گزارش بررسی کانون دیده بانان زمین از 180 منطقه حفاظت شده در اکوسیستم های کوهستانی و تالابی کشوردر قالب هفت ناحیه جغرافیایی

 

ادامه بررسی گروه دو  ناحیه چهار   

منطقه8 محورکوهستانی بینا لود - حیدری - شاه جهان- سالوک - کُورخود- منطقه حفاظت شده قُرخود

IRAN-Ghorkhod Protected Area 

  قُرخود  در  45 سال پیش (1350) به وسعت  34 هزار هکتار به پارک ملی گلستان اضافه شد. در سال 1361این منطقه  از پارک ملی گلستان جدا و به عنوان منطقه حفاظت شده قرخود با مساحت43 هزار و 150 هکتار ثبت شد.

در حال حاضر منطقه حفاظت  شده قرخود متصل به شرق پارک ملی گلستان و در 30 کیلومتری شمال غربی پارک ملی و منطقه حفاظت شده سالوک موقعیت  دارد.

این منطقه همچنین در 45 کیلومتری  جنوب غرب شهر  آشخانه (مانه و سملقان) ،49 کیلومتری شمال شهر جاجرم (جاجرم گرمه ) ،  86 کیلومتری جنوب غرب شهر بجنورد، 95 کیلومتری شهر مینودشت  و  70 کیلومتری جنوب شرقی شهر مراوه تپه قرار دارد .  بخشی از  راه مینودشت- گلستان - آشخانه-بجنورد- شیروان-قوچان- مشهد، به عنوان مرز  جنوبی آن تعیین شده و راه  رباط قره بیل- سولگرد – مراوه تپه نیز از حاشیه غربی آن عبور می کند.  

 

منطقه حفاظت شده قورخود

ماخذ نقشه : اطلس مناطق حفاظت شده سال 1385 - تکمیل راه ها و مراکز جمعیتی بر پایه نقشه های استانی و منطقه ای  از کانون دیده بانان زمین

 

منطقه حفاظت  شده قرخود  در برگیرنده  ابر سازه آب ساز طبیعی کُورخود (قرخود) با حداکثر فراز  2819  متر است  . کوه ترنایلی(2352 متر) و کوه حسن بگلو  جزو این رشته کوه میباشند . کوه چشمه خان( 1983)   و گردنه های معروفی چون گردنه  چشمه خان و گردنه چنگ چیل نیز در این منطقه است بعلوه غار های بسیار از جمله غار " سوله قواق " در نزدیک اسپاخو

 

برف آبها ، آب باران و آب بیش از  هفتاد چشمه   مثل چشمه های دره زوی جندان - خان چشمه-  چشمه کاستان ، چشمه شفت-  چشمه اسپاخو- چشمه کهنه قلعه- چشمه سارترنولی- چشمه سارآق مزار- چشمه اورته برن- چشمه حسن بک- چشمه اورنچه- کور چشمه  -چشمه آق سو- و.... از طریق رود دره های ارتفاعات شمالی چون رود دره کاستان  ، رود دره چشمه خان،   به دشت و  حوزه رود اترک هدایت می شوند . گفتنی است مادر رود اترک در حدود 40 کیلومتری( فاصله فضایی )  شمال این منطقه در جریان است . روان آبهای بخش های جنوبی آن نیز    تغذیه کننده   کال رود جاجرم و برخی نیز تغذیه کننده دشت  قره بیل  هستند.

 

 بخش غربی  منطقه حفاظت  شده قرخود  ،   آخرین حد  جنگل های باستانی هیرکانی است  و هر چه به سمت شرق برویم جامعه گیاهی ایرانی- تورانی گسترش می یابد با گونه هایی  نظیراُرس  کرکو، سیاه تلو، گلابی وحشی، ازگیل، زالزالک، زبان گنجشک، گردو، ولیک، ، تنگرس، زرشک ، انواع گون، باریجه، قیچ،  و... و این همه طی هزاره ها  زیستگاه های  متنوع و غنی می شود برای قوچ میش اوریال  ، پلنگ،  بز و پازن ، خرس قهوه‌ای، آهو و...

 روستای تاریخی  و معبد سنگی اسپاخو مربوط به دوره ساسانیان دراین منطقه است   که  در سال 1345 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است .  و طبق شواهد احتمالی این منطقه محل پرورش اسب بوده .

 

 

 معبد اسپاخو و کوه های پوشیده از درختان ارس در منطقه حفاظت شده قرخود

ماخذ تصویر وبلاگ بیا تا برویم- مرداد1393

 

 

 معبد اسپاخو  در منطقه حفاظت شده قرخود

ماخذ تصویر وبلاگ معمارفا

 

 روستای تاریخی  اسپاخو  در منطقه حفاظت شده قرخود

ماخذ تصویر وبلاگ بیا تا برویم- مرداد1393

 

 

 

مراکز جمعیتی داخل و مرز منطقه عبارتند از : روستای زرد-  روستای کاستان- روستای  اسپاخو -روستای کهنه قلعه- روستای باد بر- روستای  باش کلاته- روستای اصغر آباد-روستای چمن بید-  روستای چشمه خان  -روستای  چال باش- روستای کلاته رضا- روستای  شابلاغ- روستای قلعه سنگی- روستای قونانلو- روستای کلاته تشی-روستای گرد چشمه - و...... ( تابع  دهستان های  آلمه و دهستان قاضی شهرستان مانه و سملقان استان خراسان شمالی)

 

 

 

حفاظتی که انجام نشد

    جنگل سوزی و خاکستر سازی ذخایر ژنتیکی در منطقه حفاظت شده قرخود   

منطقه حفاظت شده قرخود با توجه به همجواری  با پارک ملی گلستان همواره در تیر رس آتش سوزی های منطقه آلمه و منطقه میرزا بایلو  و منطقه دشت گرمه بوده است . به علاوه مواردی دیگری نیز از آتش سوزی های این منطقه رسانه ای شده :

  14 شهریور 1387 روزنامه خراسان - موسي صابري مديرکل منابع طبيعي خراسان شمالي :   طي ٥ ماه نخست امسال، ١١ مورد آتش سوزي در ١٩٣ هکتار از اراضي جنگلي استان رخ داده که از اين ميزان ١٨٤ هکتار مربوط به پارک ملي گلستان بوده است. سال گذشته ١٦ مورد آتش سوزي در ٦٥ هکتار از اراضي جنگلي رخ داد که از اين ميزان ٣٤ هکتار آن مربوط به مناطق حفاظت شده پارک ملي سالوک و قرخور بوده است.

 

13 دی 1393  خبرگزاری فارس که اصغر مطهری مدیر کل حفاظت محیط زیست خراسان شمالی :هشت مورد آتش سوزی در مناطق حفاظت شده این استان طی امسال رخ داده است. دو مورد در منطقه حفاظت شده قرخود، دو مورد جزئی در حاشیه منطقه حفاظت شده گلول و سرانی، یک مورد منطقه شکار ممنوع شمال و غرب سالوک، یک مورد منطقه آزاد قره میدان مانه و سملقان و دو مورد پارک ملی گلستان بوده است.

 

    11 تیر 1397 ایسنا- علی اصغر مطهری مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان شمالی : دو هکتار از جنگل های قورخود در شهرستان مانه  و سملقان در آتش سوخت ......وی تصریح کرد : منطقه دچار آتش سوزی شده در ارتفاعات چمن بید و صعب العبور بوده ...

 

 

 آمار مخدوش  از جمعیت حیات وحش منطقه حفاظت شده قرخود

 خبر گزاری مهر در 17 تیر 1392 ازحیات وحش این منطقه می نویسدكه مديران محيط زيست خراسان شمالي در مصاحبه با رسانه ها همواره از افزايش شمار گونه هاي شاخص حيات وحش استان خصوصا قوچ و ميش و آهو در طي سال هاي اخير خبر مي دهند،ولی  فعالان زيست محيطي حرف ديگري دارندكه مدت هاي مديدي است آب خوش از گلوي حيات وحش منطقه حفاظت شده قرخود پايين نرفته است.بر اساس آمار کارشناسان محیط زیست خراسان شمالی، در سال 52 شمار آهوان موجود در منطقه قرخود بيش از سه هزار و 500 راس بوده در حالي كه اين تعداد در حال حاضر در بهترين حالت به كمتر از 100 راس كاهش يافته و اين کاهش در مورد قوچ و ميش نيز صادق است.  

 

   آزاد سازی بخش های قرق شده این منطقه برای بهره برداران

14آذر 1393پایگاه خبری گرمه - سیامکی رییس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان گرمه:

"300 هکتار از اراضی که در آن‌ها عملیات احیا و اصلاح به‌منظور تقویت پوشش گیاهی انجام شده بود به‌صورت موقت برای استفاده بهره‌برداران آزاد شد.وی اضافه کرد: این اراضی مرتعی در اطراف روستاهای اصغرآباد، رباط قره بیل، آرمادلو، دشت، بیدک و چشمه خان به‌صورت موقت آزادسازی شده است و طی آن حدود 15 هزار واحد دامی بهره‌برداران از آن استفاده خواهند کرد....."

 

ناحیه چهار-ص8 از 9

ادامه

صفحه اصلی