شدند ولی سالهاست که آنها یا رفته اند یا از بی غذایی مرده اند و یا اگر باشند شاید به تعداد کمتر از انگشتان دست در غار های شاهدژ باشند. در مورد وضعیت ماهی در رودخانه ها پرسیدیم می گفتند جمعیت زیاد شده و تمامی فاضلاب ها به رودخانه ها منتقل می شود ، زمانی رودخانه لنگر و گل خوران پر از ماهی بود ولی مدتهاست  ماهی ها از رودخانه رفته اند .

گفتنی است در برنامه ای که با عنوان  "در جستجوی پلنگ ایرانی"  از طرف صدا شبکه 2 سیمای جمهوری اسلامی در سال 1391  تهیه شده بود  نشان داده شدکه هیچ نشانی از پلنگ ایرانی نه در این منطقه نه در پناهگاه حیات وحش دو دانگه و نه در منطقه شکار ممنوع کیاسر ( قبله کوه ) وجود ندارد .  کانون دیده بانان زمین در بازدید از این منطقه  به طور اتفاقی با یکی از افراد محلی که به عنوان بلد و راهنمای گروه تهیه کننده این فیلم همکاری کرده بود مواجه شد و گفتگو کرد  وی می گفت که به مدت یک ماه با این گروه فیلمبرداری همراه بوده  و پلنگی مشاهده نکردند. وی  دلیل این امر را تخریب زیستگاه ها می دانست. او می گفت قرار است برنامه بعدی در  جستجوی  " شوکا " باشد.

کانون دیده بانان زمین علاوه بر مشاهده ارتفاعات تهی از جنگل ، ساخت و ساز در حریم رودخانه ها ،ایجاد راه های بسیار  در شیب کوه ها  نیز مشاهده شد ضمن اینکه ما شاهد فعالیت  ماشین آلات سنگین راهسازی برای ایجاد راه های جدید و تعریض راه های موجود نیز بودیم که خاکهای جنگلی را برای راه زنی های  جدید،  زیرورو و جابجا می کرد.

 

 

کولاک سوداگری بر سر اراضی ملی متعلق به نسل ها در پارک ملی کیاسر

نمونه ای از آگهی های خرید و فروش زمین در پارک ملی کیاسر :

دوشنبه۲۸اردیبهشت۱۳۹۴-فروش زمین لنگر-2قطعه550متری تجاری بر جاده اصلی قطعات 200 ، 300 و 400 متری ، ورودی روستای لنگر- تفکیک شده محدوده احداث تله کابین با دید کامل از روستا و شاهدژ  قطعه 400 متری داخل روستا ، بهترین دید از شاهدژ و کل روستا .....قطعات 5000 متری محدوده لیلم لنگر - با دید فوق العاده از لنگر و جمال الدین کلا-و....

بروز رسانی شنبه 4 بهمن 1393- ویلای 400 متری با ... در بهترین نقطه منطقه توریستی لنگر مشرف به کوه وقلعه شاهدژ و جنگل سر تپه....

 چند قعطه زمين با موقعيت عالي با متراژ هاي مختلف از 200 مترمربع به بالا(200- 208-400 -604-  1000-1700-  2000-  3000- 5000 -8000   متر مربع و بالاتر)   واقع در روستاي سرسبزو توريستي لنگر به فروش مي رسد. - مناسب براي ساخت ويلا و باغچه خانگي و يك زندگي آرام در دل طبيعت مازندران...

به‌روز شده ۱۴ دی -۳۹۲1 فروش زمین لنگر -دو قطعه 1000 متری بر جاده متری 200000 تومان -هشت  قطعه 500 متری ورودی روستای لننگر متری 50000 تومان-یک قطعه 400 متری داخل روستا ، بهترین دید از شاهدژ و کل روستا ، سهل العبور ترین و امن ترین مکان متری 250000تومان یک قطعه 20000 متری پشت روستا با کاربری باغداری یا طیور متری 30000 تومان.....

کياسر -منطقه ييلاقي لنگر نيمه ساخته-بهترين چشم انداز منطقه، زمين 500 متر، زيربنا 120 متر، دو طبقه اسکلت زده شده، …  تاریخ ثبت آگهی:  شنبه 14 اردیبهشت 1392-نیازمندی های همشهری

فروش زمین و باغ در روستای زیبا و توریستی لنگر در مجاورت قلعه و قلهء زیبای شاهدژ-زمین در متراژ 4075 متر دور محصور با درختان گردو و سند شورائی- -قابل تفکیک به قطعات کوچکتر

فروش زمین در دهکده توریستی ییلاقس لنگر کیاسر با موقعیت های ویژه-تلفن :.... ارسال آگهی : 9 اسفند 1392

فروش زمین – ورودی روستای لنگر – قیمت 500000000  تومان- مساحت زمین 5785 – تلفن......

باغ 3هزار متری –فروشی- بعد از کیاسر نرسیده به لنگر روستای توریستی قیمت کل 150.000.000 تومان-تلفن ....

فروش زمین در منطقه توریستی ییلاقی لنگر واقع در شمال کشور آماده ویلا سازی با دید عالی و آب و هوای دلپذیر همچون قطعه ای از بهشت با قیمتهای استثنایی در قطعات دلخواه شما (معاوضه با خودرو با یک تماس صاحب قطعه ای از بهشت خواهید شد-ساری،بعد از کیاسر،منطقه توریستی لنگر -قیمت: از متری 40.000 تومان

باغ 3هزارمتری فروشی-روستای ییلاقی جمال الدین کلا نزدیک قله شاهدژ- قیمت کل 180 میلیون تومان- شماره سریال ملک984527/378/443

زمین جمال الدین کلا-این زمین دارای سند مالکیت و دارای مجوز گردشگری و هتل داری  میباشد- قیمت 1.050.000.000 تومان- تلفن..... 

و......

 

مرکز دفن و دپوی زباله شهرستان ساری و کارخانه سیمان  و در همسایگی  پارک ملی کیاسر

 

مرکز دفن و دپوی زباله شهرستان ساری

هنوز کمتر از 3 سال از معرفی پارک ملی کیاسر نگذشته بود  که تصمیم گرفته می شود در گویچاله ولویه، آنهم درست در ذخیره گاه جنگل های باستانی" اُرس Juniperus" زباله های شهرستان ساری رها سازی و دپو شود و سازمان جنگل ها و منابع طبیعی که تا کنون مدیریت تخریبی خود را  طی چند دهه در آب و خاک و جنگل ایران زمین  ثابت کرده است  !!! ، بیش از 15 هکتار از  ذخیره گاه اُرس، این میراث طبیعی نسل ها و بستر آب های زیر زمینی میلیون سالی منطفه را  دست و دلبازانه تقدیم شهرداری ساری می نماید که پس ازاشباع زباله در پناهگاه حیات وحش  سمسکنده، این منطقه را هم با تخلیه بیش از 500 تن زباله در روز، به نابودی کامل بکشاند !!! روشن است که این مکان بسیار آلوده ،از نظر سطح و عمق هر روز در حال پیش روی است . کانون دیده بانان زمین( نسرین دخت خطیبی ، مینا محبوبی ، فرشته موثق نژاد،طیبه موسوی  در سال 1391  از این سایت نیز بازدید به عمل آورده اند که گزارش آن با عنوان :  شاهکار  مدیریت منابع طبیعی و مدیریت پسماند درشرق مازندران ، ذخیره زباله ساری در دل ذخیره گاه اُرس   در همین سایت قابل دسترسی است .

 

کارخانه سیمان کیاسر 

کلنگ شوم کارخانه سیمان کیاسر در نزدیک روستای ترکام( حدود 2 کیلومتری شمال پارک ملی کیاسر)  و در نزدیک  تپه تاريخي تركام یکی از محوطه‌های باستانی که قدمت اشیای به دست آمده از آن متعلق به 5 هزار سال است، در سال 1389 به زمین زده شد و در شهریور 1393 آغاز شد. جواد واحدی فرماندار ساری در بازدید از کارخانه سیمان کیاسر در 23 دی 1392 به خبرگزاری مهر می گوید :"  این کارخانه به مساحت 50 هکتار و با ظرفیت سالانه 640 هزار تن ساخته شده و  اولین محموله سیمان به میزان 100 تن از بندر امیرآباد به مقصد جمهوری آذربایجان صادر شده است و قرار است ماهانه پنج هزار تن سیمان به آذربایجان صادر شود. وی  همچنین می گوید این کارخانه برای صادرات به کشورهای قزاقستان و ترکمنسان نیز برنامه ریزی شده است.

اما این کارخانه سیمان نیز که با رانت خواران و مافیای سیمان درست می شود در گام اول تامین  منابع  کارخانه به سراغ مناطق همجوار با  روستای ترکام می رود تا جایی که صدای روستاییان ترکام در اعتراض به انفجار های پی درپی هر روز بلند تر می شود . در این رابطه  اسماعیل امینی عضو شورای اداری ساری در 6 شهریور 1393 در مراسم افتتاح کارخانه سیمان کیاسر در جمع خبرنگاران ( منعکس در فارس ) به این مشکل اشاره کرده و می گوید : " برداشت از معدن سیمان کیاسر و  انفجار معدن، نارضایتی را برای مردم این روستا به وجود آورده است که مسئولان کارخانه سیمان برای جلوگیری از بروز مشکل برای اهالی روستای ترکام درخواست جابه‌جایی معدن را داشتند که با کلیات این طرح موافقت شد.... انتقال  معدن با توجه به پوشش گیاهی منطقه مشکلاتی ایجاد می‌کند که برای جلوگیری از دوباره کاری نیازمند بررسی بیشتر است."

 

البته منظور از پوشش گیاهی  همان جنگل های باستانی هیرکانی است و مطمئن هستیم  تا زمانیکه کارخانه سیمان در این منطقه پابرجا باشد ، بولدوزر وار بستر نادر ترین اکوسیستم های میلیون سالی جنگلی تخریب و با هدف دلار سازی کیسه خواهد شد !!!!!!!!!!آنهم با حاشیه امن قضایی و بدون ذره ای اهمیت به  پیامد های تخریبی در اکوسیتم های بسیار آسیب پذیر  جنگلی در این بخش از  البرز شرقی و بالادست پارک ملی کیاسر !!!!!

 

افزایش سیل های ویرانگر  و زمین لغزش ،مکافات جنایت  جنگل زدایی

 مکافات جنایت  جنگل زدایی پارک ملی کیاسر و محدوده آن  در کوهستان های به شدت آسیب پذیر البرز شرقی، آوار سیل و زمین لغزش بر سر مردمان بومی آنجا و تشدید دومینوی تخریب است که به چند مورد از آنها  اشاره می شود :

30 اردیبهشت 1391 وبلاگ سیاوش کلای –سیدمحمودطاهری: "...روستای سیاوش کلای چهاردانگه ساری به دلیل قرار گرفتن بر روی خاک های نرم جنگلی ولایه های غیر صخره ای از گذشته تا بحال شاهد رانش های متعددی بوده ،....رانش ها در گذشته بندرت اتفاق می افتاده .... .اما رانش ها در چند سال اخیر بیشتر و خسارتهای زیادی را به منازل مسکونی روستا وارد نموده .....  "

16اردیبهشت 1393.... قسمتی از محور کیاسر در محدوده ترکام که به دلیل رانش زمین آسفالت آن از بین رفته بود، امروز آسفالت گردید. .....

10خرداد 1393 فرماندار ساری : وقوع سیل به بیش از 30 تا 40 هکتار از اراضی منطقه ایلال، سیاوش‌کلا، سعیدآباد ، و تیلک خسارت جدی وارد آورد و بیش از 30 هکتار اراضی شالیزاری به کلی تخریب شد......

12خرداد  1395 فارس- اسماعیل امینی بخشدار چهاردانگه ساری : "به‌دنبال بارش شدید باران و وقوع سیل، بخش‌های زیادی از اراضی کشاورزی در منطقه چهاردانگه مازندران به‌شدت تخریب شد و خسارت زیادی به این بخش وارد شد. سیل به اراضی کشاورزی روستاهای ذکریا کلا، سعیدآباد، اقه خیل، سنام، سعیدآباد، ایلال و سیاوش‌کلا خسارت وارد کرد.... به‌دلیل بارش شدید باران شن و ماسه وارد روستای ذکریاکلا شده و در داخل روستا انباشته شد.امینی با اعلام اینکه اراضی کشاورزی روستاهای لنگر، ترکام، سنور، ایول، کردمیر، چالو، منزل‌دره و شهر کیاسر نیز به‌دلیل شدت بارش باران و جاری شدن سیل دچار خسارت شد، گفت: به اراضی شالیزاری، و صیفی‌جات و همچنین بند و نهرهای این منطقه به‌شدت دچار خسارت شد..."

 

ناحیه دو- ص17 از 22

ادامه

صفحه اصلی