کانون دیده بانان زمین در بررسی180 منطقه حفاظت شده  در اکوسیستم های کوهستانی و تالابی

 ثابت می کند که حفاظتی بودن این مناطق دروغی بیش نیست

ادامه بررسی ناحیه دو -مناطق حفاظت شده کوهستان البرز مرکزی

 

 

منطقه8 کوهستان البرزمرکزی

منطقه حفاظت شده رودخانه سرداب رود

Sardabroud River  Protected River  

منطقه  حفاظت شده رودخانه سرداب رود در  سال 1346 با مساحت4 هزارو 256 هکتار حفاظت شده اعلام شد. اهمیت حفاظتی شدن رودخانه سرداب رود در آن هنگام  برای حفاظت از بستر و آبزیان آن در دل جنگل های باستانی هیرکانی ودر منطقه ای متفاوت  از نظر آب و هوا در البرز مرکزی بود . نظیر حفاظت از آبزیان ارزشمندی چون قزل آلای خال قرمز ، قزل آلای رنگین کمان، ماهی خیاطه (لپه)، سس ماهی (لب پهن یا برزم) ،ماهی سر مخروطی سیاه فلس و... بر پایه  نقشه های سازمان حفاظت محیط زیست این رودخانه و اکثر سر شاخه های آن از مبدا شروع یعنی علم کوه تا ورودی آن به دریای خزر ، رودخانه حفاظتی است.  

رودخانه سرداب رودبه طول حدود 60 کیلومتر از کوه های خرسان و سیاه کمان آغاز می شود  و در نزدیک روستای ونداربن شاخ آب دیگری از کوه تخت سلیمان به آن می ریزد. رودهایی که تا کلاردشت در شکل دهی و تغذیه سرداب رود موثر هستند عبارتند از : رودخانه کلجاران، رودخانه نفت چال، رودخانه حصارچال، رودخانه خرم دشت، رودخانه شهرزمین، رودخانه میش رود و رودخانه خشکرود.

سرداب رود در مسیر خود از مراکز جمعیتی چون ونداربن، اتاق سرا، برپر، اکاپل، رودبارک، اوجابیت ، کلاردشت، کردمحله، و... عبور می کند. این رودخانه سرانجام در روستای سردابرود در2 کیلومتری غرب شهر چالوس به  دریای خزر می ریزد.  

 

 

حفاظتی که انجام نشد

بدون شک کلید خوردن متروی تهران و ساخت آزاد راه تهران-شمال را می توان  آغاز فروپاشی بستر  رودخانه باستانی سرداب رود دانست که تا آن موقع نقش انکار ناپذیر در هستی بخشی  این بخش از کوهستان البرز مرکزی را به عهده داشت!!!  بلایی نبود که بر سر این رودخانه نیاورده باشند ،از تخریب های بنیان کن ابر سازه های آب ساز آن در علم کوه و چپاول سنگ های آن تا تغییر بستر های هزاران ساله آن از دامنه ای به دامنه دیگر دره برای راه زنی و معدنخواری تا برداشت شن و ماسه از بستر آن تا تبدیل آن  به تسمه نقاله  حمل خاک ،  فاضلاب و  زباله به سوی دریای خزر تا .....  و آنگاه که از این همه بیداد، سرداب رود هر از چند گاهی کف بر لب می آورد و سنگ های رها شده معدن خواران  را خروشان بر سر معیشت و زندگی ساکنین بی دفاع آن آوار می کند، " واژه حفاظت"  از این رودخانه تبدیل به بزرگترین دروغ از جانب مسئولین می شود که همچنان این رودخانه را در فهرست مناطق حفاظت شده جا می زنند !!!!

در ادامه به پایه برخی اخبار رسانه ای شده در چند  محور معدنخواری در بالادست ، فاصلاب و زباله ،  برداشت شن و ماسه و سیل های اتفاق افتاده اشاره می شود:

 

 

تغییر بستر هزاران ساله سرداب رود توسط معدنخوارن  و ...

 

 در  اواخر دهه 60  بخش وسیعی از دامنه های علم کوه و تخت سلیمان  ، به شرکت متروی تهران جهت تامین سنگ واگذار شد. ظاهرا نمی شد سالن های مترو بدون سنگ های گرانیتی درست کرد!!!!!، باید ابر سازه های آب ساز طبیعی علم کوه داغان می شد تا سالن های مترو تزیین شود!!! اما تزیین مترو خود بهانه ای بود برای چپاول سنگ ها و یورو سازی از آنها !!!! ، چیزی که مردم کلارشت در آن سالها با عبور هر تریلی سنگ ، جمله " به  ایتالیا می رود"  را تکرار می کردند!!!  در همان سال های اولیه برای حمل بی هزینه سنگ های جداشده از کوهستان علم کوه ، بعد از  جدا کردن سنگ ها آنهم با انفجارات مهیب و کور ،  به شیوه انسان های اولیه  سنگ ها را به پایین دست بستر سرداب رود رها می کردند!! در سال های بعد  بخش هایی از بستر رودخانه   سرداب رود  را برای راه زنی و کوتاه تر کردن راه معدنخواران  تغییر مسیر دادن یعنی از بستر دامنه های فرسایش دره به  به دامنه های  بکر  آنهم راه زنی به شیوه های بسیار فله ای بدون هرگونه زیر ساخت های لازم در مقابل برف و باران منطقه . تشکل های زیست محیطی، مردم کلاردشت، کارشناسان اقتصادی مسئول ، بارها در مورد این این اقدامات خرابکارانه و غارت سنگ های گرانیتی  به دولت های وقت هشدار دادند ولی این هشدار ها کمترین ارزشی برای تصمیم گیران کشور نداشت !!! گفتنی است این منطقه توسط نسرین دخت خطیبی چندین بار در دهه 70 و 80  مورد بازدید قرار گرفت که برخی ار تصاویر سنگ زدایی و تغییر بستر هزاران ساله  سرداب رود از یک دامنه فرسایش یافته به دامن دیگر کوه در کتاب  جنگل های باستانی شمال در آستانۀ وداع،تالیف نسرین دخت خطیبی –شرکت سهامی انتشار- چاپ 1383  منعکس شده است .

مهدی سلیمانپور، نائب رئیس شورای شهرکلاردشت  در اول اسفند 1388 با اشاره به روند تخلفات عدیده شرکت مترو و شرکت سنگ تزئینی به خبرگزاری مهر گفت : "  تخلفات عدیده این دو شرکت بر ارائه اسناد از سوی متولیان امر در طول 20 سال محرزاست و اگر تاسال 1372 حدود 5/3 میلیارد تومان به مراتع و عرصه منابع ملی علم کوه خسارت وارد شده است، امروز این خسارت به بیش از 300 میلیارد تومان بلکه بیشترهم رسیده است. شرکت سنگ تزئینی علیرغم اعتراضات مردمی چند سالی است از فعالیت برداشت ممنوع شده اند ولی مخفیانه مبادرت به برداشت سنگ می کنند و اعلام می دارند که منطقه " لتی کمر" ارتباطی به منطقه علم کوه ندارد. در حالی که " لتی کمر" منطقه ای از مجموعه علم کوه و تخت سلیمان است که رودخانه "اکد" از لتی کمرعبور کرده و در "اکاپل" وارد سرد آبرود می شود. از طرفی آبشار "اکدیا اکاپل" در منطقه لتی کمر قرار دارد که بیشترین سیل از این منطقه تاکنون رخ داده و احتمال سیل هر ساله آن می رود......"

 

رودخانه حفاظت شده  سرداب رود  تسمه نقاله فاضلاب و منبعی برای غارت شن و ماسه

در حالیکه محدوه منطقه حفاظت شده رودخانه سرداب رود طی سه دهه مورد  تخریب های هولناک برای  چپاول کوه و جنگل قرار داشت و هنوز نیز این روند ادامه دارد ، ولی هرگز دولتمردان حاضر نشدند کمی از دلار های نجومی نفتی این سال ها را دستکم برای تصفیه فاضلاب مراکز جمعیتی مستقر در  مسیر این رودخانه هزینه کنند  و این رودخانه طی این سالها  تسمه نقاله فاضلاب و زباله شد. در ادامه به برخی اخبار رسانه ای شده در سال های اخیر اشاره می شود:

7دی 1385 روزنامه ایران :   علي شمس ناتري رئيس اداره حفاظت محيط زيست نوشهرو چالوس گفت  برداشت بي رويه و غيرمجاز شن و ماسه از بستر رودخانه حفاظت شده سردآبرود اين شهرستان نگران كننده است. اين معضل علاوه بر بروز خطرات و اثرات زيست محيطي سبب انقراض ماهيان اين رودخانه شده است. وي جاري شدن سيل، تغيير مسير رودخانه، كاهش سطح ارتفاع آب، انقراض نسل ماهيان موجود نظير قزل آلا، آزاد، خال قرمز و سفيد و هدايت فاضلاب به اين رودخانه را از جمله پيامدهاي برداشت شن و ماسه عنوان كرد. وي تصريح كرد: متخلفين براي دسترسي به اين رودخانه در ۵ نقطه راه ورودي و خروجي ايجاد كرده تا به راحتي شن و ماسه برداشت كنند.  به گفته وي، برداشت كنندگان با تخريب حدود ۳ كيلومتر به طور متوسط روزانه حدود ۱۷۰۰ مترمكعب شن و ماسه از بستر اين رودخانه برداشت مي كنند... 

2مرداد 1388 فارس: عبدالرضا صادقي رئيس اداره محيط زيست چالوس و نوشهر  از ورود فاضلاب 40 واحد و مجتمع مسكوني به رودخانه سردآبرود اين شهرستان خبر داد..

اول اردیبهشت 1389 فارس: شهردار كلاردشت با اشاره به ورود فاضلاب به رودخانه حفاظت شده سردآبرود گفت: در رودخانه حفاظت شده سردآبرود يك موجود زنده هم پيدا نمي‌شود...  

14تیر 1389 شمال نیوز- علي دراسرايي رئيس شوراي شهر كلاردشت: ورود فاضلاب‌هاي خانگي به رودخانه حفاظت شده سردآبرود اين رودخانه ملي را در آستانه مرگ تدريجي قرار داده است.اداره محيط زيست و دادگستري برخوردي با متخلفان ندارند.....

دی 1392  خبرگزاری آریا، دفتر مازندران - رادمهر رئيس شوراي اسلامي بخش مرکزي چالوس: ".... يکي ديگر از مشکلات اصلي ما در بخش مرکزي چالوس بحث گل آلود بودن رودخانه سردآبرود است که به دليل فعاليت معدن شن و ماسه در کلاردشت اتفاق افتاده و 6 سال پيگير اين هستيم ... متاسفانه با وجود اينکه حکم هاي متعددي براي تعطيلي اين کارخانه صادر شده است اما باز شاهد فعاليت آن هستيم."

20 اردیبهشت 1394خبرگزاری مهر: "ورود انواع پساب و فاضلاب های خانگی وصنعتی از یکسو، سرازیرشدن رسوبات ناشی از شن و ماسه، ورود مواد آلاینده شیمیایی، نبود برنامه ریزی و مدیریت صحیح و ساخت و سازهای غیرمجاز حریم، سرداب رود را به رودی سرد و بی روحی مبدل کرده است و دیگر چرخه حیات و  زندگی در آن موج نمی زند...."

 

 

افزایش سیل های ویرانگر در مسیر رودخانه سرداب رود

سنگ خواری و تخریب های فاجعه بار غیر قابل برگشت ابر سازه های آب ساز سرداب رود در بالا دست ،  جنگل خواری ، راه زنی ، تجاوز به حریم رودخانه در  میان بند و پایین دست نتیجه ای جز افزایش سیل های مخرب و تشدید دومینوی تخریب در این منطقه به اصطلاح حفاظت شده نداشته  که  شعاع مصیبت آن دامن مردم این منطقه را گرفته است  !!! به چند نمونه از اخبار رسانه ای شده  سیل های چند ساله اخیر اشاره می شود :  

24اسفند 1389 خبرگزاری مهر- مهدی سلیمانپور، نایب رئیس شورای شهر کلاردشت: در حالی که انتظاربهمن به هنگام بارش برف نمی رفت، سقوط بهمن به ارتفاع 35 و طول 100 متردربالادست رودخانه همیشه پرآب سرد آبرود موجب شد تارودخانه مسدود شود. در حال حاضر تصفیه خانه شهری و روستایی کلاردشت به واسطه نرسیدن آب رودخانه خاموش است و آب شرب شهروندان بامشکل مواجه شده است

4 تیر 1390 ایسنا - محمود مظفر رييس سازمان امداد و نجات هلال احمر :" بارش شديد باران شامگاه پنجشنبه و امروز در کلاردشت باعث بالا آمدن سطح آب رودخانه سرد آبرود و جاري شدن سيلاب در مناطق رودبارک و روستاهاي اطراف اين شهر شد. وقوع سيل حدود 12 روستا را در اين منطقه درگير كرده و خسارت‌هاي فراواني به تاسيسات اوليه اين روستاها از جمله آب و برق وارد كرده است ....صد خانه به صورت صددرصد تخريب شده و حدود 30 پل ارتباطي نيز كاملا تخريب شده است. تاكنون 5 دستگاه خودرو سواري مفقود شده است و برق مناطق روستايي قطع شده است. براساس برآوردهاي اوليه سيل، حدود 3 ميليارد تومان خسارت وارد كرده است...."

5  تیر 1390 ایرنا : سیل مهیب روز جمعه در کلاردشت بر اساس اعلام مسوولان امر خسارت جدی به بخش های مختلف و تاسیسات زیر بنایی بخشی از شهر و روستاهای اطراف این بخش توابع شهرستان چالوس وارد کرده است. مرضیه داودی  از روستای اکاپل کلاردشت گفت : سیل تمام زندگی مان را از بین برده است، مسوولان به داد ما برسند .رفیع عسکرزاده دامداری از روستای ونداربن به خبرنگار ایرنا گفت: بسیاری از سیل زدگان در این منطقه کوهستانی و سردسیر با کمبود مواد غذایی در چادر زندگی می کنند. عسکرزاده که همه 20 راس دامش در جریان سیل از بین رفته است ،یادآور شد : برای تامینمعاش زندگی با مشکل مواجه شدم، اهل خانه نیز نگران آینده هستند. بدبخت شدیم. خدایا،مددی کن.ابراهیم حمیدی سیل زده دیگری از روستای رودبارک کلاردشت گفت : جاری شدن سیلاب سبب شده تا اهالی، این روستا را ترک کنند و اکنون نگران اسباب و اثاثیه زندگی مان هستیم.بخشی از دیوار خانه و دیوار حیاط واحد مسکونی ام را سیلاب برده است ....حمیدی بر لزوم ارایه تجهیزات و امکانات برای بازگشایی محور ارتباطی تخریب شده و بستر پر از سنگ های بزرگ و گل و لای رودخانه سردآبرود تاکید کرد…..

3  اردیبهشت 1391 فارس- فرماندار چالوس گفت: 100 میلیون تومان اعتبار برای خسارات ناشی از رانش زمین در منطقه طویدره کلاردشت .... اختصاص یافت...

20  تیر1391 خبرگزاری مهر: طغیان رودخانه سرداب رود کلاردشت و خراب شدن پل ارتباطی علم کوه به مقر کوهنوردی رودبارک کلاردشت

24 فروردین 1394 فارس : بارندگی شدید که روز یک‌شنبه در کلاردشت شروع شد سبب جاری شدن سیل در کلاردشت شده است. با وقوع سیل به تعدادی از منازل و تاسیسات آب شرب شهرستان کلاردشت خسارت وارد شد.

29فروردین 1394 ایرنا- محمدناصر زندی فرماندارچالوس:  سیل بیش از 258 میلیارد ریال به شهرستان چالوس خسارت زد ...... وی شدت بارندگی و درپی آن طغیان رودخانه سردآبرود را به عنوان موثرترین عامل بروز سیل دراین شهرستان معرفی کرد .....

 

ناحیه دو-  البرز مرکزی -ص6c از 22

ادامه

صفحه اصلی