گزارش تصویری از

  پروژه موفق خشکاندن تالاب بین المللی پریشان

در ذخیره گاه ارژن و پریشان

 

 

کانون دیده بانان زمین -  فرشته موثق نژاد اردیبهشت 1390

 

در مسیر شیراز به کازرون با دیدن تابلوئی که با تبریک سال نو، مسافران را به سوی دریاچه پریشان فرا می خواند، با وجودی که در روزهای پایانی سال 89، خبرگزاری ها خبر از خشک شدن آخرین چشمه های درون جوش دریاچه  داده بودند ، با آرزوی این که شاید خبر درست نبوده باشد و شاید هنوز آثاری از حیات در این تالاب پر ارزش و زیبا که پبش از این شاهد پرواز پرندگان زیادی برفراز آن بودیم، وجود داشته باشد، به طرف دریاچه روان شدیم.

با رسیدن به دریاچه ، با  صد افسوس شاهد بودیم  که از آن همه زیبائی تنها  نیزارهائی باقی مانده بود که در کف دریاچه خالی از آب ، خودنمائی می کردند، و جز قایق هائی که بر کف شنی دریاچه چسبیده بودند و گوئی حسرت روزهای گذشته را می خوردند ، چیزی ندیدیم . حتی در فاصله ای دور اتومبیلی را دیدیم که بر کف دریاچه حرکت می کرد و آه از نهادمان برخاست.

آخرین دیدار را به یاد آوردم که تازه خبر از طرح ساخت جاده ای را شنیده بودیم :

کانون دیده بانان زمین پس از انتشار این خبر که بزودی  جاده ساخته شده در دل ذخیره گاه زیست کره ارژن و پریشان افتتاح خواهد شد( سال 1386 )  ، بر آن شد تا از نزدیک از این منطقه بازدید کند تا در آینده حسرت عدم دیدار یکی از گنجینه های طبیعی این مرزو بوم را بر دل نداشته باشد. زیرا یقین داشت که این جاده نظیر جاده های دیگری که از دل مناطق بکر عبور داده شده ، چنان تخریبی به نام توسعه به دنبال خواهد داشت که دیگر چندان اثری از آن همه ارزش های بی بدیل بر جای نخواهد ماند .

در این بازدید مشاهده کردیم که مجریان طرح با عبور دادن جاده از کنار " منطقه  امن "  ذخیره گاه زیستکره ارژن و پریشان  ،  مرتکب تخلف بزرگی شده اند. به علا وه  جاده از میان  جنگل های باستانی بلوط   که نقش حیاتی در تامین و ذخیره سازی  آب های زیر زمینی این ذخیرگاه را داشته عبور و  با تخریب درختان  دشت " برم " ، آن را به دو نیم کرده بود.   تو نل هایی نیز در دست ساخت بود که با انفجار های پیاپی در کوه هایی که بخشی از اکوسیستم ذخیر گاه را تشکیل می داد، تعبیه می شد و...   این چشم انداز در واقع  " افتتاح انهدام "  بود . به همین دلیل کانون دیده بانان زمین گزارش خود از این بازدید را " وداع با ارژن پریشان "  نامید .( و داع با ارژن پریشان-ارژن و پریشان  ذخیرگاه زیستکره با  دو  تالاب بین المللی در آستانه تخریب های بنیادی)

در آن زمان ، بخشی از بازدید  ما به تالاب بین المللی پریشان اختصاص یافت که خوشبختانه هنوز  انواع  پرندگان   از باکلان و چنگر تا اکرت و حواصیل  و ... بر فراز آن در پرواز بودند و یا روی نی های روئیده در دریاچه به آب می نگریستند. انعکاس تصاویر پرندگان در حال پرواز ، نی ها و کوه های اطراف در آب ، چشم هر بیننده ای را نوازش می داد.   قایقران ماهی هم صید کرد.

 

تالاب بین المللی پریشان  -  بهمن 1386  -عکس   از  کانون دیده بانان زمین 

تالاب بین المللی پریشان  -  بهمن 1386  -عکس   از  کانون دیده بانان زمین 

تالاب بین المللی پریشان  -  بهمن 1386  -عکس   از  کانون دیده بانان زمین 

تالاب بین المللی پریشان  -  بهمن 1386  -عکس   از  کانون دیده بانان زمین 

تالاب بین المللی پریشان  -  بهمن 1386  -عکس   از  کانون دیده بانان زمین 

 

اما اکنون نه از پرنده خبری بود، نه از پرواز  و نه از ماهی . دیگر هیچ آبی نبود.

کانون دیده بانان زمین پس از آن بازدید ، در اواسط دیماه سال 1387 ، اطلاع پیدا کرد که قرار است پروژه راه سازی  دیگری برای اتصال به آن جاده، آنهم با تخریب چشمه های درون جوش این تالاب بین المللی، اجرا شود. با توجه به اینکه این جاده  بر روی چشمه های تغذیه کننده دریاچه ساخته و سبب کور شدن آنها می شد ، متوجه شدیم که چه سرنوشت شومی در انتظار تالاب بین المللی پریشان است .  

دیده بانان زمین نخستین تشکلی بود که خبر این جاده سازی و پیامدهای فاجعه بار آن را با عنوان  "هجوم جاده سازان به تالاب بین المللی پریشان در روزهای عزاداری تاسوعا و عاشورا"  در سایت خود منتشر کرد. ( هجوم جاده سازان به تالاب بین المللی پریشان در ذخیره گاه زیستکره " ارژن و پریشان" در روز های  عزاداری تاسوعا و عاشورا  و دست اندازی به مهم ترین چشمه های حیاتی تامین کننده آب تالاب  در آستانه روز جهانی تالاب ها....  )    با انتشار این خبر ، تشکل محلی "کازرون نیوز" خبر را پی گیری کرد و در پی آن ، رسانه های دیگر نیز خبر را منعکس کردند ولی پروژه همچنان راه خود را ادامه داد.

با توجه به این که آب دریاچه پریشان از سفره های زیرزمینی و چشمه های درون جوش تامین می شود و هیچ رودخانه ای به این دریاچه نمی ریزد، این جاده با کور کردن چشمه ها، قطع شبکه های هیدرولوژیکی و تخریب منابع آب زیرزمینی، تخلیه خاک، سنگ و لاشه به تالاب و....، راه ارتزاق دریاچه را بست.

علاوه بر ساخت جاده، لازم است به حفر بیش از 15 حلقه چاه برای تامین آب " نیروگاه سیکل ترکیبی کازرون"  ، بدون توجه به ظرفیت سفره های آب زیرزمینی منطقه که بنا به اظهار اهالی ، سبب کاهش آب تالاب شده ، اشاره کرد.

نزدیک به 1000 حلقه چاه دیگر نیز در حاشیه دریاچه، که آب را با پمپ و تلمبه های مختلف به زمین های کشاورزی اطراف دریاچه منتقل می کنند، آخرین بقایای خون این تالاب ارزشمند و زیبا را مکیده اند. جالب توجه آن است که 700 حلقه از این چاه ها مجوز دارند و بقیه ، یعنی 300 حلقه چاه ، بدون مجوز و ظاهرا زیر چشم مسئولین حفر شده اند.*

علاوه بر همه این ها، مجتمع پتروشیمی کازرون که پیش از این ، درست در حاشیه تالاب در دست احداث بود، با آن که به 5 کیلومتری آن انتقال یافته، ولی با پیش بینی مصرف سالیانه 4600 میلیون متر مکعب آب ، قرار است در سال جاری (1390) به بهره برداری برسد. با توجه به این که صنعت پتروشیمی از آب برترین صنایع به شمار می رود، برای مشکل آب این مجتمع پتروشیمی، چاره ای اندیشیده شده و آن عبارت است از ساخت "سد نرگسی" در 45 کیلومتری جنوب شرقی کازرون و با اعتبار 991 میلیارد ریال که  عملیات آن آغاز شده و قرار است ظرف مدت 40 ماه به انجام برسد.*

 یعنی قرار است کارخانه در سال جاری (1390)به بهره برداری برسد در حالی که آب مصرفی آن از سدی تامین  شود که نزدیک به 4 سال دیگر آماده بهره برداری می شود. شاید تا آن زمان ، همه آب های زیر زمینی کازرون به مصرف این کارخانه رسیده باشد .

 از آن گذشته ، از آنجا که استان فارس با بحران خشکسالی و بحران فقدان آب مواجه است ، معلوم نیست دریاچه این سد با کدام آب پر خواهد شد. به نظر می رسد یک دریاچه خشک (پریشان) در منطقه کافی نیست و قرار است نمایشگاهی از دریاچه های خشک طبیعی و مصنوعی در اطراف شهر کازرون به راه افتد.

خبر تعجب برانگیز دیگر آن که برای به انجام رساندن هرچه موفق تر پروژه خشکاندن تالاب بین المللی پریشان، سازمان حفاظت محیط زیست استان ، برای فعالیت یک کارخانه سنگ شکن ، در یک کیلومتری دریاچه و در کنار روستای زوالی که در حوزه آبی پریشان قرار دارد، مجوز صادر کرده است تا با حضور ماشین آلات خود در حریم این دریاچه ، برای بهره برداری اقتصادی وارد گود شود . .*

در حالی که اهالی روستا ، فعالیت این کارخانه را تهدیدی برای سلامت اهالی می دانند، سازمان  حفاظت محیط زیست می گوید از صاحب کارخانه تعهداتی گرفته تا درصورت ایجاد آلودگی فورا کارخانه را تعطیل کند!!! این کارخانه ، مواد مورد نیاز خود را از منابع سنگی و کوه های دریاچه پریشان (یعنی اجزای این اکوسیستم که در واقع منشا برخی از این چشمه هاست)تهیه و پساب های و گردو غبار و آلودگی صوتی  خود را تحویل دریاچه و طبیعت منطقه و اهالی روستا خواهد داد. *

چنانچه این تالاب بین المللی و موجودات زنده وابسته به آن و نیز طبیعت اطراف آن ، زبان داشتند ، به چه کسی شکایت این همه ستم و بی قانونی را می بردند؟!!!

این گونه است که یکی از پرارزش ترین تالاب های بین المللی ایران خشکانده می شود و علت آن ، نه سوء مدیریت ، نه بی ارزش شمردن گنجینه های طبیعی کشور، نه سود ورزی ، و نه.... ، بلکه خشکسالی، ذکر و همه گناه ها به گردن طبیعت انداخته می شود.

به این ترتیب بود که در آغاز بهار 90، ناباورانه، تالاب پریشان را نیزاری خشک دیدیم . شاهد این مدعی تصاویر زیر است که در نخستین روزهای سال 1390 گرفته شده است.

با این همه باور داریم که بر اساس دانش اقلیم های خشک ، چنانچه اجرای این پروژه های برهم زننده سلامت منطقه، کنار گذاشته شود ، با آغاز دوره ترسالی در سال های آتی ، حیات دوباره به پریشان باز خواهد گشت . ولی اگر این روش همچنان ادامه پیدا کند ، از پریشان و زندگی وابستگان به آن چیزی باقی نخواهد ماند.

*-خبرگزاری مهر-1/5/1388

*-جام جم-6/12/1389

*-خبرگزاری مهر-27/5/1388

 

*****

 

IRAN  Parishan International Wetland-April-2011

تالاب بین المللی پریشان در ذخیره گاه  زیستکره  ارژن و پریشان - فروردین 1390-  عکس از فرشته موثق نژاد

 

 

IRAN  Parishan International Wetland-April-2011

تالاب بین المللی پریشان در ذخیره گاه  زیستکره  ارژن و پریشان - فروردین 1390-  عکس از فرشته موثق نژاد

 

IRAN  Parishan International Wetland-April-2011

تالاب بین المللی پریشان در ذخیره گاه  زیستکره  ارژن و پریشان - فروردین 1390-  عکس از فرشته موثق نژاد

 

IRAN  Parishan International Wetland-April-2011

تالاب بین المللی پریشان در ذخیره گاه  زیستکره  ارژن و پریشان - فروردین 1390-  عکس از فرشته موثق نژاد

 

 

1 از 4

 ادامه

     صفحه اصلی