افتضاح مدیریت حفاظتی

پناهگاه حیات وحش لوندویل اولین قربانی تغییر رویکرد حفاظتی به طبیعت گردی  

تخلف آشکار سازمان حفاظت محیط زیست از مبانی حفاظتی

 

  

گزارش خبری از کانون دیده بانان زمین – نسرین دخت خطیبی با همکاری

 فرشته موثق نژاد – فرزانه رحیمی - مینا محبوبی   و سیما مستوفی جاوید- بهمن 1387

 

کانون دیده بانان زمین  در پی  انعکاس خبری  در  خبرگزاری  جمهوری اسلامی ایران در تاریخ 10 آذر ماه سال جاری ( 1387 ) با عنوان "  طرح انحراف يك رودخانه توسط محيط زيست آستارا به اعتراض انجاميد " بر  آن شد تا  بازدیدی در روز های پایانی آذر ماه و  اوایل دیماه   از  پناهگاه حیات و حش لوندویل واقع در شهرستان آستارا داشته باشد.

این بازدید ها و مطالعات تکمیلی آن نشان داد که متاسفانه  این منطقه نیزمانند بسیاری دیگر از مناطق حفاظت شده مورد دست اندازی ها  و تجاوزهای  بیشماری  قرار گرفته است. در گزارش زیر علاوه بر ارائه موقعیت و نیز ارزش های منطقه ، به تخریب ها ، آلودگی ها و  خطرات بیشماری که این میراث طبیعی  را مورد تهدید قرار داده پرداخته شده است.

 

 

نقشه پناهگاه حیات وحش لوندویل ( ماخذ : اطلس مناطق حفاظت شده ایران - چاپ 1385- سازمان حفاظت محیط زیست )

IRAN- LAVANDVIL  WILDLIFE  REFUGE  (Located In the most western side of the Hyrcanian Forests in GILAN  PROVINCE- ASTARA  )

 

 

 

محدوده تقریبی  پناهگاه حیات وحش لوندویل در نقشه شهرستان آستارا  

 

 

 

پناهگاه حیات وحش " لوندویل "( Lavandvil) درسال  1352  بنا بر اجماع نظر متخصصین محیط زیست آن زمان ، به عنوان منطقه حفاظت شده و در سال 1354 به عنوان پناهگاه حیات وحش اعلام شد .

موقعیت جغرافیایی و ارزش های طبیعی و  زیستی پناهگاه حیات وحش لوندویل :

  •  منتهی الیه غربی جنگل های باستانی هیرکانی ( استان گیلان - شهرستان آستارا )

  •  تنها منطقه حفاظت شده کنار ساحلی ایران در بالا ترین عرض جغرافیایی ( 38 درجه و   23 دقیقه و 50 ثانیه )

  • قرار داشتن در مسیر پرندگان مهاجر ( عرض های شمالی)

  •  برخورداری از آخرین بقایای جنگل های جلگه ای باستانی هیرکانی در شمالی ترین حد جلگه های تالش

  • برخورداری از طیف متنوع  ژئو مورفولوژیکی خشکی – آبی  (مناطق جنگلی جگه ای، مناطق تالابی ،مناطق کنار رودخانه ای ، مصب های  رودخانه ای،  نوار ساحلی و ...)  

  • برخورداری از اقلیم معتدل و مرطوب  با میکرواقلیم های بسیار( متوسط باران سالانه منطقه  بیش از 1000 میلیمتر)

 

مجموعه این شرایط و دیگر شرایط ،  زیستگاهی را  بوجود آورد که بستر طبیعی تنوع زیستی با  ارزشی بوده است .

 اگر چه متاسفانه تاکنون  دست اندازی های بسیاری در  این زیستگاه با ارزش  شده است از جمله جنگل تراشی های گسترده و جایگزین کردن   انواع سوزنی برگان بجای درختان پهن برگ جنگل های جلگه ای  و یا  برداشت وسیع شن و ماسه و صدف و برهم زدن تعادل زیست محیطی مناطق کنار آبی و....ولی با این وجود  این منطقه همچنان از اهمیت و ارزش حفاظتی برخوردار است به گونه ای  که بنابرمطالعات دکتر جمشید منصوری در سال 1375  ، حدود 79 درصد پرندگان آن دارای ارزش حفاظتی است و  بنابر مطالعات دکتر کورش کاووسی( گیاه شناس)  نیز،  48 درصد گونه ها ی گیاهی آن دارای ارزش حفاظتی بوده اند . بعلاوه  نتیجه این مطالعات نشان داده است که در  پناهگاه حیات وحش لوندویل 26 جامعه گیاهی با 224 گونه شناسایی شده است که شامل گونه های آندمیک – نیمه آندمیک و رلیک می باشند . برخی گونه های آندمیک( بومی )  آن عبارتند از :   Solanum lavandevilensis  (تاج ریزی یا سگ انگور لوندویلی)- Conyzanthus squamatus  ( پیر بهارکی ) و Rubus astarae ( تمشک آستارا)  .

 همچنین گونه هایی نظیر Gleditisia caspica   ( لیلکی ، کرات ) که  در برخی نقاط با انار وحشی ( Punica granatum ) و  توسکای ییلاقی (Alnus subcordata ) همراه می باشند  از گونه های نیمه آندمیک این منطقه بشمار می آیند که  بر پایه مطالعات دکتر کاووسی تشکیل اجتماعات قابل  توجهی  را نیز داده اند.  این اجتماعات معرف آخرین بازمانده عناصر رلیک جلگه های هیرکانی است .همچنین از وجود گونه هایی نظیر لرگ- ازگیل( کونوس )  – نی- لویی – مرغ- آقطی - تمشک تالشی  و ...نیز می توان نام برد .

  از گونه های جانوری که  در این زیستگاه  به صورت دائم و یا مهاجر  در اطلس مناطق حفاظت شده ایران نام برده شده است می توان به   روباه معمولی – گراز – تشی- شنگ- شغال – سمور آبی – گورکن – فک- قوی گنگ- قوی فریاد کش – فیلوش – اردک سیاه کاکلی- اردک چشم طلایی  – باکلان کوچک و بزرگ –آبچلیک – گیلانشاه خالدار – پری شاهرخ – درنا – جغد – انواع حواصیل – عقاب ها کاکایی ها – سهرها – چرخ ریسک- سارکپه – پرستو های دریایی – لاک پشت های برکه های خزری  و اروپایی و... اشاره کرد.

ارزش های یاد شده با تنوع زیستی در خور توجه ،  اگر چه می بایست مورد مراقبت های شدید حفاظتی قرار می گرفت و بخش های تخریب شده آن احیاء می شد،  ولی نه تنها چنین نشده  بلکه  چون سایر مناطق حفاظت شده،  زمینی بی صاحب قلمداد شده که با اجازه سازمان حفاظت محیط زیست  در اختیارمتعرضین  این میراث ملی و طبیعی قرار گرفت تا آنجا که هکتار ها از این منطقه حفاظتی   برای تخلیه  زباله به شهرداری های آستارا ،  لوندویل و دهیاری های روستا های اطراف  واگذار شد که روز به روز بر وسعت و حجم زباله های تخلیه شده  اضافه شده به گونه ای که امروزه   انبوه عظیم تاسف آوری از زباله را تشکیل داده است.

  علاوه بر همه تعرضات،تخریب ها و آلودگی ها ، هم اکنون پناهگاه حیات وحش لوندویل  با  طرح طبیعت گرد ی که عملیات اجرایی آن از سال پیش آغاز شده است می رود که با تکه تکه کردن باقی مانده این اکوسیستم و  تغییر کاربری های وسیع ،  در معرض نابودی  کامل قرار گیرد و ضربه نهایی بر کالبد مجروح آن وارد شود . 

نتایج این بازدید و کسب اطلاعات تکمیلی در پنج محور تنظیم شده است که عبارتند از :

1- پناهگاه حیات وحش لوندویل اولین قربانی تغییر رویکرد حفاظتی به طبیعت گردی با ایجاد باغ وحش گوزن زرد ایرانی و دیگر طرح های عجیب و احمقانه  2- رود خانه سازی با تخریب باقی مانده جنگل های جلگه ای هیرکانی در پناهگاه حیات وحش لوندویل3- زیستگاه حیات وحش لوندویل پناهگاه زباله  4 -تخلف آشکار سازمان حفاظت محیط زیست از مبانی حفاظتی . 5-آیا اراده ای برای حفاظت از این میراث ملی و طبیعی وجود ندارد ؟

 

1-  پناهگاه حیات وحش لوندویل اولین قربانی تغییر رویکرد حفاظتی به طبیعت گردی با ایجاد باغ وحش گوزن زرد ایرانی و دیگر طرح های عجیب و احمقانه           

 روی تابلوی ورودی پناهگاه حیات وحش لوندویل این جمله نامفهوم به چشم می خورد : " پناهگاه حیات وحش و طبیعت گردی لوندویل آستارا "  تصویر یک گوزن و نیز تصویر چند گوزن در پس زمینه  تابلو مشاهده می شود و در گوشه تابلو نیز  نوشته شده " تاسیس 1385 " .  این تابلو  خود  از شاهکار های سازمان حفاظت محیط زیست کشور است .

نخست آنکه پناهگاه حیات وحش را کسی تاسیس نمی کند ، بلکه این نوع زیستگاه ها در طبیعت وجود دارند و دولت ها و سازمان های مسئول برای حفاظت از آنها اقدام به اعلام منطقه حفاظتی می کنند  و تاریخ این اقدام را ثبت می کنند .  سال اعلام حفاظت از این پناهگاه نیز طبق مقدمه ذکر شده سال 1352  است نه سال 1385 .

دوم : در اطلس مناطق حفاظت شده ایران منتشر شده از سوی سازمان حفاظت محیط زیست ، در معرفی گونه های جانوری منطقه ، نامی از گوزن  به عنوان جانور بومی زیستگاه لوندویل نیامده ، گوزن زرد ایرانی از جانوران معرفی شده به این منطقه است و تعداد آنها تنها 6 راس و در بیشترین تعداد  9 راس است ( بنا بر اعلام محیط بانان پناهگاه حیات وحش لوندویل در پاسخ به پرسش کانون دیده بانان زمین – آذر ماه 1387 ) است و نمی توان آن گونه که در تابلو آمده نماد جانوران این زیستگاه باشد !

سوم :  پناهگاه حیات وحش لوندویل به دلیل وجود تنوع زیستی  قرار است مورد حفاظت قرار  گیرد و گذاشتن بر چسب طبیعت گردی کنار آن نشان از عدم درک صحیح از مدیریت حفاظتی این نوع مناطق دارد. ولی از آنجا که سازمان حفاظت محیط زیست این بار در نقش سازمان گردشگری  وارد صحنه شده است، مسئولیت خود را به عنوان حافظ میراث طبیعی کاملا!ً فراموش کرده و در جایگاه مغایر با اهداف اصلی خود قرار گرفته است و واژه " طبیعت گردی" را بدون واهمه از آشکار شدن تخلف های خود در کنار عنوان " پناهگاه حیات وحش " گذاشته است .

در هر حال این تابلو خود بازگو کننده بسیاری از اهداف آشکار و پنهان سازمان حفاظت محیط زیست است . نگاهی به  مصاحبه های مسئولین ذیربط ، برخی از این اهداف را آشکار تر می سازد:

 

 12 اسفتد 1385 معاون رئيس جمهور و رئيس سازمان حفاظت محيط زيست فاطمه واعظ جوادي امروز در مراسم رها سازي گوزنها در اولين پارك طبيعت گردي كشور در آستارا گفت  : طرح توسعه پناهگاه حيات وحش لوندويل از راه طبيعت گردي فراهم مي‌شود….. انتقال گوزن زرد به پناهگاه حيات وحش لوندويل با نگاه طبيعت گردي به دليل تكثير و پرورش اين گوزن ايراني صورت گرفته است كه هم اكنون در كل كشور فقط حدود 400 رأس از اين حيوان وجود دارد……. پيش از اين مباحث گسترده‌اي در مورد طبيعت گردي داشتيم، ولي براي اولين بار است كه در نقطه اي از كشور پارك طبيعت گردي به صورت رسمي افتتاح مي‌شود و طرح توسعه و تقويت پناهگاه حيات وحش لوندويل و دوستي با طبيعت از راه طبيعت گردي فراهم مي‌شود. (خبرگزاري فارس)

در پايان اين مراسم 6 رأس گوزن زرد ايراني توسط خانم جوادي از قفس‌هاي چوبي آزاد و رها سازي شدند. در حاشيه اين مراسم، يكي از گوزن‌هاي رها شده در مقابل ديدگان همه، رم كرد و با پريدن برروي كارشناس محيط زيست باعث مصدوميت وي از ناحيه فك و صورت شد كه بلافاصله به بيمارستان آستارا منتقل شد.

 

اول  اردیبهشت 1387 اصغر خود کار رییس اداره حفاظت محیط زیست آستارا : 11 راس گوزن زرد ایرانی رها سازی شده است ...  اصغر خود کار وسعت این پارک را 85 هکتار اعلام می کند و می افزاید این پارک دارای جنگل – نیزار تالاب های دست ساز و کانالی که از رودخانه امامزاده به داخل پارک هدایت شده و همچنین دارای فنس کشی دو جداره است وی در مورد گوزن ها گفت :  ... این گوزن ها از گونه های حمایت شده هستند که امسال زاد و ولد می کنند ...آستارا مناسب با شرایط این گونه ها است ... امسال رها سازی مرال و شوکا در پارک طبیعت گردی آستارا را نیز  در برنامه داریم ......وی توسعه فضای پارک طبیعت گردی آستارا و رها سازی انواع پرندگان  در این پارک را از برنامه های مهم امسال عنوان کرد .( خبرگزاری فارس)

3 تیر 1387    خود کار رئیس اداره محیط زیست شهرستان  آستار گفت: برای توسعه فضای پارک طبیعت گردی پناهگاه حیات وحش لوندویل شامل احداث مسیر دو چرخه ، کالسکه رانی ، محصور کردن 130 هکتار  و ساخت موزه تاریخ طبیعی ، امسال مبلغ 2 میلیارد ریال اعتبار در نظر گرفته شده است خودکار  گفت در این پناهگاه تعداد 11 راس گوزن زرد که از سال گذشته رها شده اند و با توسعه آن تعدادی مارال – شوکا و برخی دیگر از حیوانات بی آزار  رها سازی خواهد شد وی همچنین گفت 40 هکتار از فضای پناهگاه حیات وحش لوندویل در امتداد جاده آستارا به تالش به طول 5 کیلومتر پارک طبیعت گردی ایجاد خواهد شد که مقدمات آن با ایجاد استخر فرود پرندگانرودخانه مصنوعی و ساختمان های چوبی سنتی آغاز شده است ( ایرنا- مرکز گیلان )

19 مرداد 87  خود کار رئیس اداره محیط زیست شهرستان آستارا گفت  : با مجوز اداره کل محیط زیست گیلان در زمینی به مساحت 4 هکتار نخستین پارک " گفتمان محیط زیست"  کشور در آینده نزدیک در آستا را  احداث می شود وی گفت این زمین در محدوده حیات وحش لوندویل قرار دارد . (خبرگزاری فارس )

 

کانون دیده بانان زمین  در این زمینه ذکر سه نکته را ضروی می داند  : 

نکته اول  گوزن زرد ایرانی  به استناد مطالعات منتشر شده از سوی همین سازمان از گونه های در حال انقراض است ولی این سازمان از  این گونه برای توسعه مقاصد غیر زیست محیطی خود استفاده می کند  و این جانوران  بخت برگشته را بازیچه قرار داده و از این  تبعید گاه و اسارت گاه به اسارت گاه های مختلف  انتقال میدهد  و آنها را به عنوان اقدامات زیست محیطی در  بوق و کرنا می دمد . این  نقل و انتقال ها در واقع همان پیاده کردن اهداف سوداگرانه با استفاده از  میراث طبیعی یک ملت است. اگر هدف سازمان حفاظت محیط زیست چه در این دولت و چه در دولت های گذشته واقعاً  حفظ این گونه جانوری در ایران بود می بایست در طول این سال ها زیستگاه اصلی و اولیه این گونه را در " دز و کرخه " برای رها سازی این جانور آماده سازی می کردند که چنین نشده است .  

گوزن زرد ایرانی بر خلاف نظر رییس سازمان حفاظت محیط زیست به طرح توسعه پناهگاه حیات وحش لوندویل کمکی  نمی کند ،  بلکه دستاویزی ست برای پیاده کردن  طرح های سوداگرانه تخریبی مغایر  حفظ و احیاء پناهگاه حیات وحش  و به تعبیری می توان آن را رهایی از مسئولیت حفاظتی  این منطقه دانست آنهم با اتکا به در آمد زایی و سوداگری .

نکته دوم برای توسعه به اصطلاح طبیعت گردی در پناهگاه حیات وحش مبلغ دو میلیارد ریال اعتبار اختصاص می یابد که در واقع این اعتبار برای طرح های تخریبی بکار گرفته می شود نظیر  : استخر های فرود پرندگان-  ایجاد تالاب مصنوعی– ایجادرودخانه مصنوعی  -   ساخت موزه تاریخ طبیعی-   احداث مسیر دوچرخه سواری و کالسکه رانی و ... است  ( شایان ذکر است در بازدید کانون دیده بانان زمین مشاهده شد که  تعداد زیادی کالسکه خریداری وبا  رنگ سفید  رنگ آمیزی و پشت ساختمان محیط بانی دپو شده بود که به نظر می رسید در انتظار تصمیم گیری برای اتصال کالسکه ها به اسب  به سر می برند و شاید  هم اتصال این کالسکه ها به گوزن زرد.  احتمالاً در تابستان اسب و در زمستان گوزن تا شاید به گردشگران احساس گردشگری در مناطق قطبی با گوزن به دست دهد. )

 نکته سوم   جداسازی 4 هکتار  از این اکوسیستم به هم پیوسته با عنوان  " پارک گفتمان محیط زیست "  از تخلف های دیگر خواهد بود و همچنین از  شوخی های بامزه تاریخی است یعنی اینکه  گردشگران در  این پارک 4 هکتاری احتمالاً فقط ملزم هستند  در مورد محیط زیست  صحبت کنند! به عنوان مثال گفتگو ها در  مورد قد و قواره گوزن زرد ایرانی   و یا در مورد زنده یاد  پناهگاه حیات وحش لوندویل و  یا در مورد عجایب حیرت انگیز  حفاظتی در ایران  و یا در باره زباله هایی که در چند هکتاری در داخل این پناهگاه  حیات وحش رها شده  است و یا ...

 در واقع سازمان حفاظت محیط زیست به بهره گیری رندانه از عبارات زیست محیطی ، قصد دارد تخلف های خود را پوشش دهد . به نظر میرسد در آینده  برای تغذیه این گردشگران رستوران هایی نیز در نظر  گرفته خواهد شد  چون گفتگو بدون خوردن که نمی شود ! بنا براین  چند هکتار هم  در این پناهگاه حیات وحش تغیر کاربری داده شده و برای ساخت رستوران  مورد استفاده قرار خواهد گرفت.  بعلاوه گردشگران پس از این گفتگو های عمیق زیست محیطی برای تمدد اعصاب به جایی برای استراحت هم نیاز دارند بنا براین چند هکتار هم برای ساخت هتل اختصاص داده خواهد شد که به یقین نام " رستوران ها ی سبز پناهگاه حیات وحش لوندویل " را یدک خواهند کشید  که با پارک گفتمان محیط زیست هم خوانی داشته باشد . غذای رستورانها نیز از همان پرندگان زیادی است که آقای خود کار رییس محیط زیست آستارا ، وعده رها سازی آن ها را در پناهگاه حیات وحش داده اند .

 

آستارا - پناهگاه حیات وحش لوندویل -تبعید گاه گوزن های زرد ایرانی

 عکس :نسرین دخت خطیبی - آذر 1387

IRAN- LAVANDVIL  WILDLIFE  REFUGE  (Located in the most western side of the Hyrcanian Forests in GILAN  PROVINCE- ASTARA  )

 

 

آستارا - پناهگاه حیات وحش لوندویل -کاجستان های تحمیلی ناهمخوان با طبیعت منطقه که بستر حیاتی این جنگل های جلگه ای باستانی را برای همیشه نابود کرده  و چهر ه ای بیابانی به برخی قسمت ها داده اند

 عکس: نسرین دخت خطیبی - آذر 1387

IRAN- LAVANDVIL  WILDLIFE  REFUGE  (Located in the most western side of the Hyrcanian Forests in GILAN  PROVINCE- ASTARA  )

 

1 از9  

ادامه -Next

اين صفحه را براي دوست خود بفرستيد

 

صفحه اصلی