گزارش بررسی کانون دیده بانان زمین از 180 منطقه حفاظت شده در اکوسیستم های کوهستانی و تالابی کشوردر قالب هفت ناحیه جغرافیایی

 

ادامه بررسی ناحیه یک-مناطق حفاظت شده تالابی دریای خزر

منطقه6-7-8 و9- پناهگاه های حیات وحش سُرخانگُل ، سِلکه، چُوکام و  منطقه حفاظت شده سیاه کِشیم-در تالاب بین المللی انزلی

IRAN-Sorkhangolar Wildlife Refug& Selkeh Wildlife Refuge & Chookam Wildlif  Refug &  Siahkeshim Protected Area   IN   INTERNATIONAL WETLAND ANZALI

پناهگاه حیات وحش سُرخانکُل ، سِلکه ، چوکام  و منطقه حفاظت شده سیاه کِشیم ، بخش هایی از تالاب بین المللی انزلی هستند که در جزو مناطق چهار گانه حفاظت شده ثبت شده است. این چهار منطقه با مساحت 6هزارو 238 هکتار معادل  42 درصد مساحت تالاب بین المللی انزلی را تشکیل می دهند. تالاب انزلی چهل سال پیش (1354 )  با وسعت 15 هزار هکتار ، به عنوان تالاب با اهمیت بین المللی در کنوانسیون رامسر به ثبت رسید. تالاب بین المللی انزلی از دسته تالاب های ساحلی-دریایی است  با حوزه آبریز 380 هزار هکتار

  موقعیت جغرافیایی این 4 منطقه  :

  پناهگاه  حیات وحش سِلکه    در جنوب شرقی تالاب بین المللی انزلی قرار دارد که در سال 1349 یعنی 5 سال قبل  از اینکه تالاب انزلی در فهرست کنوانسیون رامسر ثبت شود، با مساحت 360 هکتار حفاظت شده اعلام شد و در سال 1354 یعنی هم زمان با ثبت تالاب انزلی در فهرست رامسر، به پناهگاه حیات وحش ارتقاء یافت. پناهگاه  حیات وحش سُرخانکُل از جنوب محدود به مراکزجمعیتی هندخاله ، سیاه درویشان ، سلکه، صوفیانده، حومه سر، نرگستان، باقلاکش است.

منطقه حفاظت شده تالاب سیاه کِشیم   در سال 1354  با مساحت 4هزارو 498 هکتار حفاظت شده اعلام شد. این منطقه  در مرز شرقی  پناهگاه  حیات وحش سُرخانکُل  قرار دارد . راه رضوانشهر به رشت از جنوب آن می گذرد و روستاهای اسفند، کله سر، نرگستان ، چومثقال ، گاوک ده ،در جنوب و روستا های ماه روزه و روستای آبکنار در شمال آن بر روی زبانه ای از  خشکی که به داخل تالاب  کشیده شده قرار دارند.

   پناهگاه  حیات وحش سُرخانکُل- در سال 1381 با مساحت 1214 هکتار به فهرست مناطق حفاظت شده اضافه شد.

 

  پناهگاه  حیات  وحش چُوکام   در منتهی الیه جنوب شرقی تالاب بین المللی انزلی در نزدیکی روستای چوکام  قرار دارد که در سال 1384 با مساحت 166 هکتار به فهرست مناطق حفاظت شده اضافه شد.  

 

 

 

 

حفاظتی که انجام نشد

 

 

   تالاب کُشی - مدیریت هدایت فاضلاب و رسوب  و خشک کردن تالاب

تالاب بین المللی انزلی  چون دیگر تالاب ها ی کشور بیش از سه دهه است که از سوی مسئولین بی مسئولیت تبدیل به مخزنی  شده است  برای   هدایت سمی ترین فاضلاب های صنعتی ، کشاورزی  و خانگی ، به گونه ای که در سال  1391 اعلام شد که سالانه  بیش از 32 میلیون مترمکعب فاضلاب خانگی شهرستان های رشت، انزلی، صومعه سرا، فومن و ماسال وارد این تالاب بین المللی می شود و مسئولین در تمام دولت های روی کارآمده تنها وعده و عید وعده به  مردم دادند و این در حالی بود که در همین سالها بالا ترین در آمد های نفتی از آغاز صادرات نفت در ایران   نصیب مسولین شده بود که یک مورد رسانه ای شد ه آن در دولت دهم بالغ بر  هشصد میلیارد دلار  بوده است!!! و در سالهای اخیر نیز تحریم ها را بهانه کردند برای توجیهه به تاخیر افتادن تصفیه خانه های فاضلاب های صنعتی ، کشاورزی و  خانگی این منطقه  .!!!!! 

این  آلوده سازی های هولناک تالاب بین المللی انزلی تاکنون ضربات غیر قابل جبرانی به سلامت  و معیشت مردم وارد کرده است ،  صید ماهی های سمی از این تالاب و توزیع بدون کنترل آن همچنان ادامه دارد و هزینه سنگین  این بی مسئولیتی مسئولین را مردم با جان و مال خود پر داخت کرده و می کنند !!!! گفتنی است بار ها این موارد از سوی  تشکل های زیست محیطی و مردم محلی به اشکال  مختلف مورد  اعتراض قرار گرفته است . ولی کوچکترین تاثیری بر روند برنامه ریزی های  توسعه تخریب و آلوده سازی های  دولت ها  نداشته است وحتی گاهی از این اعتراض ها برآشفته هم شده اند.   به عنوان مثال در  18 بهمن 1378 به مناسبت بیست و نهمین سالگرد  کنوانسیون رامسر اجلاسی در رامسر برپا شده بود، دو نفر از تهیه کنندگان  این گزارش، نسرین دخت خطیبی و فرشته موثق نژاد به علاوه خانم محسنی که از انزلی به ما پیوسته بود ، در  قالب تشکل زیست محیطی دیگری(جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست) ، در آن اجلاس شرکت کردیم  . در ورود به رامسر پس از آنکه مطلع شدیم که آقای "بلاسکو" دبیرکنوانسیون رامسر و خانم ابتکار ریس سازمان حفاظت محیط زیست قرار است در این اجلاس شرکت کنند . شبانه مطلبی تهیه کردیم تحت عنوان " سازمان حفاظت محیط زیست عملکرد مطلوبی در مراقبت از ارزش های زیست محیطی تالاب ها نداشته"

و  از معاون وقت محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان محیط زیست اجازه سخرانی خواستیم که خوشبختانه موافقت شد . این سخنرانی توسط خانم نسرین دخت خطیبی در حضور  آقای "بلاسکو" دبیرکنوانسیون رامسر و همچنین سایر مدیرکل های ادارات محیط زیست سراسر کشور که به این اجلاس آمده بودند، خوانده شد که همزمان  نیز برای آقای بلاسکو ترجمه می شد. گفتنی است خانم ابتکار ریس سازمان محیط زیست به این جلسه نیامد. پس  از اتمام سخنرانی ، برخی مدیرکل ها ی استان ها چنان بر آشفته شدندکه درست بعد  از سخرانی خانم خطیبی به آقای مهندس انوشیروان نجفی معاون وقت محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان محیط زیست و در حضور آقای بلاسکو بسیار بی ادبانه  پرخاش کردند و گفتند که برای چی اینها را !!!! به اینجا راه داده اید که آبروی سازمان حفاظت محیط زیست را ببرند!!!! ، دعوا بسیار بالا گرفت. البته آقای مهندس نجفی و چند تن از اساتید و کارشناسانی که در این اجلاس شرکت داشتند ، جواب این بی ادبان را تا حدودی دادند  ولی در طول دو روز اجلاس ، صحبت بر سر راه دادن و یا ر اه ندادن  تشکل ها موضوع بحث بین مدیرکل استان ها  بود !!!! بجای تمرکز بر مسئله راه زنی در تالاب بین المللی انزلی  !!!!!! و یا مشکلات دیگر تالاب های کشور !!!!

 

فردای آن روز یک روزنامه محلی گیلان برخلاف دیگر اجلاس ها که عموما صحبت های تکرای و کلیشه ای  مسئولین را انعکاس می د هند،  اکثر مطالب این سخرانی بحث انگیز را چاپ کردند .

در بخشی از این سخرانی خانم خطیبی  پس از معرفی ارزش های تالاب های بین المللی کشور گفت :   

". ..  احداث جاده به سمت تالابها و یا در داخل تالابها برای توسعه مناطق شهری ، ناشی از فقدان نگرش خرمندانه به این تالابها است که برجسته ترین نمونه آن ، احداث جاده کنار گذر انزلی و طرح های مکمل آن نظیر احداث 6 دهنه پل در این تالاب است . و گفته شدکه  روند تصاعدی تجمع رسوب ناشی از تخریب جنگلها و مراتع آبخیز های بالادست ، خطر جدی دیگری است.... و گفته شد که  معضل دیگر تخلیه فاضلاب های صنعتی و خانگی ، ورود فاضلاب های کشاورزی حامل آفت کش ها ، علف کش ها ، کود و سموم شیمیایی از جمله سم"بوتاکلر" که از خطرناکترین و رایج ترین سموم مورد استفاده در گیلان است. سمی که سالهاست در اکثر مناطق دنیا منسوخ شده است .....و گفته شد که سازمان حفاظت محیط زیست که نقش ستادی در حفظ تالابها را به عهده داشته است ، تاکنون در مراقبت از ارزش های زیست محیطی تالابهای کشور عملکرد مطلوبی نداشته است....."  

 و در بخش پایانی نیز گفته شدکه  کنوانسیون رامسر نیز که امروز 29 سال از عمر آن می گذرد ، علی رغم مصوبات متعدد پیرامون حفظ ویژگیهای اکولوژیکی تالابها احتمالا به دلیل نبود ضمانت اجرایی در مورد این مصوبات در ایفای نقش خود موفق نبوده است!!!

 

 

به هر روی  کنار گذر انزلی بخش شمالی تالاب انزلی را بلعید و افتخار افتتاح این افتضاح نصیب دولت یازدهم شد !!!! در هفتم مهرماه 1393 شعبانعلی خاوری مدیرکل راه و شهرسازی گیلان  به  خبر گزاری مهر  مژده داد که: "  امسال یک لاین کنارگذر انزلی و لنگرود به زیر بار ترافیک می رود "

و علی رغم تعهد جهانی و ملی دولتمردان ، فجایع بسیار زیادی در ارتباط با آلوده سازی ها و تخریب ها در طول این سالها  رخ داد !!! رسوب ، فاضلاب و زباله همچنان از سوی مسئولین اجازه ورود آزاد به این تالاب بین المللی و مناطق به اصطلاح حفاظت شده  آن دارند !!! 

با این چشم انداز پناهگاه  حیات وحش سُرخانکُل ، سِلکه ، چوکام  و منطقه حفاظت شده سیاه کِشیم ،نه تنها  جزیی از این  پیکره نیمه جان  هستند بلکه  موقعیت آنها که عملا  دهانه ورودی اکثر  رودها و کانال های بخش های جنوب غربی،جنوب شرقی  و جنوبی می باشند زیر شدید ترین ضربات مرگبار ورود فاضلاب های سمی و رسوب و همچنین خشکاندن تالاب  برا ی ساخت و ساز قرار دارند که در ادامه به موارد چند از اخبار رسانه ای شده در مورد آنها و تنها در چند ساله اخیر اشاره می شود :

رودخانه هند خاله  و رودخانه ترابخاله مستقیم رسوبات و فاضلاب خود را وارد پناهگاه حیات وحش سِلکه می کنند.

رودخانه سیاه درویشان که از اتصال رودخانه گشت رودخان و رودخانه قلعه رودخان تشکیل می شود از منتهی الیه غربی پناهگاه حیات وحش سِلکه و مرز شرقی منطقه حفاظت شده سیاه کشیم  عبور کرده و تمامی فاضلاب و رسوب منطقه شفت را وارد این دو منطقه می کنند.

منطقه حفاظت شده تالاب سیاه کِشیم  دریافت کننده کلیه رسوب ارتفاعات تالش در محدوده ماسوله ، ماسوله داغ را  به همراه فاضلاب های شهر های ماسوله، فومن، صومعه سرا ، ماسال و روستا های بسیاری که در این محدوده قرار دارند را از طریق رودهایی چون پلنگ آور، رودخانه شاندرمن، رودخانه بهم بر، رودخانه ماسوله رودخان، رودخانه مرغک، رودخانه خالکایی ، رودخانه زغه رودبار ، رودخانه گاز رودبار(لاکسار)  علاوه بر این رود ها ،کانال های بسیاری به سوی آن کشیده شده که فاضلاب کشاورزی این مناطق همراه سموم و کود های کشاورزی به آن وارد می کند . در برخی گزارش های پژوهشی  گفته شده که  سالانه بیش از 150 هزار تن مواد محلول به تالاب سیاه کشیم وارد می شود .

6تیر1391 خبرگزاری مهر- اصغر داوطلب رئیس شورای اسلامی روستای سیاه درویشان با بیان اینکه در دولت هشتم 90 میلیارد تومان برای لایروبی این تالاب اعتبار گذاشته شد، افزود:  

" در این زمینه طرح های خنده دار و شکست خورده ای چون ایجاد تله رسوب گیر در منطقه سیاه کیشم به وسعت هفت هکتار و عمق هفت متر به چند پیمانکار واگذارکه پس از گذشت یک سال فقط چند متر حفر شد ..... این لایروبی ها که به گفته آنها هشت متر است، به یک متر هم نمی رسد بطوری که قایق از آن عبور نکرده و با چکمه و پیاده می توان از آن عبور  کرد.... ورود انواع فاضلاب و پساب شهری و صنعتی که از طریق رود‌های ورودی به تالاب، آب تالاب را مسموم کرده است، پساب چندین کارخانه و کارگاه صنعتی از طریق رود‌خانه‌های مانند صوفیانده، هندخاله، راسته‌ کنار، پیربازار، گوهررود، زرجوب و سیاه درویشان به تالاب سرازیر می ‌شود که در این میان پیربازار آلوده‌ترین این رودخانه ‌هاست و کسی هم پاسخگو نیست و فقط حرف، مصاحبه و مرثیه ثرایی است..."

19 اسفند 1391 فارس :  "روستای باقلاکش و سیاه درویشان در سفر نخست هیئت دولت به گیلان جزو روستاهای هدف گردشگری در صومعه‌سرا نامگذاری شده‌اند . برای حضور و اسکان مسافران بازدید کننده از تالاب صومعه‌سرا دو اسکله قایقرانی و یک واحد اسکان با پنج سوئیت برای مسافران حوزه تالابی صومعه‌سرا با همکاری بخش‌خصوصی در منطقه سیاه‌درویشان طراحی و ساخته شده است....."

 

  آتش افروزی در زیستگاه های تالابی ،به دلیل عدم تجهیزات خاموش سازی فوری

31مرداد 1393 پورتال اداره کل :  روستاهای چمثقال ، نرگستان وگاوکده در منطقه حفاظت شده سیاه کشیم صومعه سرا طعمه حریق شد..... در این آتش سوزی حدود 150هکتار از ارضی تالابی و نیزارهای بکر منطقه حفاظت شده سیاه کشیم، در آتش سوخت.....  

10تیر 1394ایسنا -اراضی سرخانگل در آتش سوخت - حدود سه هزار متر از اراضی منطقه حفاظت شده سرخانکل طعمه حریق شد…. حمزه عشوری رییس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان صومعه‌سرا : ...این عملیات چند ساعت به طول انجامید و سرانجام این حریق کاملا مهار شد. طبق بررسی‌های اولیه اینگونه به نظر می‌رسد که آتش‌سوزی به صورت عمدی و جهت تصرف زمین انجام شده است.

9مهر  1394 خبرگزاری مهر : یکصد هکتار ازمنطقه حفاظت شده سیاه کشیم طعمه حریق شد.  اکبر میغی رییس سازمان محیط زیست شهرستان انزلی با اعلام خبر آتش سوزی در تالاب انزلی گفت: این آتش سوزی از عصر دیروز و در هزار متر از نیزارهای اطراف تالاب رخ داد که متاسفانه شرایط محیطی و نبود دسترسی های لازم از جوانب مختلف برای اطفای این آتش سوزی، باعث گسترش آن و درگیر کردن بیش از ۱۰۰ هکتار از اراضی منطقه حفاظت شده سیاه کشیم در تالاب انزلی شد.

18بهمن 1394-آتش، بار دیگر به جان نیزارهای تالاب انزلی افتاد. اکبر میغی رییس سازمان محیط زیست شهرستان انزلی از بروز آتش سوزی در چندین هکتار از نیزارهای تالاب خبر داد. منوچهر عاشوری بخشدار انزلی این آتش سوزی را  در حاشیه روستاهای کوچک محله،سیاه خاله سر و گرکان بخش مرکزی این شهرستان عنوان کرد.وی گفت  به دلیل وزش باد گرم حریق حدود شش هکتار از نیزارهای تالاب را فراگرفت که به دلیل نبود جاده دسترسی تلاش آتش نشانان برای مهار آتش بی نتیجه ماند.... تاکنون نیزارهای تالاب در چهار مرحله (روستای شانگهای پرده در دو مرحله سه هکتار، نیزارهای منطقه سیاه کشیم ده هکتار و حدود 2 هکتار نیزارهای تالاب در روستای سیاخاله سر) بر اثرآتش افروزی افراد سودجو از بین رفته است. ....

ناحیه یک -ص 5  از 7

ادامه

 

صفحه اصلی