گزارش بررسی کانون دیده بانان زمین از 180 منطقه حفاظت شده در اکوسیستم های کوهستانی و تالابی کشوردر قالب هفت ناحیه جغرافیایی

 

ادامه بررسی ناحیه دو -گروه چهار مناطق حفاظت شده کوهستان البرز مرکزی

منطقه 11 کوهستان البرزمرکزی- منطقه حفاظت شده رودخانه چالوس

IRAN- Chalous River  Protected River

 

منطقه حفاظت شده رودخانه چالوس 49 سال پیش (1346 )با مساحت  15 هزار و 827 هکتار حفاظت شده اعلام شد. بر پایه نقشه های سازمان حفاظت محیط زیست(1391) منطقه حفاظت شده رودخانه چالوس شامل رودخانه چالوس و شاخه های شرقی و شاخه های غربی آن است که حوزه آبریزی به وسعت 167هزار و 500هکتار را تشکیل می دهد .

طول شاخه اصلی چالوس از کوه کندوان تا چالوس 72 کیلومتر است ( کتاب رود ها و رودنامه ایران 1375-سازمان گیتاشناسی)

. رودخانه های بخش شرقی چالوس که تمامی آن در منطقه حفاظت شده البرز مرکزی قرار می گیرند عبارتند از : رودخانه گرم دره یا هریسک (با زیر شاخه های رود سما، رود فیروزآباد، هنسک رود، رود منجیر، رودتنگه ، رود زانوس، رود پلنگ دره، رود روها ) رودخانه خشک رود- رود ایلیکا- رود دونا

رودخانه های بخش غرب چالوس، غیر از برار رود و برخی شاخ آبهای کوتاه ، تمامی آبها پس از عبور از  منطقه حفاظت شده چهارباغ به مادر رود چالوس می پیوندند که عبارتند از : آسیاب رود ( مکا رود) ، رود چالوس(اسپیرود ) و تمام زیر شاخه های این رود شامل سرخه دره، رود انگوران، رود اولی(اولیا) ، رود اسپول، روددره بارو،و...

 

حفاظتی که انجام نشد

وضعیت عدم حفاظت بستر و حوزه های آبریز شاخ آبهای رودخانه چالوس در شرق در منطقه به اصطلاح حفاظت شده البرز مرکزی و در غرب در منطقه به اصطلاح حفاظت شده چهار باغ  ارائه شد از جمله  جنگل زدایی ، راه زنی ، سد سازی، معدنخواری و.... و در اینجا تنها به مواردی چند از تجاوز به حریم این رودخانه  اشاره می شود  :

23آبان 1391 فارس- سید عیسی هاشمی حیدری معاون عمرانی استاندار مازندران: " تجاوز به بستر رودخانه‌ها پوشش لغزشی و نامتعادل و وسعت حوزه آبریز از علل سیل اخیر در نوشهر و چالوس است...."

7بهمن 1393 ایسنا- ترکاشوند معاون گردشگری میراث فرهنگی استان البرز : ".... هرچند برای نظارت بر عملکرد واحدهای پذیرایی در محور جاده چالوس تیم ویژه‌ای تشکیل شده، اما متاسفانه روند افزایش قارچ‌گونه این نوع واحدها در استان ادامه دارد. وی خاطرنشان کرد: با بررسی‌های انجام شده تاکنون یکصد واحد غیرمجاز پذیرایی در محور کرج - چالوس شناسایی شده که تعدادی از آنها تاکنون پلمپ شده‌اند...."

12اسفند 1393تسنیم-رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور: " با حفظ ضوابط و رعایت برخی از شرایط اصولی و فنی می‌توان برای بومی‌های حریم رودخانه چالوس و سردآبرود اجازه ساخت و ساز داد. معصومه ابتکار شامگاه دوشنبه در دیدار با فرماندار چالوس اظهار داشت: با توجه به اینکه دو رودخانه حفاظت شده در منطقه چالوس قرار دارد و اطراف این دو رودخانه روستاهای زیادی قرار گرفته و امکان مهاجرت نیز وجود ندارد، با برگزاری جلسه می‌توان شرایط جدیدی با رعایت مسائل اصولی تعریف کرد.وی گفت: رعایت حریم ۲۰۰ متری برای رودخانه‌ها در شهر و  روستا باید رعایت شود و تفاوتی هم ندارد اما از آنجایی که چند روستا در چالوس در حریم قرار دارد، نیاز است اداره کل محیط زیست مازندران با برگزاری جلسه و تهیه گزارش موضوع را بررسی و در جلسه ای چاره اندیشی خواهد کرد. ابتکار بیان داشت: تعریف حریم برای رودخانه‌های حفاظت شده در قانون آمده و باید رعایت شود، اما با توجه به شرایط جغرافیایی شهرستان چالوس باید برای رفع مشکل چاره اندیشی و برنامه‌ریزی صورت پذیرد"

خانم ابتکار رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور که عملکرد منفی  خود را چه در هنگامه هشت ساله دولت های هفتم و هشتم  در عدم حفاظت از مناطق حفاظت شده از جمله منطقه حفاظت شده البرز مرکزی و رودخانه چالوس ثابت کرده است، این بار با مجاز دانستن  ساخت و ساز در حریم رودخانه چالوس، دست به ابتکار درخشان دیگری در مورد حریم این رودخانه به اصطلاح حفاظت شده زده است .این اظهارات آنقدر  غیر مسئولانه است که مثلا مردم روستایی که در معرض سنگ ریزش و زمین لغزش هستند چون  امکان مهاجرت نیست آنها را در یک شرایط مرگبار البته با رعایت مسائل اصولی رها کنیم !!!!!!

این اظهارات در حالیست که یکی از علل سیل های تخریب کننده چالوس به دلیل همین تجاوز ها به بستر و حریم رودخانه بوده است که  باعث نابود سازی اراضی کشاورز و خرابی مساکن همین روستا های حاشیه رودخانه انجام شده است از جمله  مدیرکل بنیاد مسکن مازندران از تخریب بیش از یک هزار و 700 واحد مسکونی نوشهر و چالوس در بررسی‌های اولیه سیل مخرب 23 آبان 1391 به فارس خبر می دهد و یا سیل های فاجعه بار  فروردین وتیر ماه  1394. سیل 1394، پاسخ طبیعت به دست اندازی ها و تخریب هائی بود که بی محابا در این مناطق انجام می شود. این فاجعه نشان داد که رودخانه سرانجام حریم خود را از غاصبان پس می گیرد   

 

 

منطقه 12 کوهستان البرزمرکزی- منطقه حفاظت شده رودخانه کرج

IRAN- Karaj River  Protected River

منطقه حفاظت شده رودخانه کرج در 49 سال پیش (1346 )با مساحت 8هزارو 617 هکتار حفاظت شده اعلام شد . این منطقه مطابق با نقشه های سازمان حفاظت محیط زیست (1391)در بر گیرنده رودخانه کرج و رودخانه های منتهی به آن است نظیر رودخانه های وارنگه رود، رودخانه ولایت رود، آب لانیز، رودخانه شهرستانک، آب مورود، رود دره کندور ، رودخانه سیدک و...که غیر از رودخانه سیدک تمامی این رودها در منطقه حفاظت شده البرز مرکزی قرار دارند .

 

حفاظتی که انجام نشد

حفاظتی بودن رودخانه کرج و زیر شاخه های آن ، سالهاست که به خاطره ها پیوسته ، شاخص  گل آلودگی این رودخانه بویژه در مواقع بارندگی خود دلیل انکار ناپذیری است از تخریب فاجعه بار پوشش موثر گیاهی،  راه زنی ، معدنخواری، و.. در ابر سازهای آب ساز این رودخانه در البرز مرکزی  که گویای  شرایط غیر پایدار و فروپاشی اکوسیستم است که در بررسی عدم حفاظت منطقه حفاظت شده البرز مرکزی بویژه در جبهه جنوبی ، به پاره ای از این موارد اشاره شد که  از تکرار آن اجتناب می شود.

 افزون بر آن سالهاست که ذره ای از در آمد های نجومی نفت را مشابه اکثر مناطق کشور صرف سیستم تصفیه فاضلاب ساخت و ساز های حوزه آبریز این رودخانه حیاتی نکرده اند و  فاضلاب های خانگی، رستوران ها، فاضلاب های صنعتی و کشاورزی بی هیچ مانعی وارد این رودخانه و از آنجا وارد سد کرج این منبع آب شرب تهران می شود !!!!!! به علاوه دست اندازی و تجاوز به حریم قانونی رودخانه کرج و زیر شاخه های منتهی به آن سالهاست که همچنان ادامه دارد و اگرچه در برخی از سالها شدت سیلاب ها آنها را  از بین برده است  و یا در برخی مواقع مدیران منطقه ای  ، کمی از شدت ساخت و ساز ها کاسته اند  و حتی در پاره ای موارد دستور به تخریب آنها نیز داده شد. ولی روند غالب، عدم مدیریت حفاظتی بر رودخانه کرج است !!!

در ادامه  به چند نمونه از  خبر های رسانه ای شده سال های اخیر اشاره می شود :  

31 فروردین 1389 همشهری آنلاین- حسن پسندیده رئیس اداره حفاظت محیط زیست کرج: "مهم‌ترین منبع آلودگی این رودخانه نبود شبکه جمع آوری و تصفیه فاضلاب روستاها در مسیر این رودخانه است .....در حال حاضر از 57 روستای موجود در این حوزه آبریز، فقط در تعداد بسیار محدودی سامانه تصفیه فاضلاب روستایی و شبکه جمع‌آوری فاضلاب اجرایی شده است "

20 مرداد1392 مدیر محیط زیست شهرستان كرج در گفتگو با روزنامه قانون: " وظایفی که در این راستا برعهده محیط زیست کرج است، جلوگیری از صید و شکار غیر قانونی و نیز پیشگیری از آلودگی منابع آب است.  اما به دلیل وسعت بالای این مسیر و کمبود نیرو، توان مقابله با همه منابع آلوده‌کننده این جاده را نداریم..."

۳۰ خرداد ۱۳۹۴ خبرگزاری مهر: "رودخانه حفاظت شده کرج بار دیگر بر اثر بی احتیاطی برخی ساکنان به مواد نفتی آلوده شد تا حیات این رودخانه که منبع آب شرب تهران و کرج است برای دومین بار در سال جاری بانفت و گازوئیل تهدید شود.... لشگری رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان کرج گفت: این حادثه روز سه شنبه ۲۶ خردادماه در محدوده آبگیر بیلقان رخ داد..... ماه گذشته بر اثر بی احتیاطی یک واحد پذیرایی واقع در حاشیه رودخانه کرج، نفت موجود در تانکر این واحد به درون رودخانه تخلیه و سبب آلودگی آب شد. همین امر سبب شد به مدت پنج ساعت انتقال آب رودخانه کرج به تهران قطع تا در این فاصله آب رودخانه رقیق و برای مصرف شرب مناسب شود....."

14مرداد ۱۳۹۴ ایرنا: بهزاد پارسامدیرکل آب منطقه ای البرز: " سه هزار و200 واحد آلاینده در کناررودخانه کرج وجود دارد. ....برای رفع تصرف حوضه آبریز رودخانه ریالی اعتباروجود ندارد......."

20شهریور1395خبرگزاری مهر : حاجی رضا شاکرمی دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان البرز : "......در طول روز این رودخانه(کرج) عاری از آلودگی است اما شب ها سپتیک های رها شده سبب آلودگی آن می شوند. کشورهای اروپایی برای محیط زیست ارزش قائلند و در رودخانه های شهر ماهی قزل آلا پرورش می دهند در حالی که ماهی ارزشمندی که در سد کرج پرورش می یافت، به سبب آلودگی از بین رفته است"

 

ناحیه دو-  البرز مرکزی -ص9 از 22

ادامه

صفحه اصلی