گزارش بررسی کانون دیده بانان زمین از 180 منطقه حفاظت شده در اکوسیستم های کوهستانی و تالابی کشوردر قالب هفت ناحیه جغرافیایی

 

ادامه بررسی ناحیه چهار 

گروه یک -  بررسی مناطق حفاظت شده واقع در واحد کوهستانی هزار مسجد- الله اکبر- کپه داغ

(اُرس سیستان، الله اکبر  تندوره،  دربادام،  قرچغه،  اُرس سرانی ، صنوبر شیروان،سرو قره باغ )

گروه یک ناحیه چهار بررسی کانون دیده بانان زمین دربرگیرنده  10 منطقه حفاظت شده با مساحت  278هزار و 757هکتار  است.  این   10 منطقه حفاظت شده تقریبا متصل به هم  تعیین شده اند ،در یک راستای جنوب شرقی -شمال غربی یعنی هم راستا ی محور کوهستانی هزار مسجد – الله اکبر- کوه کپه داغ  و در محدوده مراکز جمعیتی کلات نادری، چاپشلو، جشن آباد، درونگر، دربادام، باجگیران،قرچقه و سرانی.  شهر درگز و شهر قوچان دو شهر بزرگ نزدیک به این مناطق در شمال و جنوب این محور حفاظتی قرار دارند.  این مناطق به ترتیب از جنوب شرق به شمال غرب عبارتند از : 

منطقه حفاظت شده ارس سیستان، منطقه حفاظت شده الله اکبر ،پارک ملی و منطقه حفاظت شده تندوره،  منطقه حفاظت شده دربادام ،منطقه حفاظت شده قرچقه، منطقه حفاظت شده سرانی، اثر طبیعی ملی ارس سرانی ، اثر طبیعی ملی صنوبر شیروان و  اثر طبیعی ملی سرو قره باغ

 

 

منطقه1 محورکوهستانی هزار مسجد-الله اکبر-کپه داغ

منطقه حفاظت شده   اُرس سیستان 

   

 

منطقه حفاظت  شده ارس سیستان  در سال 1378 با مساحت 112 هزار و 714هکتار حفاظت شده اعلام شد.

این منطقه در8کیلومتری جنوب غربی شهر کلات نادری ، 25 کیلومتری شمال شهر چناران و 65 کیلومتری شمال مشهد  قرار دارد و از شرق متصل به  منطقه حفاظت شده الله اکبر است.

منطقه حفاظت  شده ارس سیستان  در برگیرنده بخش وسیعی از  رشته کوه هزار مسجد است که تمامی بخش شمالی و میانی این منطقه را شامل می شود قله بلند هزار مسجد با فراز 3040متر در این منطقه است و کوه های بسیاری از جمله کوه سپیدار،  کوه صالح حمام،  کوه شاه قاسم، کوه سر ریز، کوه قرپو،کوه آت قلاخ،  کوه پلنگ زوه، کوه سه چینگه ،کوه سرریز، ،دره سیستان یا تفنگ دره ، دره تیرگان، دره لایین، روددره چرم، دره ایدلیک  و بسیاری دیگر از پدیده های شگفت انگیز رشته کوه هزار مسجد در همین محدوده است .

در روایات تاریخی  در مورد نام هزار مسجد آمده است که چون اسکندر به ایران هجوم آورد و درصدد نابودی دین زرتشت برآمد،هزار نفر از بزرگان دین زرتشت که به مزمعروف بودند ، اوستا را به این کوه آوردند و در آنجا مخفی شدند و لذا این کوه جایگاه هزار مز شد.بعد ها پس از حمله وحشیانه اعراب به این منطقه نام آن به هزار مسجد تغییر داده شد.

افزون بر این کوه های بسیاری در بخش های جنوبی تر آن قرار گرفته اند نظیر کوه کله قوچ،  کوه چوپان، کوه مرزانگی، کوه ریواشه ، کوه کمر قلعه خوچ، کوه زو زندان ، کوه کمریخدان،کوه کمرموس،کوه کمر قرو ، و...

شرایط  توپوگرافی و زمین ساختی این منطقه موجب پدیده های آبشاری بسیاری شده است  مانند آبشار دره سیستان،آبشار دره آبگرم، آبشار چَــرَم کهنه،آبشار دره ایده لیک، آبشار ایستیق سو، آبشار شَـــــشو ، و...

افزون بر این در دل این کوهستان ها ی برف گیر و بلند در طی میلیون ها سال سفره های غنی آب زیر زمینی بوجود آمده است که توسط چشمه های فراوانی که تعداد آنها را به بیش از چهل چشمه می رسد  بروز و ظهور داشته که عامل مهم حیات و دوام  زیستگاه های منطقه بوده است. چشمه هایی  با نام هایی تامل بر انگیز  نظیر قوش چشمه ، چشمه اُرس، چشمه شاتوت ، چشمه مهر، چشمه مراد، چشمه سوت، چشمه چراغ، چشمه گوگلی، چشمه زنبورک،چشمه قره جنگل ، چشمه یخی ، چشمه درخت دره ، چشمه چل کانی ، چشمه النگ، چشمه یوردخواجه، چشمه سولاخه، چشمه کبکان، چشمه دلدل، و.....    چشمه هایی که تغذیه کننده  رود دره های  منطقه حفاظت  شده ارس سیستان  هستند نظیر رودخانه چرم، رودخانه لایین یا بابا رمضان  ،رودخانه ایده لیک ،  رودخانه خاکستر ، و...و بستری فراهم شد   برای  رویش و بالیدن جنگل های اُرس ، تا آنجا که  مهم ترین جنگل های اُرس کشور در این منطقه شناخته شده  و نام این منطقه حفاظت شده نیز برگرفته از جنگل های ارس دره سیستان است . همراه دیگر درختان در این ارتفاعات چون  پسته وحشی، بادام ، زالزالک ، و.... و این همه زیستگاه هایی امنی شد  برای  پلنگ،  کل و بز، قوچ و میش ، بز و پازن، گربه پلاس، عقاب، بالابان ، شاهین و.....

 

منطقه حفاظت شده ارس سیستان

ماخذ نقشه : اطلس مناطق حفاظت شده سال1385-تکمیل راه ها ، عوارض طبیعی و  مراکز جمعیتی  (برپایه نقشه های استانی) و همچنین مشخص کردن منطقه  حفاظت شده همجوار از کانون دیده بانان زمین

 

مراکز جمعیتی داخل و محدوده منطقه حفاظت  شده ارس سیستان  عبارتند از :  روستای لایین کهنه ، روستای خاکستر ، روستای چهار راه، روستای اینچه، روستای قیدر ، روستای تیرگان ،روستای بابا رمضان، روستای ژرف،روستای سینی کهنه،  روستای دوآبی ،  روستای  ایده لیک ،  ، روستای چَرم نو،  ، روستای بلغور، روستای مارشک، روستای دربیابان، روستای امردوک ، روستای کلات گاه ، روستای اندیشش  ، روستای حرکت ،، و...این روستا ها عمدتا تابع  دهستان هزار مسجد و دهستان کبود گنبد- شهرستان کلات،  دهستان زنگلانلو شهرستان درگز و  دهستان بقمچ   شهرستان چناران

چشم اندازی از ارتفاعات هزار مسجد و جنگل های ارس در منطقه حفاظت شده ارس  سیستان

 

 

 

 واگذاری بلند مدت حیات وحش منطقه حفاظت شده ارس سیستان به شرکت های شکارچی !

سازمان حفاظت محیط زیست تاکنون گزارش های به روز شده ای از این منطقه چه در خصوص کمیت و کیفیت جنگل های منطقه و جمعیت حیات وحش، و ... در اختیار مردم قرار نداده است ولی از قرار داد های بسته شده برای واگذاری این منطقه به شکارچیان ، بنظر می رسد که حیات وحش منطقه قابل توجه باشد و شاید به همین دلیل هم آمار به روز شده تنوع جانوری وجمعیت حیات وحش منطقه داده نشده تا سازمان حفاظت محیط زیست با خیال راحت این ذخیره گاه ژنتیکی نسل ها را  برای شکار و سوداگری  بدون دغدغه واگذار کند

 30 شهریور 1393خبرگزاری مهر : "  از چندی قبل مذاکراتی مبنی بر واگذاری بلندمدت تعدادی از مناطق چهارگانه محیط زیست از جمله پناهگاه حیات وحش حیدری نیشابور و منطقه حفاظت شده ارس سیستان (هزار مسجد) در شهرستان کلات به یک شرکت برگزارکننده تورهای شکار انجام شده است و این مذاکرات در حال حاضر مراحل پایانی خود را طی می کند. مذاکرات درحالی بصورت کاملا مخفیانه و محرمانه در حال انجام است که بر اساس شنیده ها تاکنون مابین مدیران حفاظت محیط زیست استان خراسان رضوی و رئیس موسسه برگزار کننده تورهای شکار، چندین جلسه برگزار و توافقاتی نیز در این زمینه حاصل شده است.و...."

طبق این خبر سازمان به اصطلاح  حفاظت محیط زیست قرار است  تا این میراث طبیعی نسل ها را  برای 15 سال به شکارچیان واگذار کند  !!!!! گویا این منطقه حفاظت شده برای اجاره و در آمدزایی به این سازمان  سپرده شده است !!!

 

  جنگل سوزی و قطع درختان جنگلی در منطقه حفاظت  شده ارس سیستان 

22 تیر 1389 کیهان - حمد سبحاني معاون اداره منابع طبيعي شهرستان چناران: بیست هكتار از مراتع و جنگل هاي ارس واقع در كوه هاي هزارمسجد اين شهرستان در آتش سوخت. برآورد اوليه ما اين است كه در اين آتش سوزي 150 اصله درخت كهنسال نابود شده است.

28 مهر 1392فارس- حسین‌نژاد رئیس اداره حفاظت محیط زیست کلات از قطع درختچه های جنگلی ارس سیستان خبر داد و گونه  های قطع شده را  از نوع آلبالوی وحشی می داند .

 

 

ناحیه چهار-ص2 از 9

ادامه

 

صفحه اصلی