گزارش بررسی کانون دیده بانان زمین از 180 منطقه حفاظت شده در اکوسیستم های کوهستانی و تالابی کشوردر قالب هفت ناحیه جغرافیایی

 

 

ادامه بررسی ناحیه دو-مناطق حفاظت شده کوهستان البرز مرکزی 

گروه هشت بررسی مناطق حفاظت شده کوهستان البرز مرکزی :  

 منطقه حفاظت شده  شش رودبار -  منطقه حفاظت شده  آبشار شیرگاه

 گروه هشت  مناطق حفاظت شده کوهستان البرز مرکزی طبق تقسیمات کانون دیده بانان زمین، شرقی ترین  مناطق حفاظت شده کوهستان البرز مرکزی است شامل  منطقه حفاظت شده شش رودبار و منطقه حفاظت شده آبشار شیرگاه که به فاصله حدود 34 کیلومتر از یکدیگر در حد فاصل شیرگاه و پل سفید  قرار دارند و جزو آبخیز های غربی رودخانه تالار  محسوب می شوند.

گفتنی است این مناطق و شعاع وسیعی از محدوده آنها سالها تحت نام حوزه زیرآب در چنگال هیولا های جنگل خواران آذر رود، ولوپه،کارخانه اشباع تراورس شیرگاه، کارسنگ رود و دیگر جنگل خواران بوده اند و مسئول فاجعه اکثر سیل های این منطقه از جمله سیل 28 تیرماه 1394 زیرآ ب ، شیرکلا ، مومیچ خیل، کسیلیان و... ، همین جنگل خواران هستند که بیش از دو دهه، جنگل زدایی گسترده در این مناطق انجام داده اند و هنوز نیز به غارتشان  از سهم نسل ها در قالب طرح های فریبکارانه موسوم به جنگل داری ادامه می دهند!!!

در ادامه ضمن اشاره به کلی ترین ویژگیهای طبیعی این دو منطقه،موارد از عدم حفاظت آنها ارائه می شود :

 

منطقه26 البرزمرکزی- منطقه حفاظت شده شش رودبار

IRAN-Shesh Rudbar  Protected Area 1

منطقه حفاظت شده شش رودبار با مساحت 7 هزار و  922 هکتار در سال 1380 به فهرست مناطق حفاظت شده اضافه شد .

منطقه حفاظت شده شش رودبار در 12 کیلومتری غرب شهر پل سفید ، 16 کیلومتری جنوب شهر زیرآب، یک کیلومتری جنوب شهر آلاشت و 34 کیلومتری شهر شیرگاه قرار دارد.

محدوده منطقه حفاظت شده شش رود بار تقریبا در فاصل دو رود دره  شش رودبار  و رود دره  چرات تعیین شده این دو رود دره با راستای جنوب غرب- شمال شرق در نزدیکی  روستای لله بند (12 کیلومتری پل سفید) بهم پیوسته و به سمت رودخانه تالار جریان دارند. گفتنی است  به موازات این دو رود دره دو راه کشیده شده یکی راه لله بند - شش رودبار – دراسله(غربی ترین مرکز جمعیتی منطقه حفاظت شده شش رودبار ) و دیگری  راه لله بند به شهر آلاشت که حدود 13 کیلومتر از 28 کیلومتر راه آلاشت و به موازات رودخانه چرات در داخل منطقه حفاظت شده شش رود بار است .

شش رودبار  

نقشه منطقه حفاظت شده  شش رودبار

 ( ماخذ نقشه : اطلس مناطق حفاظت شده ایران -علامت گذاری و بزرگ نمایی اسامی از کانون دیده بانان زمین  )

 

 

منطقه حفاظت شده شش رودبار در بر گیرنده ابر سازه های آب ساز نظیرکوه فراخ کش (2453 متر) کوه سیا رجه ( 2317 متر) کوه لالاتا (1939 متر)کوه گل ماداست که تا همین سه دهه پیش پوشیده از جنگل های باشکوه هیرکانی بود با گونه هایی چون راش، بلندمازو، انجیلی، ملج، سرخدار، و... و زیستگاه های امن و غنی برای پلنگ، خرس، مرال، شوکا و رود های آن مملو  از قزل آلا و دیگر ماهیان . در این منطقه همچنین پدیده های طبیعی شگفت انگیزی هنوز پابر جا هستند نظیر آبشار شش رودبار ، آبشار دراسله، آبشار گلناب دره ،  غار زنگیان و...

  منطقه حفاظت شده شش رودبار با اعلام 8 هزار هکتار جنگل حفاظتی ، جزو بخشی از ده درصد جنگل های حفاظتی  شناخته شد که براساس مصوبه 164مورخ دیماه1377شوراي عالي حفاظت محيط زيست، حفظ وحراست آن برعهده سازمان  حفاظت محيط زيست و سازمان جنگل ها ومراتع کشور گذاشته شده است!!!!

مراکز جمعیت داخل و محدوده منطقه حفاظت شده ششش رودبار :  روستا های شش رودبار، روستای دراسله، روستای وسیه کش، روستای کنلوسرا ، روستای پشین واله، روستای لالاتا، روستای آپوند ، روستای کاکران، روستای پا لند، روستای چماز چال ، روستای آرات بن، روستای زنگیان ،روستای گررودبار، روستای مومچ خیل، روستای شیرکلا، تا روستای لله بند ( تابع  دهستان ولوپی شهرستان سواد کوه ) 

 

 

حفاظتی که انجام نشد

کانون دیده بانان زمین(  نسرین دخت خطیبی ،فرشته موثق نژاد و مینا محبوبی) در پاییز 1388  از این منطقه بازدیدی داشت که تحت گزارشی با عنوان :  زوایای تصویری از جنگل های هیرکانی شش رودبار،  بخشی از ده درصد جنگل های حفاظت شده، در محاصره دست اندازی و معدن کاویادامه   بر روی همین سایت قرار داد با 120 سند تصویری تحت پنج  جستار.کانون دیده بانان زمین در این بازدید  با تخریب های دهشتناک  جنگل زدایی ، راه زنی ، معدنخواری، ساخت و ساز های ویلایی در اراضی ملی پر شیب کوهستانی ، تجاوز به حریم و بستر رودخانه، انواع آلوده سازی  های آب رودخانه های چرات به دلیل کارخانه زغالشویی شرکت زغال سنگ البرز مرکزی و آلوده سازی رودخانه شش رودبار به علت معادن فلورین و سایت های  پرورش ماهی دراسله  مواجه شدو همه اینها سندی بود بر عدم حفاظت از این منطقه و دروغ بزرگ و باور نکردن حفاظتی بودن8 هزار هکتار جنگل به عنوان بخشی از ده درصد جنگل های حفاظتی!!! تصاویر ماهواره ای و تصاویری که کانون دیده بانان زمین در گزارش خود از این منطقه منعکس کرده نشان می دهد جز جزیره های بسیار محدودی در این منطقه دیگر جنگلی وجود ندارد !!!

معدنخواری و داغان کردن زیستگاه های گیاهی و جانوری در منطقه حفاظت شده شش رودبار

معدن فلورین شش رودبار

معدن فلورین دراسله

معدن زغال –کک شو  لله بند

معدن فلورین اشکچال (شرکت معدنی اسکچال سوادکوه)

 

 تشدید سیل خیزی و زمین لغزش به دلیل جنگل زدایی و برهم زدن اکوسیستم های شکننده کوهستانی  در منطقه حفاظت شده شش رودبار و محدوده اکولوژیک آن

در اینجا تنها به اخبار خسارات آخرین سیل فاجعه بار  تیر و مرداد ماه 1394 که دامن گیر این منطقه شده است، اشاره می شود :

28تیر 1394 فارس- عین الله طالبی عضو ستاد بحران شهرستان سوادکوه : سیل سوادکوه در ۲ محور به وجود آمده است دهستان ولو‌پی و راست‌و‌پی ، روستا‌های انند، چرات، روستا‌های اطراف الاشت و شش‌رودبار، ممیج‌خیل، شیر‌کلا و شیر‌دره و روستاهای منطقه خطیر‌کوه دهستان راس‌تو‌پی در معرض سیل بوده‌اند....

31 تیر 1394 ایرنا- عین الله طالبی معاون فرماندار شهرستان سوادکوه : سیل اخیر 80 روستا در دو دهستان این شهرستان درگیر این حادثه شدند . در جریان وقوع این حادثه دو روستای شیرکلا و مامیج خیل آسیب دید و راههای روستایی روستاهای شش رودبار، دراسله، چرات، سواد رودبار و... بر اثر سیل تخریب شد. سیلاب در دهستان ولوپی حفره های عمیقی را در راهها ایجاد کرده....150 کیلومتر از راههای روستایی شهرستان بین 20 تا 100 درصد خسارت دید، 100 هکتار از زمین های کشاورزی تخریب و محصول 300 هکتار دچار خسارت شد...خسارت به یک هزار راس دام سبک و 500 راس دام سنگین ،سیل به تاسیسات یک واحد پرورش ماهی و پرورش مرغ نیز خسارت وارد کرد

 7 مرداد 1394ایرنا -مهرداد زمانی رییس اداره راه وشهرسازی شهرستان های سوادکوه و سوادکوه شمالی به رانش زمین در منطقه گردشگری دراسله اشاره کرد .....

 

 

منطقه 27 البرزمرکزی- منطقه حفاظت شده آبشارشیرگاه

IRAN-Abshar_e Shirgah  Protected Area 1

منطقه حفاظت شده آبشارشیرگاه با  مساحت 3 هزارو  639  هکتار در سال 1378 به فهرست مناطق حفاظت شده اضافه شد . این منطقه در حد فاصل جنوب شهر شیرگاه تا 5 کیلومتری شمال شهر زیرآب است . با حداکثر طول حدود ده کیلومتر و حداکثر عرض حدود 5کیلومتر

مرز شرقی منطقه حفاظت شده آبشار شیرگاه،  رودخانه تالار  و راه آهن تهران-ساری و جاده فیروزکوه- شیرگاه- ساری و مرز غربی  آن نیز  بخشی از ارتفاعات کوه ترز ( 1045 متر ) تعیین شده . کارخانه اشباع تراورس شیرگاه در  یک کیلومتری شمال آن و  سد  البرز(لفور) در حدود6کیلومتری غرب آن قرار دارد.گفتنی است کلنگ فاجعه بار ترین سد  در کوهستان ها و بستر جنگل هابی باستانی هیرکانی البرز مرکزی در سال۱۳۷۴ در غرب منطقه شیرگاه و  نزدیک روستای  پاشاکلا به زمین زده شد. در ابتدا نام این سد پاشاکلا نام گذاری شد  که بعد ها به سد لفور و پس از آن به سد البرز تغییر نام داده شد .برای ساختن این سد، منطقه وسیعی از بکر ترین جنگل های باستانی هیرکانی ویران و تخمین زده شده که بیش از هفتصد هزار درخت قطع شده است . در این مصیبت  مردم 14 روستا شامل لفورک، چاشتخواران، گشنیان، حاجی کلا، امیرکلا، اسبوکلا، میرارکلا، گالشکلا، نفت چال، بورخانی، کفاک، چاکسرا و دهکلان که از دیر باز در این منطقه بودند ، متحمل خسارت های سنگین و آوارگی زیست محیطی شدند!!! مرحله اول آبگیری این سد در سال  1387   آن انجام شد

شیرگاه

نقشه منطقه حفاظت شده  آبشار شیرگاه

ماخذ نقشه : اطلس مناطق حفاظت شده - بزرگ نمایی اسامی و پدیده ها ازکانون دیده بانا زمین  

 

مراکز جمعیتی داخل و محدوده این منطقه عبارتند از : ایستگاه راه آهن میان کلا  و روستا های بورخانی، رقه سر، خمندک، فی تی کش، جوارم، کارسالار، خردمندی سرا، واونک، و

 

 

حفاظتی که انجام نشد

 

 

 جنگل خواری و افزایش سیل های ویرانگر    در منطقه حفاظت شده آبشار شیرگاه  و محدوده آن

  کانون دیده بانان زمین( نسرین دخت خطیبی- مینا محبوبی- فرشته موثق نژاد- طیبه موسوی )  در پاییز سال 1388   از بخش هایی از این منطقه (حد فاصل آبشار میانکلا تا دره جوارم) بازدید داشت . منطقه مورد بازدید بویژه دره جوارم به سمت روستای بورخانی ، منطقه ای کاملا تغییر شکل یافته و تخریب شده  مشاهده کردیم.  جاده کشیده شده در این مسیر توسط جنگل خواران کشیده شده بود و وجود تک  پایه هایی  از درختان ممرز، لرگ، توسکا خرمالو و همچنین شمشاد های هیرکانی که اینک با چهره های خاک گرفته زیر آفتاب شدید قرار داشتند شواهدی بودند بر وجود جنگل های هیرکانی باستانی  در این منطقه و می توانستی حدس بزنی راهی که روی آن قدم می گذاری تا همین چند ساله گذشته جزو  اکوسیستم های میلیون سالی بوده است . تنها جای نسبتا بکر در این مسیر  دره جوارم بود با محیطی نسبتا سایه سار وبا درختان شمشاد هیرکانی و سکوت و صدای آب و صدای پرندگان هنوز از آن به گوش می رسید !! که خوشبختانه ما موفق به دیدن آنها شدیم ولی قطعا تا چند سال آینده  جنگل خواران  آن را هم نابود می کنند  تا جیب های خود را از فروش آخرین باقی مانده های جنگل های باستانی هیرکانی و سهم همه نسل ها پرتر کنند و بزنند به چاک!!! و این دیگر یک حدس و گمان نبود  چرا که  جنگل پر بود از  درختان علامت گذاری شده برای اعدام، با رنگ های زرد، قرمز ، آبی پارسل بندی و شماره گذاری شده  درختانی از نوع  توسکا ، ممرز و... که بلندی برخی از آنها حتی به 25 متر نیز می رسید . اینها نشانه هائی بود از یک دست اندازی قریب الوقوع .به جنگل های مثلا منطقه حفاظت شده آبشارشیرگاه و تعریض جاده جوارم به بورخانی برای ایجاد راه میان بر سد سازان البرز به جاده  فیروزکوه- شیرگاه- ساری

گفتنی است از سال 1370  وظیفه  جنگل خواری این بخش از  جنگل های باستانی هیرکانی در  حوزه زیرآب  را  سازمان جنگلها  و مراتع به تعاونی جنگل خوار آذررود ،  ولوپی سوادکوه   و کارسنگ رود ،  سپرده است  . طبق جداول مندرج در مجله جنگل و مرتع شماره 25 زمستان 1373 ، وسعت جنگل های در اختیار گذاشته به تعاونی جنگلخوارآذررود حدود  8 هزارو 129 هکتار برای برداشت سالانه 17 هزار مترمکعب ،  به  جنگلخوار ولوپه حدود 12هزارو 583 هکتار،  برای برداشت سالانه 20 هزار مترمکعب و  به  جنگلخوار کارسنگ رودحدود  6 هزارو510 هکتار بوده است .بنا بر این از سال 1370 این تعاونی های جنگل خوار تا کنون بیش از هزاران درخت از جنگل های نادر هیرکانی ، این سهم نسل قلع و قمع کرده اند. این تعاونی های جنگل خوار بجای هر کار تولیدی ، به  تن پروری و استفاده غارتگرانه از محصول همه نسل ها عادت داده شده اند  و همچنان با همه اعتراض های بسیار به دلیل داشتن پشتیبانان و حامیان پیدا و پنهان  تا قطع آخرین درخت از جنگل های هیرکانی مشغول هستند!! افزون بر این، طی همین سالها نیز بیش از ده هزار هکتار  از جنگلهای هیرکانی را سازمان جنگلها برای سوداگری در اختیار شرکت اشباع و تراورس شیرگاه قرار داده است.

نتیجه جنگل خواری  با زیرو کردن اکوسیستم های بسیار شکننده این بخش از البرز مرکزی ، تاکنون موجب جاری شدن سیل های فاجعه بار در دو دهه اخیر شده در محدوده شیرگاه و زیراب شده است  که آخرین آن سیل فروردین و تیرماه 1394 است که تاوان آن را مثل همیشه هموطنانمان دادند. چه آنهایی که در جاده های اصلی و فرعی تردد می کردند و چه روستاییان ساکن منطقه   در 31تیر 1394 سایت اتاق صنفی نوشت : ..... سیل خسارت زیادی را به واحدهای صنفی سواد کوه ، زیرآب و شیرگاه  وارد کرد و بیش از ۳۰ واحد صنفی را تخریب و ساختمان اتاق اصناف سوادکوه نیز حدود ۴۰درصد آسیب دید. سیل بسیاری از ساختمان های تجاری و مسکونی را با خود برد و بیش از ۲۵ واحد تجاری و ۱۴ واحد مسکونی و آپارتمانی را تخریب کرد....

 

پایان البرز مرکزی

ناحیه دو15 از 22

ادامه

صفحه اصلی