مناطق حفاظت شده نمونه آشکار مسئولیت گریزی

 

پناهگاه  حیات وحش دودانگه

دیروز ، کنام پلنگان و جولانگاه نوای شورانگیز سمفونی زیستی

امروز ، زخم خورده از هجوم غارتگران  و جولانگاه هیولای جنگل خوار چوب فریم ، این پیام آور مرگ هستی

 

 

نگزارش از  کانون دیده بانان زمین نسرین دخت خطیبی  با همکاری   مینا محبوبی  دیگر همکار : فرشته موثق نژاد

 

در پاییز  سال جاری ( 1391) 2نفر از  اعضای کانون دیده بانان زمین(نسرین دخت خطیبی و  مینا محبوبی ) بازدید ی از برخی بخش های پناهگاه  حیات وحش دودانگه  داشتند که نتایج این بازدید در قالب  3 مجموعه تصویری ارائه شده است که عبارتند از :   

 

 مجموعه اول -چشم انداز هایی از برخی فضا های  جغرافیایی پناهگاه  حیات وحش دودانگه

مجموعه دوم- تصاویری از جنگل های هیرکانی غارت  شده غیر قابل احیاء و بیابان سازی های گسترده در پناهگاه  حیات وحش دودانگه

مجموعه سوم -چشم انداز های روستایی در پناهگاه  حیات وحش دودانگه 

پیش از تصاویر ، ابتدا  تعریف پناهگاه حیات وحش   از نظر قانونی در ایران  و سپس شاخص هایی از موقعیت جغرافیایی ، ویژگیهای گیاهی و جانوری پناهگاه حیات وحش دو دانگه ، مشاهدات کانون دیده بانان زمین ، خبر اعتراض 200 نفر از دوستداران طبیعت شهرستان ساری به نابودی بهترین زیستگاه حیات وحش مازندران در سال 1386  و سرانجام جذابیت های این پناهگاه حیات وحش از زبان وبلاگ های محلی ارائه می شود.

 

تعریف  پناهگاه حیات وحش Wildlife refuge:      پناهگاه حیات وحش به محدوده ای از منابع طبیعی کشور اعم از جنگل و مرتع و دشت و آب و کوهستان اطلاق می شود که دارای زیستگاه های طبیعی نمونه و شرایط اقلیمی خاص برای جانوران وحشی بوده و به منظور حفظ و احیای این زیستگاه ها تحت حفاظت قرار می گیرد .      ماخذ  : فصل اول-ماده  4  آیین نامه اجرایی قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 3/12/1354 هیات وزیران  ص332 کتاب قوانین و مقررات جهاد سازندگی معاونت حقوقی وامور مجلس –چاپ 1376

 

 

 

نخست  -  موقعیت  جغرافیایی  و ویژگیهای گیاهی و جانوری پناهگاه حیات وحش دو دانگه

 1- موقعیت و ویژگیهای جغرافیایی پناهگاه حیات وحش دو دانگه از زبان کانون دیده بانان زمین

 

پناهگاه حیات وحش دود انگه  با مساحت 15531 هکتار در شهرستان ساری استان مازندران قرار دارد  و بخش بسیار کوچکی از جنوب شرقی آن نیز در استان سمنان قرار می گیرد. فاصله آن با کیاسر 22 کیلومتر و با شهر ساری  نزدیک به  96 کیلومتر است . از فولاد محله تا جنوبی ترین مرز شرقی پناهگاه حیات وحش حدود 3 کیلومتر و از فولاد محله تا  گُل خواران حدود 33 کیلومتر فاصله دارد .

پناهگاه حیات وحش دود انگه بین 36 درجه و 10 دقیقه الی 36 درجه و 5دقیقه عرض شمالی و 53 درجه و 27 دقیقه الی 53 درجه و 43 دقیقه طول شرقی واقع شده است ( این مختصات بر مبنای نقشه حفاظت شده در اطلس مناطق حفاظت شده 1385می باشد . ) و از شمال محدود به  پارک ملی کیاسر از جنوب محدود به منطقه حفاظت شده "پرور " در استان سمنان  و از غرب محدود به منطقه حفاظت شده "بولا" است . 

 

رودخانه  تیلک حد شمالی این منطقه حفاظت شده تعیین شده است که راه تیلک به آتنی و  گل خواران " نیز از جنوب همین رودخانه می گذرد . شروع ریز آبهای این رودخانه از ارتفاعات جنوب روستای  واوسر  است .  ولی عمده شاخه های تشکیل دهنده آن  را می توان  ریز آبه های  کوه  چهار نو  در  جنوب پناهگاه حیات وحش  دودانگه دانست  .  بیشترین ریز آبه ها ی کوه چهار نو  در دو شاخه  وارد تیلک  می شود . شاخه شرقی آن در نزدیکی روستای قلعه  و روستای پایین ده وارد تیلک می شود وشاخه غربی  آن نزدیک روستای تیلک وارد رودخانه می شود . ریز آبه های نماز کوه  نیز در نزدیک روستای آتنی وارد تیلک می شود . رودخانه تیلک پس از عبور از شمال روستای  گُل خواران (  نام این رودخانه در محدوده این روستا به نام رودخانه  گُل خواران معروف است ) ،  در نزدیکی روستای گُل باغ   به مادر رود سفید رود می پیوندد.

بر پایه نقشه های  1:50000   مرز جنوبی پناهگاه حیات وحش دودانگه  بلند ترین یال های کوه  چهار نو  و کوه  لپی Lapy  در نظر گرفته شده است که مرز بین این پناهگاه و مرز منطقه حفاظت شده پرور در استان سمنان نیز می باشد . به عبارتی  قله های  © 2596   ©2875   ©   2742    © 2844  © 2700 ©  2869    ©  2832     ارتفاعات چهار نو و قله های  © 2733 ©     2689   کوه  لپی ، مرز طبیعی استان مازندران و استان  سمنان می باشد . 

رودخانه سفید رود زهکش نهایی رودخانه های حیات وحش دودانگه  است. این رودخانه در حدود سه کیلومتری جنوب روستای  بندبن از طریق تنگه رودبارک  از منطقه حفاظت شده پرور ( استان سمنان ) و از شرق  کوهستان  قلعه گردن  وارد پناهگاه حیا ت وحش دودانگه می شود و در نهایت در یک مسیر تقریبی ده کیلومتری از دره بند بن خارج شده و در نزدیکی جنوب روستای گل باغ  پس از دریافت  رودخانه تیلک از پناهگاه حیات وحش خارج می شود . گفتنی است در روستای  بند بن این  رود را به نام رود تِجَن  می شناسند .

قسمتی از بخش شرقی پناهگاه حیات وحش دو دانگه از جمله دره چنگل باغ  و  دره  صندوق کمر جزو استان سمنان است.

افزوده : 

رودخانه سفید رود ( با رودخانه سفید رود گیلان اشتباه نشود ) یا اسبه رو(esbehru ) به طول 58 کیلومتر یکی از شاخه های مهم رودخانه تجن است. در منطقه حفاظت شده پرور در استان سمنان  تشکیل می شود و  در 26 کیلومتری جنوب ساری  به رودخانه تجن پیوسته و راهی دریای خزر می شود .

این رودخانه از بهم پیوستن رود های  بورطلا و  تنگ کاورد در منطقه حفاظت شده  پرور    تشکیل می شود  و در  راستای جنوب به شمال در نزدیک روستای فی نسک و با دریافت  ریزآبه های کوه گلگلی در منطقه حفاظت شده بولا  و کوه های سیاهکوه و کوه اوار  در منطقه حفاظت شده پرور  در نزدیکی  قلعه گردن  پس از پیوستن  رودخانه رودبارک به آن ،  از طریق  تنگه رودبار در شرق قلعه گردن وارد پناهگاه حیات وحش دودانگه می شود وطی حدود ده کیلومتر  پس از  دریافت آب رودخانه  تیلک از مرز غربی پارک ملی کیاسر عبور می کند و در محدوده روستای  میلا دشت ، سعید آباد و  عقه خیل  آب رودخانه  لنگر  در پارک ملی کیاسر  را دریافت می کند و از این نقطه  به سمت شمال غرب تغییر مسیر می دهد  و پس از عبور از دره  قبله کوه  و  تخت امیر به مسیر خود در راستای جنوب به شمال ادامه می دهد که پس از دریافت آب رودخانه  لاجیم در 26 کیلومتری جنوب ساری به  رودخانه  تجن  می پیوندد .

با توجه به توضیحات فوق، همه آبخیز های حیاتی رودخانه سفید رود یعنی این  شاخه مهم رودخانه تجن در  پناهگاه حیات وحش دودانگه و  پارک ملی کیاسر و  منطقه حفاظت شده پرور و منطقه حفاظت شده   بولا   قرار دارند و به تعبیری دیگر  رودخانه سفید رود سهم مشترک هر چهار منطقه حفاظت شده می باشد . به همین  دلیل اهمیت بسیار زیاد در این منطقه داشته و  لذا حفظ  آبخیز های این چهار منطقه  حفاظت شده نه تنها برای سفید رود بلکه برای  رودخانه تجن نیز بسیار بسیار حیاتی است  و تخریب آبخیز های آن ، مرگ  زود رس  سد شهید رجایی را نیز در پی خواهد داشت ! واگر در مدیریت آب رودخانه سفید رود نیز به ویژه در بخش های جنوبی تر خللی وارد شود،  تاثیر خود را بر هر چهار منطقه حفاظت شده خواهد گذاشت . به عنوان مثال ساخت سد فی نسک  که قرار بود در همین امسال ( 1391 ) عملیات اجرایی آن  در منطقه حفاظت شده  پرور " شروع شود ولی تحریم های نفتی ، سدی بر عملیات اجرایی آن شد ، نه تنها آسیب های جدی به  معیشت مردمان ساکن این مناطق وارد می کند  بلکه  فاتحه بقایای حیات را هم در این مناطق چهار گانه حفاظتی را می خواند.

 

2-موقعیت  و ویژگیهای گیاهی و جانوری پناهگاه حیات وحش دو دانگه برگرفته از اطلس مناطق حفاظت شده (چاپ 1385- سازمان حفاظت محیط زیست )

"  این منطقه کوهستانی در سال 1352 حفاظت شده اعلام شد و درسال 1354 به پناهگاه حیات وحش ارتقاء یافت .

 دودانگه با مساحت 15531 هکتار  در استان مازندران قرار دارد . دامنه ارتفاعی 900 تا 2800 متر ، متوسط دما و بارندگی سالیانه 9 درجه سانتیگراد و 610 میلیمتر منطقه را دارای اقلیم نیمه مرطوب معتدل نموده است .

 دودانگه دارای مرز مشترک طولانی با مناطق حفاظت شده  "بولا  " و "پرور"  بوده به طور عمده از جنگل های هیرکانی پوشیده شده است .

شناسایی بیش از 447 گونه گیاهی در این منطقه بیانگر تنوع زیستی گیاهی آن است. از جمله این گونه ها می توان به  راش- ممرز- بلند مازو- شیردار- پلت – انجیلی – لیلکی- توسکای ییلاقی – خرمندی- نمدار- برگ بویی –خاس- گون آسای ایرانی – گل گندم خزری - همیشگی – آلاله ایرانی – بهارک خزری- و کلاه میرحسن دماوندی اشاره نمود .

گونه های شاخص جانوری منطقه عبارتند از  :  مرال- شوکا- پلنگ – خرس قهوه ای - گرگ -گراز – گربه جنگلی- شغال- تشی  و قرقاول.

 وجود زیستگاه های متنوع گیاهی و جانوری چشم انداز های زیبا ، جنگل های سبز تابستانه هیرکانی و راه های دسترسی مناسب ، زمینه های فعالیت های پژوهشی و گردشگری را در منطقه  فراهم ساخته است.  "

 

 

ماخذ نقشه : اطلس مناطق حفاظت شده چاپ 1385

 IRAN- Dodangeh Wildlife refuge - Mazandaran   Province

 

 3- پناهگاه حیات وحش دو دانگه بیش از یک سوم کل فلور مازندران را در خود حفظ کرده است ( مطالعات سال های 1378-1376 )

پناهگاه حیات وحش دو دانگه منطقه ای کوهستانی به مساحت 16200 هکتار می باشد ( کانون دیده بانان زمین :  این مساحت در سال 1385  به  15531 هکتار  بنا بر اعلام در اطلس مناطق حفاظت شده  رسیده است که کاهشی معادل   669  هکتار را  نشان می دهد )    حداقل ارتفاع منطقه 800 متر و حداکثر آن 2860 متر می باشد . اقلیم منطقه مطابق   " اقلیم نمای آمبرژه"    برای ارتفاعات 2000-800 متر مرطوب سرد و برای ارتفاعات بالاتر ، نیمه خشک سرد می باشد . میانگین بارندگی سالانه در ارتفاعات پایین 643 میلی متر و برای ارتفاعات بالا 254 میلی متر در سال می بتاشد .

....مطابق تقسیم بندی جغرافیایی زهری ( Zohary-1980  )  این منطقه در دو ناحیه  رویشی ارو-سیبری و ایرانو-تورانی   واقع شده  است. بخش وسیعی از منطقه شامل شیب های شمالی البرز در ناحیه رویشی  ارو- سیبری زیر حوزه خزری واقع شده و بخش کوچکی از منطقه که شامل شیب های جنوبی البرز می باشد در ناحیه  ایرانو -  تورانی حوزه ایران و  آناتولی واقع شده است . فلور منطقه طی سال های 1378-1376 بررسی گردید. در این مقاله ، جغرافیای گیاهی فلور منطقه مطابق کتاب Conspectus Flora Orientalis  نوشته زهری معرفی می گردد .  در مجموع از 472 گونه گیاهی مورد بررسی 138 گونه ( 29 درصد ) به ناحیه ارو-سیبری ، 139 گونه ( 5/29 درصد)  به ناحیه ایرانو –تورانی ، 166 گونه (35درصد ) به دو ، سه یا چند ناحیه ، 11 گونه (2 درصد ) به ناحیه مدیترانه ای تعلق داشته و 17 گونه (5/ 3درصد) از گونه های با پراکنش وسیع جهانی می باشد .

 

در نتیجه گیری این تحقیق گفته شده است که :   " 477 گونه گیاهی تاکنون از منطقه شناسایی شده و تخمین زده می شود که  حدود 50  گونه گیاهی ( 10 درصد از فلور منطقه ) هنوز شناسایی نشده اند .

 درکل وجود حدود 525 گونه گیاهی در منطقه ای به وسعت 16200 هکتار ، اگر نگوییم که در ایران بی نظیر است لااقل کم نظیر می باشد . منطقه از نظر تنوع گیاهی در سطوح گونه ( 525گونه ) ، جنس ( 303جنس ) و خانواده (87خانواده ) از غنای فوق العاده ای برخوردار است . از سوی دیگر مطابق مطالب ارائه شده در زمینه جغرافیای گیاهی در این مقاله وجود 51 گونه و زیر گونه انحصاری ایران در منطقه ، که تعدادی فقط انحصاری مازندران می باشند در یک منطقه به این وسعت کم نظیر می باشد و به همان نسبت وجود عناصر رویشی نواحی مختلف دنیا ( نواحی ارو-سیبری ، ایرانو-تورانی ، مدیترانه ای ، صحارا –عربی ، جهان وطنی ، و...) در کنار هم در این وسعت کم ، منطقه را در زمره یک باغ گیاهشناسی طبیعی منحصر به فرد قرار می دهد  .

 با توجه به مطالب فوق که همگی بیانگر ارزش فوق العاده منطقه است . متاسفانه هنوز هیچ گونه تحقیقی در زمینه های مختلف در منطقه صورت نگرفته است . باوجود این که به دلیل چرای دام در بخش هایی از منطقه تخریب نسبتا شدید و انقراض گونه ها مشاهده می گردد . بطوری که در سال 1376 که اولین نمونه برداری گیاهی از منطقه صورت گرفت گونه انحصاری  Allium chelotum  از بخش لپی منطقه جمع آوری گردید.  ولی طی سال های 1377 و 1378 دیگر این گونه در منطقه مشاهده نگردید . بخاطر این که این بخش از منطقه هر سال مورد چرای شدید دام قرار می گیرد . نمونه دیگر از کاهش شدید تراکم گونه انحصاری Saponaria bodeana   می باشد . لذا ضروری است که مسئولین ذیربط با نگرش علمی ، زمینه را برای مطالعات گسترده و نظام دار از جنبه های مختلف مهیا سازند تا ارزش منطقه  نمایان تر گردد . چراکه انقراض تعدادی از گونه های منطقه  قبل از این که هیچ مطالعه ای در مورد آن ها صورت گرفته باشد و حتی شناسایی گردند ، پیش بینی می گردد . توصیه می شود مسئولین محیط زیست با هماهنگی اداره منابع طبیعی هر چه زود تر تمامی قسمت های پناهگاه را ممنوع التعلیف نمایند . چرا که در صورت ادامه روند کنونی ، گنجینه ژنتیکی گران بها یی در استان مازندران که  بیش از یک سوم کل فلور مازندران را در خود حفظ کرده و زیستگاه زیر گونه ایرانی مرال ، شوکا ، پلنگ ، دارکوب سیاه و ... می باشد را در آینده نه چندان دور از دست خواهیم داد.

ماخذ  : نگاهی به جغرافیایی پناهگاه حیات وحش دو دانگه تالیف عباس قلی پور- مصطفی اسدی – بهرام زهزاد- دینا عزیزیان  بر گرفته از نشریه شماره 36 محیط زیست 1380

 

 3-در جستجوی پلنگ ایرانی که یافت  نشد !

در برنامه ای که تحت عنوان  " در جستجوی پلنگ ایرانی "  از طرف صدا و سیمای جمهوری اسلامی( شبکه 2 سال 1391)  و  با کمک  محلی های همین منطقه تهیه شده بود  نشان داده شدکه هیچ نشانی از پلنگ ایرانی در منطقه وجود ندارد .

کانون دیده بانان زمین با یکی از افراد محلی که به عنوان بلد و راهنمای گروه تهیه کننده این فیلم همکاری کرده بود گفتگو کرد  . او می گفت که به مدت یک ماه با این گروه فیلمبرداری همراه بود و پلنگی مشاهده نکردند اوی دلیل این امر را تخریب زیستگاه ها می دانست و می گفت که قرار است برنامه بعدی ، جستجو در مورد " شوکا " باشد. که آنهم یافت نخواهد شد .

 کانون دیده بانان زمین : گشتیم نبود ، نگردید نیست !

 

  

دوم  -  مشاهدات کانون دیده بانان زمین در پناهگاه  حیات وحش دودانگه

    v-   خم جاده در پیچ وتاب دره های عمیق و سپس سوار بر آن ، روی بلندی های مشرف بر آبراه در زیر تاجی از درختان هفت رنگ پاییزی 

 v-  رنگ های نارنجی و سرخ درختان گُرگرفته در قاب زیبای آسمان آبی 

v- انبوه بلوط های اخرایی ، ریخته شده بر توده برگ های زرد و نارنجی کنار رودخانه تیلک و سفید رود

v-  دو درخت کهن بلوط  از  یاد گار های  جنگل های گذشته ، پر بار و سایه سار ، رنگ آمیزی شده از پاییز و نظاره گر رودخانه پر خروش تیلک  و سپاسگزار ماندن به دلیل آرمیدن خفتگان در خاک قبرستان

 v-  رنگهای ارغوانی تند انجیلی ها ی دور دست

v-  شالیزار های برنج پهن شده  در پیچ و خم   سفید رود در دره بندبن

v-  اُرس های همیشه سبز ، پر شکوه و زیبا بر بلندای دیواره های صخره ای دره بندبن و یادگار قرن ها نیروگرفتن از سفید رود   در دره بند بن .

v-  بن بست دودانگه در انتهای دره بندبن با نور افشانی غروب بر بلندای کوهستانی آن و خروش سفید رود در گذر از گذر گاه   تنگ وپر پیچ و خم رودبارک  از آن سوی سمنان و   پرور  تا این سوی  دودانگه   و  مازندران

v-   درختان  سبز و زرد در   دامنه های گُل خواران و سه راهی بند بن در جایی که ریز آب های  دودانگه به مادر رود سفید رود پیوند می خورد .

v-   منظره روستایی  تیلک   پخش شده در مثلثی  از دره تا  پای کوه ،  با بام های رنگارنگ و آذین بی بدیل در گستره ای سبز و آبی و خاکی

v-  خانه های روستایی در ایوان بندی متناسب با محیط با نماهایی سازگار با اقلیم،   نشانگر  معماری کهن و هوشمندانه  انسان در کنش با طبیعت سخت منطقه. انسان بهره مند از طبیعت و طبیعت در امان از گزند انسان  و در پیرامون آن گستره های سبز تهی، نشانی  از هجوم غارتگران جنگل 

v-  خاک های عریان بزک شده در  تلأ لؤ  جلوه های پاییزی درختچه هایی هنوز مانده بر خاک

v-  جاده شسته شده و سنگ های پخش شده در میانه جاده تیلک- گلخواران ، مانده بجا از خشم فروکش کرده سیلاب

 v- شیار های مانده بر شیب و اندام عریان تک درختانی جان بدر برده از غارت جنگل و مانده از مصیبت سیل

 v- جریان آب و گل و سنگ بر روی پل های ویران از مصیبت سیل

 v- بهت  دیدار چندین موتور سوار  با  موتور های غول پیکر " کراس " بر میانه آبریز های دره بند بن و شاید آبشخور های کل و پازن  در غیبت هرگونه تابلویی ، حفاظتی و محیط بانی ، نشان و دلیلی بر حفاظتی بودن پناهگاه حیات وحش

 

 

سوم  -  خبر اعتراض به نابودی بهترین زیستگاه حیات وحش مازندران

حدود 200 نفر از دوستداران طبيعت جنوب شهرستان ساري در زير رشته كوه هاي البرز با امضاي طوماري در مازندران خواستار جلوگيري از نابودي بهترين زيستگاه حفاظت شده حيات وحش مازندران شدند.

 در اين درخواست كه با عنوان «بياييد جلوي نابودي بهترين زيستگاه حفاظت شده حيات وحش مازندران را بگيريم» كه نسخه‌اي از آن به دفتر خبرگزاري فارس در مازندران ارسال شده آمده است:   

"  در جنوب شهرستان ساري و در زير رشته كوه البرز منطقه اي جنگلي با جنگل هاي انبوه، بكر و غني از حيات وحش جانوري كه زيستگاه گونه هاي نادر گوزن، مرال، شوكا، خرس، پلنگ، كل، بز  و انواع ديگر حيوانات و پرندگان مي باشد قرار دارد. اين محدوده در حد استحفاظي پاسگاه سر محيط باني روستاي سعيد آباد شهر كياسر ساري چهاردانگه و دودانگه واقع شده است و تنوع گونه هاي جانوري و محيط مناسب، شوراي عالي حفاظت محيط زيست را برآن داشت كه در دهه 1340 و اوايل دهه 50 برابر قوانين مصوبه و روزنامه هاي رسمي موجود اين منطقه زيبا و دست نخورده را به عنوان پناهگاه و زيستگاه حفاظت شده حيات وحش تعيين و تحت حمايت سازمان حفاظت محيط زيست استان مازندران قرار داد. قوانين و مصوبات موجود هرگونه دخل و تصرف، شكار، تيراندازي، تعليف احشام، قطع درختان را در اين محدود غيرقانوني ممنوع اعلام و....... از منطقه غرب و ادامه رشته كوه كه به منطقه فريم دودانگه ساري منتهي مي شود حصار طبيعي نداشته كه جهت تعيين حدود غربي منطقه در همان زمان راهي مالرو و اصلي به نام (راه ميرزا   ابوترابي) كه شاخص و عمود بر منطقه بوده و تقاطع آن با رودخانه سفيدرود امتداد اين راه به سمت جنوب به عنوان حد غربي منطقه حفاظت شده تعيين و در مدارك و روزنامه رسمي موجود در سازمان حفاظت محيط زيست ثبت و درج شده ........ در سال هاي اوليه دهه 70 شركت چوب فريم كه تمامي مناطق جنگلي اطراف اين محدوده از قبيل جنگل معروف (بولا و جنگل هاي دودانگه ساري) را برداشت كرده بود و به اين منطقه بكر و كوچك هجوم آورد كه پس از شروع قطع درختان با مقاومت سرسختانه ماموران سر محيط باني سعيدآباد مواجه و تمامي ماشین آلات و تجهيزات قطع درختان درچندين مرحله جلب و ضبط شده است. دامنه كشمكش بين سازمان حفاظت محيط زيست مازندران به استناد ادله قانوني جهت حفظ و حراست از اين منطقه و سازمان هاي زيربط در فروش جنگل جهت قطع و تاراج درختان    بالا كشيده شد كه در همان زمان هيئتي متشكل از نمايندگان سازمان هاي ذيربط به منطقه اعزام كه پس از بررسي كامل و استشهاد محلي مبني بر حدود منطقه حفاظت شده متفق القول در محل به ادامه حفاظت منطقه توسط ماموران در حدود تعيين شده راي دادند.  ولي پس از بازگشت و خروج هيئت از منطقه عدم حصول نتيجه مطلوب در مرجع قضايي متاسفانه شركت چوب فريم به فعاليت خود در محدوده حفاظت شده ادامه داده و همچنين حدود غربي منطقه را كه توسط راه معروف (میرزا ابوترابي) مشخص و تعيين حد شده بود چندين كيلومتر به داخل منطقه تغيير و محل آن را در جايي به غير از مكان و حدود اصلي تعيين كرد كه اين هم در نوع خود قابل توجه است. عملاً اكثر منطقه محدود حفاظت شده را با زير پاگذاشتن قانون و مصوبات علامت گذاري و اقدام به قطع درختان كرده و حلقه انقراض نسل حيات وحش و جانوري را تنگ تر و تنگ تر شده است. كشمكش و اختلاف بين سازمان حفاظت محيط زيست و شركت چوب فريم در محاكم قضايي در خصوص حد غربي منطقه كه راه شاخص آن را مشخص مي كرد ادامه داشت ولي متاسفانه ادامه فعاليت طرح توسط شركت چوب فريم مشكلات عديده اي از قبيل صداي وحشتناك آلات قطع درختان، نابودي تدريجي محيط زيست گياهي، تردد بيش از حد افراد به عنوان مجريان طرح، تردد شكارچيان غير مجاز به عنوان افراد طرح، عملاً زندگي را براي حيات وحش جانوري و زاد و ولد آن ها سخت كرده و حفاظت از آنان را براي ماموران مشكل تر كرده است. اين مشكلات زماني به اوج خود رسيد كه شركت چوب فريم براي بهره وري بهتر و نابودي سريع تر و سوددهي بيشتر اقدام به احداث كيلومترها جاده از سمت غرب و از منطقه فريم دودانگه ساري به داخل محدوده حفاظت شده مورد بحث را كرده و تقريباً در اوايل دهه 80 وارد منطقه شده كه برابر دستورات رياست سابق سازمان حفاظت محيط زيست و تلاش ماموران جلوي ورود جاده در محدوده فوق به صورت قانوني گرفته شد ولي احداث جاده حتي تا آن محدوده نيز عملاً ده ها كيلومتر مسير صعب العبور و سخت براي ورود شكارچيان غير مجاز را براي آنان جهت انقراض نسل حيات وحش جانواري تسهيل و آسان كرده است. شركت چوب فريم كه موفق به ادامه جاده از مسير قبلي نشده بود جاده را تغيير مسير داده و از ناحيه ديگر و پس از عبور از مكان هاي با شيب هاي بسيار تند كه خارج از استانداردهاي طرح هاي برداشت جنگل مي باشد به انگيزه پشتيباني سازمان جنگل ها و مراتع ( اداره كل منابع طبيعي منطقه ساري) عليرغم اقدامات قاطع ماموران پاسگاه سر محيط باني سعيد آباد وارد منطقه فوق شده و تاكنون چندين كيلومتر پيشروي كرده است. تجربه ثابت كرده است كه هر جا كه شركت هاي جنگلي وارد شده اند نه تنها نسل بهترين گونه هاي درختان نادر جنگلي از بين رفته است بلكه ديگر در آن منطقه از حيات وحش جانوري خبري نيست، چگونه مي توان در كنار صداي وحشتناك اره هاي موتوري، كشيدن درختان بر روي زمين، تردد زياد افراد و شكارچيان غير مجاز در كنار افراد طرح، تردد خودروهاي سنگين حامل الوارهاي چوب در داخل جاده هاي جنگلي متعلق بر طرح زاد و ولد حيوانات غير اهلي را مشاهده كرد در حالي كه با اين مهم مغايرت داشته و امكان پذير نيست و تنها نابودي و انقراض آنان را به ارمغان خواهد داشت. مسئله اي كه تاكيد شده است اين است كه بدون اغراق اين منطقه جزء معدود زيستگاه و پناهگاه حيات وحش طبيعي و بكر باقي مانده در منطقه مازندران است. متاسفانه با توجه به اينكه تمامي مستندات، مدارك و روزنامه رسمي موجود اين منطقه را به عنوان زيستگاه حفاظت شده اعلام مي كند لذا برابر خبرهاي رسيده و در كمال ناباوري مردم بومي منطقه مشخص شد كه پس از ساليان سال بحث و جدل بين سازمان هاي زيربط سرانجام در سال جاري اين منطقه بكر و زيبا كه زيستگاه بهترين گونه هاي جانوري بوده به شركت چوب فريم جهت قطع درختان از سوي تشكيلات منابع طبيعي واگذار كه در ميان بوميان منطقه حرف و حديث هايي مطرح و تعجب همگان را برانگيخت. حد غربي مورد اختلاف راه معروف (ميزا ابوترابي) و تقاطع آن با درختان سفيدرود بوده كه شركت چوب فريم امكان آن را چندين كيلومتر به سمت داخل محدود حفاظت شده تغيير كه تعجب تمامي مردم منطقه را به همراه داشته و برابر استشهاد مردم روستاهاي منطقه و حتي پيرامون صد و اندي ساله امكان آن با اظهارات سازمان حفاظت محيط زيست مطابقت كامل دارد. اكثريت مناطقي كه حدود 40 سال قبل جزء پناهگاه حفاظت شده دودانگه و چهاردانگه تعيين شده بود در محدوده روستاهاي منطقه قرار داشته كه با احداث جاده هاي ارتباطي و پوشش درختچه هاي كوچك زمين هاي كشاورزي محيط امني جهت حيات وحش جانوري محسوب نگرديده و تنها همين محدوده كوچك بكر جهت زيستگاه حيات وحش در منطقه باقي مانده كه متاسفانه مورد هجوم طرح برداشت جنگل قرار گرفته است. شركت چوب فريم در اوايل دهه 50 جهت علامت گذاري و جدا كردن محدوده خويش از منطقه حفاظت شده اقدام به نصب سيم هاي خاردار در حدود تعيين شده غربي منطقه كرده كه هنوز هم آثار سيم هاي باقي مانده در داخل درخت ها وجود دارد كه اين مهم اظهارات سازمان حفاظت محيط زيست را در خصوص مرز حد غربي تاييد مي كند ولي شركت چوب با حمايت سازمان جنگل ها به بهانه هاي مختلف ، سعي در تكذيب آن دارد لكن نصب و مشخصات آن دقيقاً توسط پيرمردهاي روستايي تاييد مي شود در صورت ادامه تخريب عرصه هاي جنگلي توسط شركت چوب فريم در منطقه حفاظت شده دودانگه و چهاردانگه و ادامه جاده به سمت داخل محدوده فوق و عدم جلوگيري مسئولان زيربط در اين خصوص متاسفانه نه تنها زيستگاه حيات وحش محدوده مذكور در خطر نابودي قرار مي گيرد بلكه عملاً بقيه مناطق بكر باقي مانده تحت حمايت سر محيط باني سعيد آباد نيز در خطر قرار گرفته و نابودي حيات وحش جانوري در آينده اي نزديك متصور است. تخريب بهترين عرصه هاي جنگلي، قطع بهترين اشجار در شرايط غير اصولي و فني، عدم رعايت اصول و ضوابط بهره برداري جنگل در شيب هاي بسيار زياد و خلاف استانداردهاي معمول، عدم نظارت دقيق بر نحوه بهره برداري از جنگل از ديگر موارد غير اصولي فعاليت شركت در منطقه حفاظت شده است. حال بايستي براي حفظ طبيعت و از همه مهم تر حيات وحش جانوري بي نظير منطقه و نگهداري آن براي نسل هاي آينده چاره انديشيد تا آيندگان بر ما خرده نگيرند و از ما به بدي ياد نكنند كه براي تمايلات مادي و انباشته كردن ثروت معدود جماعتي حتي به يك محدوده كوچك كه محل امني براي زاد و ولدتكثير بهترين گونه هاي جانوري است رحم نكرده و آن را نيز نابود كرده و جالب اينكه حتي در اين راه تمامي قوانين، مصوبه و مدارك قانوني را نيز زير پا گذاشتيم. اكنون خواستار آنيم تا براي نجات اين خانه كوچك حيات وحش جانوري تلاش كنيم. محمود سعيدي سعيد آبادي به نمايندگي از طرف كليه دوستداران طبيعت منطقه اين متن را در اختيار خبرگزاري فارس قرار داده است. علاوه بر ارسال به دفتر خبرگزاري فارس، درخوست اهالي منطقه به عنوان دوستداران طبيعت به مراجع ذي صلاح نيز ارسال شده است. "  ( خبرگزاري فارس   23 بهمن 1386  )

 

چهارم- جذابیت های منطقه از زبان وبلاگ های محلی

 ë  روستای تیلک 

از وبلاگ : http://tilak2020.blogfa.com/1390/07: پنجشنبه 20 مرداد1390

در زمان گذشته روستاهای بسیاری در سرزمینی که امروزه تیلک  نامیده میشود وجود داشت که میتوان به روستاهایی همچون، روشن آب و اسفی واش ،   تروک، دوست خلیل محله،     وند چال،   عماد آباد(اندوا)،   سراج خیل،   قلعه کوتی،   کاسگر محله ،   چالو  ،و چرگتو000را نام بردکه به علت عواملی همچون زلزله و بیماریهایی همچون وبا و طاعون ازبین رفته و مردمان آن مجبور به ترک این روستاها شدند وامروزه هیچ اثاری جز نام آنها در طول تاریخ باقی نمانده است0 مردمان تیلک زمینهای زراعی این روستا ها رابه مرور زمان دراختیار گرفته وبه کار کشاورزی مشغول شدند و قلمروی تیلک امروزی چیزی حدود 15 هزار هکتار مساحت دارد0 بیشتر زمینها ، زیر پوشش جنگلهای راش و بلوط قرار داردوهمچنین دارای مراتع و چمنزارهای زیادی می باشد و جالب است بدانید که بخشی از زمینهای این روستا جزء مناطق حفاظت شده ویژه شکاربانی قرار دارد و بهترین گاو کوهی ایران در مراتع وچمنزارها، خصو صا" سیاه گاو سرا(سی گسره)قرار دارد0

­ چشمه :     روستای تیلک دارای چشمه سار های فراوانی می باشد و حدود یک بیستم آبی که دررودخانه تجن جریان دارد از روستای تیلک سرچشمه گرفته است و با جرات میتوانم بگویم که این روستا با توجه به وسعتش بهترین آب را به رودخانه تجن میدهد0از چشمه های معروف روستای تیلک میتوان به اسپه اک که بین مرز تیلک وسواسره واوسر قرار دارد و به عقیده مردم سبکترین آب این منطقه را دارا میباشد و ازچشمه های دیگر میتوان به چشمه های :

  •      باریک آب

  •     چشمه چهار نو

  •    چشمه غلغل توس خوانی

  •    چشمه لنگر

  •    چشمه سرخ زمین

  •     چشمه گاگلی

  •    چشمه زردک

  •    چشمه یخ پور نسام

  •    سنگ چشمه

  •   لترم چشمه،

  •   چشمه سیاگاو سرا

  •   ،چشمه جندگاگلی

  •  و سرچشمه

که از نزدیکترین چشمه خارج از محل به روستا میباشد،را میتوان نام برد0

 ­ آبشار :     تنها آبشار روستای تیلک، جلنگ جلینگ که چیزی حدود 15 متر ارتفاع دارد که ازچشمه سرخ زمین سرچشمه می گیرد که متاسفانه هر ساله مقدار دبی آب آن به عناوین مختلف رو به کاهش است0

   ­ دره ها :   از دره های معروف میتوان به

  •      درّه نر آب

  •     ان دوا درّه

  •      قلیک درّه 

  •     مجم درّه

  •    و سنگ چشمه دره را نام برد

 

 

 

ë  روستای آتنی

از  وبلاگ  http://www.ateni.mihanblog.com/post/151 عیسی خلیلی آتنی - صابر خلیلی

­ جمعیت  آتنی

آغاز سر شماری از تاریخ  1390/8/2....... واز مردم ومنازل آنان  سر شماری کردند  وتعداد 38 خانوار و124 نفر  ساکن روستای آتنی

 ­ چشمه   

تمامی چشمه های روستای آتنی آب معدنی  هستند که در این میان چند چشمه به عنوان چشمه های شفا بخش و درمانی به حساب می آیند نظیر  «  چشمه مرجوک در مسیر روستای  کلخوران  حوض کوجکی در مسیر چشمه درست شده است ومردم برای گرم کردن آب  از سنگهائی که در  آتش گرم شده است استفاده می کنند یعنی سنگهای گرم شده در داخل آب می ریزند وقتی به اندازه کافی گرم شد  با کاسه آب را بر روی بدن خود می ریزند  وبرای  درمان خارشهای پوستی  موثر است  .« چشمه  شادی سره پیش  درجنوب شرقی روستا و در منطقه ای میان روستای آتنی وتیلک واقع شده است  ودارای  خاصیت درمانی چشم درد وسر درد است وبه دو صورت گرم وسرد از آن استفاده می شود .( شنبه 2 اردیبهشت 1391

  ­ میوه های جنگلی

با شرایط جوی مناسب در فصل بهار  تمامی درختانی که میوه می دادند از هر نوع آن به بار نشستند ومحصول خوبی برای صاحبان باغ بدست آمد و اما میوه های جنگلی

 - تل سه  tales  (سیب ترش)

 - تلکا telka      

- ولیک  valik ( زالزالک وحشی )  در رنگهای سرخ - قهو ه ای -  سیاه  - البالوئی

- کندس kondes (ازگیل وحشی)

 - سمرا semra  (توت فرنگی وحشی)

 - تمشک

 - ترش هلی tersh hali(گوجه سبز وحشی )

و... که هر کدام خاصیت داروئی دارند برای درمان چربی  وقند خون.   ولیک برای قلب وعروق،  کندس برای پروستات لازم به توضیح است هر چه خداوند آفریده اگر درست مصرف شود درمانی خواهد بود  اما اینها به تایید رسیده اند.  این روزها فصل برداشت کندس وولیک وتلکا است روزجمعه ازاطراف مردم زیادی برای چیدن کندس برای پخت ترشی به آتنی آمده بودند از شما هم دعوت می شود تشریف بیاورید!  ( شنبه 23 مهر 1390)

 ­ مراسم   آغوز روشا    در آتنی

...  دراین مراسم فردی که در این کار مهارت دارد به بالای درخت  گردو می رود  وعده ای در زیر درخت  قرار میگیرند وشخصی که بالای درخت است باچوب بلندی به نام روشا( ROSHA) برروی شاخه ها میزند وگردوها به زمین ریخته وافراد پای درخت جمع می کنند ودر  پایان گردوها به سه قسمت تقسیم می شود ویک قسمت به روشا زن می دهند وبه افرادی که جمع کردند هم مقداری گردو میدهند

 ­ پل آتنی در الویت است اما این الویت کی است ما نتوانسیم متوجه شویم

می خواستم از بی توجهی مسئولان استان وشهرستان ومنطقه گلایه کنم که دیدم تشکر کنم  چرا ؟ چونکه   برایشان مهم نیست مردم چه مشکلاتی را تحمل میکننددر روزها ی تبلیغات انتخاباتی -کاندیداها شعار های آنچنانی میدهند جاده آسفالت میکنند مسولین همه مشکلات را حل مکنند اما؟- آقای فلاح معاون اداره راه ساری می گوید مسیرهای اصلی برای ما مهم است مسیر فرعی مهم نیست -آقای فرماندار هم می گوید شما در منزلتان خوابیدید نمی دانید  ما چه مشکلاتی داریم -بخشداری چهاردانکه می گوید ما هیچ امکاناتی نداریم   استانداری هم جز نامه نگاری کاری نتوانست انجام دهد همه قول می دهند  پل آتنی در الویت است اما این الویت کی است ما نتوانسیم متوجه شویم این جاده همچنان غرق آب است( شنبه 2 اردیبهشت 1391 )

 ­ بارش سنگین برف وتلف شدن  40 راس گاو و 40 راس گوسفند  

  با بارش سنگین برف در منطقه چهاردانگه وبسته شدن جاده ها مسیر آتنی هم بسته شد  ومدت سه روز دامهای آقای ابوالفضل رئیسیان بدون آب وعلف ماندند واگر اهالی روستا آغوزگله وسواسره نبودند قطعا دامها تلف می شدند سوال این است که آقایان کجابودند آیا برایشان
مهم نبود که 40 راس گاو و 40 راس گوسفند  تلف شوند  چه کسی پاسخ گواست ؟
(چهارشنبه 19 بهمن 1390)

 

 

 ë    کوه چهارنو  ( واقع در  بخش جنوبی  پناهگاه حیات وحش دودانگه )

  از سایت انجمن فرهنگی سادوا- عين اله آزموده     – 13 بهمن 1387. - sadva86@gmail.com

"     اين كوه با بلنداي 2881 متر در 4 كيلومتري جنوب روستاي بالاده واقع شده است ...... روستاي بالاده در بخش چهاردانگه شهرستان ساري و در قسمت جنوب شرقي مازندان است . دامنه هاي چهارنو تا ارتفاع 2700 متري ، از جنگل هاي انبوه با درختان تنومند و كهنسال پوشيده شده و جاري بودن چشمه هاي پرآب و خنك در جاي جاي دامنه هاي آن باعث بوجود آمدن پوشش گياهي متنوعي در اين منطقه شده است. مردم بالاده هر صبحگاه كه از خواب برمي خيزند چشمشان بر زيبايي چهارنو مي افتد......  قسمت شمالي چهارنو در قلمرو استان مازندران بوده و داراي پوشش جنگلي است كه درختاني كهنسال در شيب تند روييده اند و قسمت جنوبي آن در قلمرو استان سمنان بوده كه از پوشش جنگلي آن كاسته شده و به جنگلهاي درختچه اي تبديل ميشود. اين رشته كوه مرز جنگلي مازندران و سمنان است........بر بلنداي چهارنو، باد بسيار شديدي از غرب به شرق در تمام فصول سال در حال وزيدن است و سنگهايي مانند شمشير و به طول بيش از يك متر در اينجا وجود دارد. پوشش زمين در بلنداي چها رنو و دامنه هاي آن تا ارتفاع 2750 متري از خاك رس و سنگ است . درختچه هاي سرو جنگلي خوابيده بر زمين با نيم متر ارتفاع ( كه مساحت بعضي از آنان تا 10 متر مربع ميرسد ) و بوته هاي بزرگ گون و علفزار ، پوشش گياهي آن هستند. در ارتفاعات پايين تر درختان تنومند و كهنسال ......انجيلي ، ممرز ، کچف  ، موزي و درختچه هاي ميوه هاي جنگلي نظير زرشك ، وليك ، هلي و ... روييده اند. در ارتفاعات چهارنو به خاطر صاعقه هاي زيادي كه به ويژه در فصل بهار روي ميدهد ، هر ساله تعدادي اصله درخت دچار آتش سوزي مي شود. با توجه به اينكه رشد درختان در اين منطقه كم مي باشد در طي ساليان درازي كه درختان نواحي مرتفع چهارنو از بين مي روند ، ‌درخت ديگري به جايش روييده نمي شود. ........در زمستان تمام كوه چهارنو يكپارچه سفيد مي شود و ارتفاع برف به بيش ازدو متر و سرماي هوا در شب ها به پايين تر از 25 درجه زير صفر مي رسد......در اواخر فروردين و اوايل ارديبهشت و با آب شدن برفها ، سبزيجات وحشي و خوشبوي خوراكي نظير الزي و لولا در دامنه هاي چهارنو مي رويند و مردم بومي اين سبزي ها را چيده و پس از آوردن به روستا براي استفاده در ماه هاي ديگر آن را خشك مي كنند.( لولا با تلفظ Loola  و الزي با تلفظ alzi نوعي تره خوشمزه جنگلي که در فصل بهار به فراوانی در دامنه های چهارنو و کوه های اطراف می رویند و مردم از آنها استفاده های دارویی و غذایی می کنند .) از اين سبزي ها به عنوان سبزي خوردن و يا در برنج و آش استفاده مي شود. در فصل بهار و با روييدن گلهاي وحشي رنگارنگي در اين منطقه ، براستي كه بوي بهشت را مي توان استشمام كرد........ در يك صبحگاه آفتابي زمستاني ، از سواحل درياي خزر ( زاغمرز بهشهر ) و با چشم غير مسلح مي توان ارتفاعات برف گرفته چهارنو   و شاهدژ    را به خوبي ديد. از نظر موقعيت جغرافيايي ( نصف النهاري ) اين دو قله و روستاي بالاده در فاصله 60 كيلومتري جنوب بهشهر و 75 كيلومتري درياي خزر قرار دارند........از بلنداي چهارنو ، چشم انداز قله شاهدژ با ارتفاع 28۰۲ متر كه در فاصله 5 كيلومتري شمال آن قرار دارد ، بقدري زيباست كه هر بيننده اي را مات و مبهوت ميكند و روستاي بالاده همچون لكه اي سفيد رنگ در دامنه سرسبز شاهدژ ديده مي شود........كوهنوردان غيربومي و ناآشنا به منطقه ، ‌براي صعود به چهارنو مي بايستي حتماً‌ يك راهنماي محلي و دستگاه موقعيت ياب ماهواره اي ( GPS ) به همراه داشته باشند. زيرا همان گونه كه قبلاً ‌گفتم تغييرات جوي در اين منطقه غيرقابل پيش بيني بوده و احتمال گم شدن در هواي مه آلود و جنگل هاي انبوه بسيار زياد است.  در صعودي كه روز 12 مهر 1387 به همراه گروه كوهنوردي چكاد ساري به چهارنو داشتم به خاطر اينكه به همراه 2 نفر ديگر از گروه جدا شده بوديم ، در موقع برگشت در هواي مه آلود جنگل چهارنو گم شديم و گروه امداد با راهنمايي افراد محلي از روستاي تيلك در حاليكه پاسي از شب گذشته بود ما را پيدا كردند. ( گزارش صعود به چهارنو ) اين در حالي بود كه درسال هاي گذشته به همراه دوستان بالادهي ، ‌چندين بار به چهارنو صعود كرده و كاملاً با منطقه آَشنا بودم ........."

 

 

پنجم - 240  تصویر در قالب3  مجموعه  تصویری در پناهگاه  حیات وحش دودانگه

 مجموعه اول -چشم انداز هایی از برخی فضا های  جغرافیایی پناهگاه  حیات وحش دودانگه

مجموعه دوم- تصاویری از جنگل های هیرکانی غارت  شده غیر قابل احیاء و بیابان سازی های گسترده در پناهگاه  حیات وحش دودانگه

مجموعه سوم -چشم انداز های روستایی در پناهگاه  حیات وحش دودانگه 

 

 

 

***** 

1 از  29

 

ادامه

     صفحه اصلی