گزارش بررسی کانون دیده بانان زمین از 180 منطقه حفاظت شده در اکوسیستم های کوهستانی و تالابی کشوردر قالب هفت ناحیه جغرافیایی

 

 

ادامه بررسی ناحیه سه -مناطق حفاظت شده حوزه رودخانه ارس

ناحیه سه2- بررسی8 منطقه به اصطلاح حفاظت شده حوزه رودخانه ارس

 

در تقسیمات کانون دیده بانان زمین، گروه دو مناطق حفاظت شده ناحیه سه، دربرگیرنده8  منطقه حفاظت شده واقع در حوزه آبریز رودخانه است. ، گفتنی است حدود  41  درصد (41840 کیلومترمربع) از حوزه آبریز رودخانه ارس در کشور ایران قرار دارد.

  این 8 منطقه  به ترتیب از شرق به غرب عبارتند از :

 *-منطقه حفاظت شده مغان

*- پارک ملی ارسباران

*- منطقه حفاظت شده ارسباران

*-منطقه حفاظت شده دیزمار

*- پارک ملی کنتال

*- پناهگاه حیات وحش کیامکی

*- منطقه حفاظت شده علمدارداغی

 *-و منطقه حفاظت شده مَراکان  

که مجموعا مساحتی معادل  403 هزار و 797 هکتار را تشکیل می دهند  که سهم 2 درصدی نسبت به کل مساحت مناطق حفاظت شده کشور را دارد .

 

 

نقشه موقعیت مناطق به اصطلاح حفاظت شده حوزه آبریز رودخانه ارس

 

 

این 8 منطقه غیر از منطقه حفاظت شده مغان که منفرد ترین و  شرقی ترین این مناطق است  بقیه تقریبا از پل خدا آفرین شروع شده تا بخش های شرقی دریاچه سد ارس امتداد دارند. سازمان حفاظت محیط زیست در 49 سال پیش(1346) ، حدود 126کیلومتر  از رودخانه ارس، در محدوده ذکر شده را و پس کرانه های آن  که شامل  بخش وسیعی از کوهستان ارسباران  می شد ، از نظر حیات وحش بسیار با اهمیت تشخیص داد و متعاقب آن سه منطقه ارسباران ،کیامکی و َمراکان را در فاصله سالهای1346 تا 1352به عنوان مناطق حفاظت شده اعلام کرد. در سال های اخیر منطقه  حفاظت شده دیزمار و منطقه حفاظت شده علمدار داغي  ( بخشی از  منطقه شکار ممنوع یکانات) به این مناطق اضافه شد که تقریبا این فاصله 126 کیلومتری را پر کرد . در سال 1390 نیز معادل ده درصد  از مساحت دشت مغان به عنوان : منطقه حفاظت شده مغان حفاظت شده اعلام شد. با هدف طرح احیای آهو

بخش وسیعی از این 8منطقه حفاظتی را  کوهستان ارسباران تشکیل می دهد.

 رشته کوه ارسباران بر پایه تعاریف جغرافیای طبیعی ، تقریا از غرب دشت مغان(دره قره سو ) شروع شده و تا  18 کیلومتری جنوب غربی جلفا   امتداد دارد و به دوبخش ارسباران شرقی و غربی تقسیم شده است . کوه هایی چون کوه سایگرام داغی(2761 متر) ،کوه قندران باشی(2887 متر )، کوه قازان داغ ، کوه چراغلیو...جزو ارسباران شرقی هستند می باشند.وکوه هایی چون کیامکی داغ( 3347 متر) ، هرزند داغ( 2609 متر ) ،و... جزو ارسباران غربی هستند.

شاخص های تعیین کننده ای نظیر بالاترین عرض جغرافیایی ( 39 درجه و 8 دقیقه در دو نقطه از منطقه حفاظت شده ارسباران و منطقه حفاظت شده مراکان )، برخورداری از مناطق کوهستانی با طیف های متفاوت توپوگرافی ، برخورداری از  شاخص های اقلیمی رودخانه و دره ارس ،  بهره گیری از اقلیم دریای خزر ، و.... شرایط ویژه  طبیعی- زیستی را فراهم می کنند که بستری برای رویش جنگل های باستانی هیر کانی  در ارسباران می شود . گرچه  برخی از اساتید گیاه شناس ، به علت عدم وجود درختانی از جنگل های هیرکانی در این منطقه همچون راش ، شمشاد،  نمدار ، انجیلی ، آن را به عنوان یکی از نواحی مجزای رویشی ایران   تحت نام   منطقه ارسبارانی برشمرده اند، با گونه هایی نظیر  سرخدار، بلوط (اوری) ، ممرز(اولاس)، زبان گنجشک، ملج(قره آقاج)، گیلاس وحشی ( آبی گیلاس ) ، و... . این جنگلها همراه سواحل و بیشه زار های رودخانه ارس  زیستگاه ها ی غنی  می شوند برای  پلنگ،خرس، سیاه گوش، شوکا، کل و بز ، قوچ و میش ، سیاه خروس  ، کبک چیل ، کبک دری وبسیار پرندگان مهاجر و.......

 بسیاری از جنگل های هیرکانی یا همان ارسبارانی و زیستگاه های جانوری آن در همین مناطق حفاظت شده نابود شده اند در همایش"آذربایجان پاک" در 25 فروردین1389  اعلام شد که  نقشه های فضایی این منطقه  نشان داده است که طی 18سال گذشته 38 درصد جنگلهای ارسباران نابود شده است. !!!!

 

در ادامه ضمن مروری برشاخص های طبیعی  این 8 منطقه، دلایل مستندی از عدم حفاظت این مناطق  ارائه می شود :

 

ناحیه سه-ص5 از 14

ادامه

 

صفحه اصلی