گزارش بررسی کانون دیده بانان زمین از 180 منطقه حفاظت شده در اکوسیستم های کوهستانی و تالابی کشوردر قالب هفت ناحیه جغرافیایی

 

ادامه  ناحیه هفت -مناطق حفاظت شده تالابی شرق تنگه هرمز 

گروه سه - اکوسیستم های تالابی خلیج فارس و دریای عمان - بررسی2 منطقه  حفاظت شده

شرق تنگه هرمز( منطقه حفاظت شده حراگا بریک، جاسک غربی و شرقی- تالاب بین المللی خلیج گواتر و حور باهو )  

   گروه سه  تقسیمات کانون دیده بانان زمین از مناطق حفاظت شده تالابی خلیج فارس و دریای عمان ، شامل دو منطقه  حفاظت شده در شرق تنگه هرمز در  سواحل دریای عمان  است یکی منطقه حفاظت شده حرا گابریک جاسک غربی وشرقی و دیگری تالاب بین المللی  خلیج گواتر و حور باهو در جنوب منطقه حفاظت شده گاندو است.

موقعیت مناطق حفاظت شده شرق تنگه هرمز

 

منطقه 1  شرق تنگه هرمز-   منطقه حفاظت شده حراگابریک، جاسک غربی و شرقی

 IRAN-Hara-e Gabrik , Eastern & Western Jask  Protected Area  

  منطقه حفاظت شده حرا گابریک،جاسک غربی و شرقی با  مساحت 34 هزار و 596هكتار در سال 1380 حفاظت شده اعلام شد .این منطقه در سواحل دریای عمان  از شمال بندر جاسک در خلیج جاسک (78 کیلومتری جنوب  تالاب بین المللی دلتای رودخانه های گز و حرا ) شروع شده  و به شکل سه بخش مجزا  تا مصب رودخانه گابریک به طول حدود 90 کیلومتر در جنوب جاده  بندر جاسک-  چابهار  ادامه دارد .

 

جاسک

 نقشه منطقه حفاظت شده حراگابریک، جاسک غربی و شرقی

ماخذ نقشه : اطلس مناطق حفاظت شده سال 1385- علامت گذاری، مشخص کردن روستا ها  ، رودها ، و... از کانون دیده بانان زمین

 

 

  

جاسک

 نقشه موقعیت منطقه حفاظت شده حراگابریک، جاسک غربی و شرقی در منطقه

 

 

بخش اول - منطقه حفاظت شده حرای جاسک غربی با مساحت 1365 هکتار که 4 درصد  مساحت این مجموعه را تشکیل می دهد  و در برگیرنده منطقه تالابی خلیج جاسک ، خور یک بنی ، کفه های گِلی جذرو مدی  و جنگل های حرا

 

بخش دوم- منطقه حفاظت شده  حرای جاسک شرقی در 19 کیلومتر جاسک غربی قرار دارد با مساحت 5519  هکتارکه   16 درصد مساحت این مجموعه را تشکیل می دهد و در برگیرنده خلیج شرقی جاسک، مصب رودخانه  چاهرو ، مصب رود خانه جاسک کهنه ،  خور چاهرو ،خور شهرنو ، خور خلاصی و کفه های گِلی جزرو مدی با جنگل های حرا

 

بخش سوم- منطقه حفاظت شده حرای گابریک که در یک کیلومتر جاسک شرقی قرار دارد  و  نام آن برگرفته از رودخانه گابریک و روستای گابریک است که در 5 کیلومتری شمال آن قرار دارد . این بخش با مساحت 27هزارو 721 هکتار ، 80درصد مساحت این مجموعه حفاظتی را تشکیل می دهد و  در برگیرنده حدود 72کیلومتر از سواحل بریده  دریای عمان است شامل 8 جزیره کوچک متاثر از جزر و مد دریا ، مصب رودخانه گابریک، مصبرودخانه جگین و مصب رودخانه کهنه کور  و خور های متعدد شامل خور کنتاکی، خورسورگلم، خور پهنو، خور گابریک، خورنوک تراش ، خور کهنه، خور نیزه ای ، خور کاشانی و.....

 رودخانه گابریک که از کوه های کهنوج سفر خود را آغاز می کند با وسعت حوزه آبریز 4500  کیلومتر مربع ، پس از طی مسیری210 کیلومتر در نزدیک روستای  زوارو در جنوب شرق روستای گابریک ، به دو شاخه تقسیم شده و یک شاخه به همان نام گابریک و یک شاخه به نام کاشانی  وارد منطقه تالابی حرای گابریک  می شود.

  رودخانه جگین سفر خود را  از کوه های بشاگرد آغاز می کند وبا وسعت حوزه آبریز 6850کیلومتر مربع و پس از طی مسیری230 کیلومتر وارد منطقه تالابی حرای گابریک می شود.

رودخانه کهنه کور  از مسیری 25 کیلومتری به این منطقه وارد می شود.

آبرفت های این رودخانه ها ، طی هزاره ها بستری برای رویشگاه های جنگل های حرا در منطقه حفاظت شده حرا گابریک،جاسک غربی و شرقی  ایجاد کرده است.834 هکتار است  (نشریه اقیانوس شناسی پاییز 1393 )- (220هکتار منطقه حفاظت شده حرای گابریک، 555 هکتار منطقه حفاظت شده جاسک شرقی و 59 هکتار در منطقه حفاظت شده جاسک غربی)  گفتنی است جنگل های حرا در این منطقه به   "تمر : معروف است

 سواحل شنی منطقه حفاظت شده حراگابریک،جاسک غربی و شرقی از سواحل  مهم تخم گذاری لاک پشت های منقار عقابی و لاک پشت های سبز است و همچنین فضایی امن  برای زمستان گذرانی پرندگان نظیر کاکائی پازرد، پرستوی دریایی پر صدا، فلامینگوبزرگ،   ماهی خورک سینه سفید، عقاب دریایی دم سیاه ،حواصیل هندی، پلیکان، اگرت،  و.... به علاوه آبهای دریایی این منطقه جولانگاه زمستانی برخی پستانداران بزرگ دریایی  در معرض خطر هستند نظیر  دلفین‌ها، نهنگ اسپرم  و نهنگ قاتل ، و ...

حال اگر به ارزش های زیستگاهی ساحلی- دریایی، این مناطق تالابی ، شرایط اقلیمی فراخشک گرم با متوسط باران سالانه کمتر از 150 میلیمتر و آنهم با ریزش های  موردی و فصلی بسیار شدید و همچنین طوفان ها و بارندگی های  شدید سیل آسا  که ناشی از تقویت فصلی جریان های آبی دریای عمان با  جریان های موسمی مانسون اقیانوس هند است که توفان "گونو" در خرداد 1386 یک مورد از آنها بود اضافه کنیم   ، می بینم  که این منطقه تالابی با پوششی از جنگل های حرا    نقش انکار ناپذیر سپر حفاظتی را  برای دیگر زیستمندان این منطقه  داشته است  !!!!!!! گفتنی است کانون دیده بانان زمین در سال1386  گزارشی از  توفان "گونو" و خسارت های منطقه ای این توفان در سایت خود منتشر کرد با عنوان: توفان گونو، از  پيش بيني  تا وقوع  که در همین سایت قابل مشاهده است .

و از این رو است که  نابود سازی کامل منطقه حفاظت شده حرا گابریک،جاسک غربی و شرقی و  حذف این سپر حفاظتی ،به هر بهانه !!!!!! نه تنها اخلال بزرگ در کارکرد های تالابی  این منطقه است ، بلکه  خیانتی بزرگ به میراث های طبیعی ملی   متعلق  نسل ها  و تخلف آشکار در لگد مال کردن ذخیره های ژنتیکی است  !!!!!!!!!!

 

 

مراکز جمعیتی مرز و  محدوده این مناطق از شرق به غرب عبارتند از   :  بندر  جاسک، روستای زمین لشگری،  روستای جاسک کهنه ، روستای کهوتی، روستای  یک بنی،محله  لوران،  کارخانه پودر ماهی ، روستای بحل،روستای هوشران ، روستای زوادو، روستای شهربانو،  لاش، روستای یکدار، روستای سورگلم، روستای جگین، روستای داروبست ، روستای جهلا، شهرک گابریک ، روستای نوروزکار،  روستابی کنتاکی ، روستای هی من   

( تابع دهستان جاسک و دهستان گابریک - شهرستان جاسک- استان هرمزگان )

 

 

 

حفاظتی که انجام نشد

 

متاسفانه اخبار منتشر شده از این منطقه و طرح های توسعه تخریب نفتخواران، چشم انداز بسیار تاریکی برای این سپر حفاظتی  و ذخیره گاه ژنتیکی متعلق به  نسل ها را ترسیم می کند . در محور های تنظیم شده به مواردی از آن اشاره می شود :

 

   کاهش  دهی حقابه منطقه تالابی حرا گابریک،جاسک غربی و شرقی  با سد سازی در بالادست این تالاب ، برای  تاسیسات نفتی و پتروشیمی و فولاد که قرار است در این ذخیره گاه ژنتیکی متعلق به نسل ها استقرار یابد

تا کنون چهار سد در بالا دست منطقه حفاظت شده  حرا گابریک،جاسک غربی و شرقی زده شده شامل :

سد جاسک کهنه بر روی رودخانه جاسک کهنه(سال بهره برداری1378 )

 سد پراگ  بر روی رودخانه جگین(سال بهره برداری1380 )

سد جگین بر روی رودخانه جگین ( سال بهره برداری 1385)

سد گابریک بر روی رودخانه گاربریک  در  15 کیلومتری شمال منطقه حفاظت شده  حرا گابریک. ( سال بهره برداری 1390)

سد بریک - فریبرز غیبی مدیركل امور منابع جنگلی كشور در 12 آذر 1390 به ایرنا گفت : احداث سد بریك در شرق منطقه جاسك، تردد كشتی ها و ایجاد آلودگی های نفتی در اطراف جنگل های حرا، جنگل های مانگرو به طور صد درصد تحت تاثیر كشتی های بزرگ نفتی قرار می گیرند و با ادامه این روند حیات این جنگل ها به خطر می افتد.

 

مافیای سد ساز  با داغان کرد اکوسیستم‌های کوهستانی  بالادست این منطقه حفاظتی مهم ، تاکنون  ضربات مهلکی به آبخیز های این منطقه وارد کرده است .  هدف عمده این سد ها تامین آب برای   صنایع بسیار مخرب و آب بر پتروشیمی و فولاد در این منطقه است .

 این سد ها با توجه به ساختار زمین شناسی منطقه و ویژگیهای اقلیمی منطقه ،  سرنوشتی مشابه سد میناب  خواهند داشت و برنامه ریزان پتروشیمی و فولاد چاره ای ندارند جز هجوم به آبهای زیر زمینی دشت های منطقه که نهایتا به فرو نشست بیشتر دشتها خواهد انجامید

 

 

 اسکله سازی در بستر جنگل های حرا در منطقه به اصطلاح حفاظت شده  حرا گابریک،جاسک غربی و شرقی

اسکله سازی در بستر جنگل های حرا در این منطقه نیز تاکنون ضربات مهلکی به بستر های زیستی ساحلی-دریایی این مناطق وارد کرده است. چه در هنگام ساخت و چه در پهلو گرفتن شناور ها درحمل و نقل محصولات نفتی و غیر نفتی شامل :

اسکله جهلا در منطقه حفاظت شده  حرا گابریک

اسکله جگین در منطقه حفاظت شده  حرا گابریک

اسکله بحل در خلیج جاسک شرقی منطقه حفاظت شده  جاسک شرقی

اسکله یک بنی  در خلیج جاسک شرقی منطقه حفاظت شده  جاسک شرقی

 

 

مرگ پستانداران بزرگ دریایی بر اثر آلوده ساز ی زیستگاه های دریایی همجوار آبهای  منطقه  حفاظت شده  حرا گابریک،جاسک غربی و شرقی

آبهای این منطقه یکی از  جولانگاه های زمستانی برخی پستانداران بزرگ دریایی  نظیر  دلفین‌ها، نهنگ اسپرم  و نهنگ قاتل است  در سال های اخیر به لحاظ تشدید آلودگی های نفتی و یا مانور های نظامی موجب تلفات فجیع این پستانداران بزرگ دریایی شده است که به چند نمونه از فجایع اتفاق اقتاده در سال های اخیر اشاره می شود

2 مهر1386  در نواری 13 کیلومتری، در منطقه حد فاصل کلیرک تا بیاهی بندر جاسک، 79 قطعه دلفین تلف شدند.

2 آبان 1386  مرگ 73 دلفین که لاشه آنها در ساحل کوه ‌مبارک جاسک دیده شد

8 اسفند  سال 1386 همشهری لاشه پنج قطعه دلفین در سواحل محله مقساع جاسک در سومین مرحله از حادثه مرگ‌ومیر دلفین‌ها، مشاهده شد....این سومین مرحله از مرگ دلفین‌ها در این منطقه است و پیش از آن در 2 مهرماه سال جاری در نواری 13 کیلومتری، در منطقه حد فاصل کلیرک تا بیاهی بندر جاسک، 79 قطعه دلفین و دوم آبان ماه سال جاری در سواحل کوه ‌مبارک جاسک نیز 73 قطعه دلفین دیگر و در مجموع 152 قطعه دلفین تلف شدند.

3 بهمن  1389 ایسنا- معاون محيط زيست دريايي سازمان حفاظت محيط زيست از به گِل نشستن 9 قطعه دلفين پوزه بلند (بيني بطري) در سواحل جاسك خبر داد وي گفت  اين حادثه در خور مركزي جاسك رخ داده است .

20 اردیبهشت 1390 فارس- مجید وفادار مدیر کل حفاظت محیط زیست هرمزگان:  عصر روز دوشنبه هفته جاری مأموران محیط زیست طی گشت زنی در خور نوک تراش که در شرق جاسک و حوالی روستای گابریک قرار دارد، جسد یک پستاندار عظیم الجثه ۲۰ تنی را مشاهده کردند. این پستاندار از گونه اسپرم وال‌ها بوده که ۸۶۰ سانتی‌متر طول و طول باله سینه‌ای آن ۸۰ سانتی‌متر، طول سر آن ۲۰۰ سانتی متر و فک و دندان پایینی ۲۴ سانتی متری بوده است. وی گفت از  سال گذشته تاکنون این سومین مورد کشف لاشه نهنگ در سواحل جاسک است.....


17 فروردین 1391
روزنامه صبح ساحل- سهراب پشتاره رییس محیط زیست جاسک: از هفته گذشته تاکنون بیش از 14 لاک پشت نادر درسواحل  این شهرستان تلف شدند.  این لاک پشت ها از نوع لاک پشت سبز، پوزه عقابی، زیتونی و پشت سرخ هستند که از گونه های درمعرض انقراض به شمار می‌روند.......

11 تیر 1391فارس- پیدا شدن لاشه زخمی یک دلفین پوزه بطری در ساحل روستای بیاهی جاسک

 

 

    فرود ضربات مرگبار پتروشیمی ،  فولاد و پالایشگاه نفت فوق سنگین  در منطقه حفاظت شده  حرا  گابریک،جاسک غربی و شرقی  این ذخیره گاه ژنتیکی متعلق به نسل ها در آینده نزدیک

 به زودی با عملیاتی شدن  نقشه جامع تخریب های بنیان کن  برای ایجاد پایانه نفتی ، پالایشگاه نفت فوق سنگین ، صنایع پتروشیمی ،  فولاد  و آلومینیوم  در منطقه حفاظت شده حراگابریک،جاسک غربی و شرقی این ذخیره گاه مهم جنگل های حرا  و این میراث طبیعی نسل ها  و  این سپر دفاعی ، چشم اندازی فاجعه بار تر از عسلویه در پارک ملی دریایی نایبند برای این منطقه  متصور است!!!!! این نقشه تخریبی در حالی پیاده می شود که کشور با بحران شدید آب مواجه است و استان هرمزگان در بین استان های کشور در شرایط وخامت بارتری قرار دارد (  وضعیت همه  80  دشت استان هرمزگان از لحاظ آبهای زیرزمینی بحرانی است- ایرنا 9 اسفند 1391) !!! و از آنجا که رانت خواران صنایع پتروشیمی ، نفتی و فولاد برای تولید ارزان و کسب سود های خالص همواره به گاز  و آب رایگان  بدون توجه به پیامد های مصرف بیش از اندازه آنها ،متکی بوده اند ،  لذا فشار شدیدی برآخرین باقی مانده های منابع آبی دشت  جگین و دشت  گابریک  آورده خواهد شد  و در نتیجه باید منتظر فاجعه ای مخوف تر از فرو نشست دشت میناب در بالا دست تالاب بین المللی مصب  رودخانه های شور ،شیرین و میناب ، در همسایگی این منطقه بود !!!!!!!

در ادامه به اخبار رسانه ای شده چند که نوید استقرار صنایع فاجعه بار در این منطقه زیستی مهم می دهد  اشاره می شود :

 

7 اسفند 1392شانا-نفت نیوز " .... دکتر روحانی: با استفاده از خط لوله گازی که از این منطقه عبور می کند منابع جدیدی از پتروشیمی گرفته تا فولاد و آلومینیوم را در این جا به وجود خواهیم آورد که بنای آن تبدیل شدن این منطقه به یک منطقه صنعتی است.......به گزارش شانا، پیش از این پیروز موسوی مدیرعامل پایانه های نفتی ایران، هزینه اجرای احداث پایانه صادراتی در بندر جاسک را ٥/٢ میلیون دلار اعلام کرده بود که علاوه بر صادرات نفت خام، در بخش بانکرینگ نیز اهمیت ویژه ای خواهد داشت.پیروز موسوی مدیرعامل شرکت پایانه های نفتی ایران گفته بود: جاسک به عنوان قطب جدید صادرات نفت خام کشور مطرح است، به گونه‌ای که ٢٠ میلیون بشکه نفت خام در این منطقه که قبل از تنگه هرمز قراردارد ذخیره می‌شود......صادرات نفت خام  و انتقال آن از جاسک به وسیله سه گوی شناور انجام می شود که با افزایش ظرفیت پایانه نکا و ساخت خط لوله نکا-جاسک، ساخت پایانه نفتی جدید جاسک، امکان انتقال روزانه یک میلیون بشکه نفت از بندر نکا به سوی بندر جاسک فراهم و روزانه یک میلیون بشکه نفت مناطق نفت خیز برای سوآپ به پایانه جاسک منتقل می شود....... "

17 فروردین  1393 مکران نیوز -اکبرترکان مشاور ارشد رییس جمهوری و دبیر شورای هماهنگی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی کشور گفت: " لایحه تبدیل بندر جاسک به منطقه ویژه اقتصادی بزودی تقدیم مجلس شورای اسلامی می شود.وی تاکید کرد: برنامه دولت برای توسعه بندر جاسک بر محوریت نفت و گاز و منطقه انرژی است ضمن اینکه محور اصلی آن ایجاد پایانه دوم صادرات نفت خام است که با ایجاد یک خط لوله یک هزار و ۲۰۰ کیلومتری از گوره نفت خام ایران را به جاسک منتقل می کند.......محور سوم توسعه جاسک نیز خط لوله گاز است که از خط هفتم سراسری گاز ایران را برای صادرات به کشور عمان و همچنین کارخانه پتروشیمی جاسک به این بندر منتقل می کند.ترکان افزود: علاوه بر پتروشیمی، یک پروژه بزرگ فولاد با ظرفیت سه میلیون و ۲۰۰ هزار تن در سال در جاسک ایجاد می شود و یک نیروگاه بزرگ برق با ظرفیت تولید یک هزار و ۵۰۰ مگاوات نیز در این بندر خواهیم داشت.یک مجتمع بزرگ آب شیرین کن که به صورت سیکل ترکیبی با نیروگاه برق کار می کند نیز در این بندر جنوبی کشور احداث می شود......"

14بهمن  1393 خبرگزاری مهر-جاسم جادر ا ستاندار هرمزگان از انتقال و ساخت پالایشگاه نفت فوق سنگین هرمز که قرار بود در غرب شهر بندرعباس ساخته شود به منطقه جاسک خبر داد.....وی گفت شهرک صنعتی ایران و چین باید در محدود منطقه آزاد جاسک احداث شود......

 15 اسفند 1393 تسنیم- از ابتدای سال 1393، انجام مطالعات اولیه ساخت عملیات دومین پایانه صادراتی نفت خام در بندر جاسک با دستور رئیس جمهور آغاز شده بود. تاکنون زمین مورد نیاز برای اجرای این طرح نیز خریداری شده است..از سال‌ آینده با انجام طرح‌ مطالعاتی ساخت مخازن ذخیره‌سازی نفت خام با حجم 20 میلیون بشکه آغاز می‌شود....

 

7بهمن 1394 شبکه اطلاع رسانی هرمز: " در سال‌های اخیر با مطرح شدن شهرستان جاسک به عنوان پایتخت طلایی اقتصاد، طرح توسعه مکران و بندر راهبردی بندر جاسک، ایجاد صنایع پتروشیمی و پالایشگاهی، ایجاد خط نفتی نکا – جاسک شهر جاسک و حومه  آن مورد توجه افراد سودجو و زمین خوران قرار گرفت و افزایش ناگهانی ملک و زمین‌های مسکونی و تجاری را در پی داشته است......ابوالقاسم جراره نماینده مردم بندرعباس با اشاره به تصمیم دولت برای تبدیل جاسک به منطقه ویژه صادرات پتروشیمی گفت: پس از این تصمیم دولت قیمت زمین در این منطقه رشد چشمگیری پیدا کرده است.....برخی افراد از روش‌های غیرقانونی در حال خرید زمین در منطقه جاسک هستند، تصریح کرد: این افراد از رانت‌های اطلاعاتی به دست آمده از برخی منابع استان درباره جانمایی پروژه‌ها، استفاده کرده و اقدام به خرید زمین در این مناطق می‌کنند......به رغم موضع گرفتن مسئولین استانی در خصوص زمین خواری‌های جاسک تاکنون اقدام چشمگیری در برخورد با زمین خواران جاسک مشاهده نشده که دال بر برخورد قهری با زمین خواران حاصل از رانت اطلاعاتی و برخی نفوذها در جاسک صاحب زمین شده بودند.هم  اکنون با افزایش قیمت‌ها در مرکز شهر جاسک نوبت قبرستان خواری در این مکران شده و  قبرستان قدیمی جاسک که در نزدیکی میدان اصلی شهر قرار دارد مورد تجاوز زمین خوران قرار گرفته است.زمین خواران این بار به جان قبرستان جاسک افتاده‌اند و در این میان تعدادی قبر تخریب و حتی قسمتی از قبرستان جاسک نیز تسطیح شده است

 

15بهمن 1394تسنیم- طرح ملی آب‌رسانی سد جگین به بندر جاسک به بهره‌برداری رسید .در سفر اسحاق جهانگیری به استان هرمزگان، خط انتقال آب به طول 108 کیلومتر که در حال حاضر 90 کیلومتر آن احداث شده شامل 6 قطعه با مشخصات 5/3 کیلومتر لوله فولادی به قطر 864میلی متر در ایستگاه پمپا ژ تا مغزن تعدیل فشار 5هزار متر مکعبی به بهره‌برداری رسید.....

 

2شهریور 1395تابناک -جاسم جادی  استاندار هرمزگان : فرودگاه جاسک تا پایان هفته دولت امسال افتتاح و پرواز بندرعباس ـ جاسک برقرار می‌شود.......و ی توسعه صنعتی استان هرمزگان را به دلیل وجود شرایط ویژه برای صادرات و عرضه آن به بازارهای جهانی بسیار با ارزش عنوان کرد و گفت: 92 محدوده معدنی در هرمزگان صبح فردا در نشریات استان به مزایده گذاشته می‌شود تا سرمایه‌گذاران در این زمینه وارد میدان فعالیت اقتصادی شوند......

ناحیه هفت -ص8 از 9

ادامه

صفحه اصلی