گزارش بررسی کانون دیده بانان زمین از 180 منطقه حفاظت شده در اکوسیستم های کوهستانی و تالابی کشوردر قالب هفت ناحیه جغرافیایی

 

ادامه بررسی ناحیه دو-مناطق حفاظت شده کوهستان البرز مرکزی 

گروه پنج بررسی مناطق حفاظت شده کوهستان البرز مرکزی :  

پارک ملی  خجیر-  پارک ملی  سرخه حصار-  منطقه حفاظت شده  جاجرود  

در بررسی کانون دیده بانان زمین، گروه 5 جنوبی ترین مناطق حفاظت شده درکوهستان البرز مرکزی که شامل پارک ملی خجیر ،پارک ملی سرخه حصار ومنطقه حفاظت شده جاجرود است. مناطق حفاظت شده متصل به شرق شهر تهران (مناطق 13، 14 و 15 شهری تهران)

پارک ملی خجیر و پارک ملی سرخه حصار با فاصله حدود6 کیلومتر از یکدیگر در جنوب بزرگراه یاسینی (جاده تهران- دماوند) و در حد فاصل انتهای بزرگراه دوران تا حدود3 کیلومتری غرب بومهن قرار دارند.  پارک ملی خجیر در سال 1358 وپارک ملی سرخه حصار در سال 1361حفاظت شده اعلام شد و در همان سال1361 برای دو قبضه کردن حفاظت از این دو پارک ملی،منطقه حفاظت شده جاجرود را که در بر گیرنده هردو این مناطق بودحفاظت شده اعلام شد.

شمالی ترین بخش منطقه حفاظت شده جاجرود  کوه جاجرود وکوه آرا  و همچنین جنوب شرقی دریاچه سد لتیان است و جنوبی ترین قسمت های این منطقه نیز  کوه پارچین در شمال پاکدشت و  قیامدشت(شمال اتوبان تهران-گرمسار)  تعیین شده است.

 این سه منطقه ، تا سه دهه پیش محیط های طبیعی دست نخورده و کریدور یا فضای واسط طبیعی بین ارتفاعات بلند البرز مرکزی و دشت های جنوبی تهران بودند که طی هزاره ها مسیر امنی برای گدار تابستانی و زمستانی و زیستگاه های زمستانی حیات وحش از چهار پا گرفته تا پرنده بودند.با انتخاب تهران به عنوان پایتخت در زمان پادشاهان قاجار و پهلوی، بخش وسیعی از این منطقه بویژه در محدوده فعلی پارک ملی خجیر، قرق و تبدیل به شکارگاه سلطنتی و در واقع مرکز حیوان کُشی برای خوش گذرانی عده ای درباری شد.!!!!!

 در ادامه ضمن ارائه کلی ترین شاخص های محیط طبیعی هر سه منطقه ، دلایل مستند عدم حفاظت از آنها ارائه می شود :

 

 

منطقه 16، 17 و 18 کوهستان البرزمرکزی- پارک های ملی خجیر و  سرخه حصار

 در داخل منطقه حفاظت شده جاجرود

IRAN-Khojir  National Park & Sorkh_e Hesar National Park & Jajrud Protected Area 1

 

پارک ملی خجیر در سال 1358 با  مساحت9 هزارو 971 هکتار حفاظت شده اعلام شد.پارک ملی خجیر با دامنه ارتفاعی 1300متر تا2140متر مجموعه ای است از اکوسیستم های کوهستانی و تپه ماهوری که رودخانه جاجرود در میانه آن جریان دارد. کوه های سوری قلعه (1650متر) بخشی از کوه بارجما لی (2124متر)،کوه گداغ، کوه یال دره دیمه در پارک ملی خجیر .

 طبق مطالعات طرح جامع پارکداری پارکهای ملی خجیر و سرخه حصار (دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران- سازمان حفاظت محیط زیست سال 1366) در پارک ملی خجیر از 14 چشمه نام برده شده نظیر چشمه دره انجیر، چشمه آب دره ، چشمه باغ شاه، چشمه میدانک، چشمه نعل شکن، چشمه باغ انگوری،چشمه کاچیلونی، چشمه دی سی نگ، چشمه زرمیر، چشمه کرچکی ، و...طبق همین مطالعات ، فراوان ترین پستاندار بزرگ علفخوار هر دو پارک،گوسفند وحشی البرز مرکزی دانسته می شود . در شمارش اسفند ماه 1364 تعداد گوسفند وحشی در پارک ملی  خجیر ، حدود 1000 تا 1500 راس شمارش می شوند . افزون بر این در همان تاریخ حدود 200 راس بزو پازن در هردو پارک و حدود 36 تا 40 راس  آهوی ایرانی نیز شمارش می شود . وجود پلنگ نیز در این مناطق با آثار برجای مانده بسیار تایید می شود و مشاهده مستقیم در چند مورد پلنگ گزارش می شود، هرچند تعداد آنها نا مشخص می ماند .

طبق همین مطالعات در هر دو پارک ملی خجیر و سرخه حصار حدود 740 گونه گیاهی تشخیص داده شد نظیر ناغ، گز، قدومه،بومادران،آویشن، زالزالک، گوجه وحشی،زرشک،شیرخشت، شیرین بیان، خاکشیر،بارهنگ، بادامک و.....با ثبت گونه های نادر در حال انقراض نظیر نخود وحشی Ciccr Orientinum- کتیرا Astragalus SP- عدس وحشی Lens Orientalis بخصوص گونه ای از Lathyrus  که دارای برگهای نخی شکل است و به ندرت یافت می شود. زیره سیاه Bunium Persicum  و یا گونه Michuuxia Laevigata  و.... که گونه های جمع آوری شده از این تحقیق در هرباریوم دانشکده منابع طبیعی نگهداری می شود .

مراکز جمعیتی پارک ملی خجیر شامل شهرک پردیس، روستا ی خجیر، روستای جاجرود، روستای سعید آباد، ، روستای سنگریون ،و...

 پارک ملی سرخه حصاردر سال  1361 با مساحت 9 هزارو  و 194 هکتار حفاظت شده اعلام شد.  . پارک ملی سرخه حصار نیز با  دامنه ارتفاعی 1200متر تا1800متر از اکوسیستم های نیمه کوهستانی و تپه ماهوری تشکیل شده است .  کوه سرخه حصار،کوه خاک سفید، کوه سیاه غاز ،کوه سه تپه نیز در پارک ملی سرخه حصار موقعیت دارند.

طبق مطالعات طرح جامع پارکداری پارکهای ملی خجیر و سرخه حصار ( سال 1366) در پارک ملی  سرخه حصار  حدود بیست چشمه نام برده شده  نظیر چشمه علی خان، چشمه سوخته ،  چشمه دره مردخانی ،  چشمه سرکش،چشمه همرواک،چشمه جیران آباد، چشمه نسام، چشمه چناری، چشمه گلی،   چشمه ترکمن دره، چشمه چاتال،   چشمه چگنی، چشمه شش گوش،   چشمه سه خواهران ، و....طبق همین مطالعات ، فراوان ترین پستاندار بزرگ علفخوار این پارک ،گوسفند وحشی البرز مرکزی دانسته می شود  با بزرگترین گروه ها در کفه قصر فیروزه که در شمارش اسفند ماه 1364 تعداد گوسفند وحشی در پارک ملی سرخه حصار حدود 1800 تا 2000 راس بوده است.

منطقه حفاظت شده جاجرود   منطقه حفاظت شده جاجرود در سال1361 با مساحت 56 هزارو 625 هکتار حفاظت شده اعلام شد. این منطقه مجموعه ای است از اکوسیستم های کوهستانی ،نیمه کوهستانی و تپه ماهوری با دامنه ارتفاعی 1150متر تا2550متر و رودخانه جاجرود شاهرگ حیاتی این منطقه است که بعد از سد لتیان تا پارچین امتداد دارد. یعنی تا نقطه ای که بعد از آن  به علت کاهش شیب توپوگرافی، مخروط افکنه بزرگ جاجرود تشکیل می شود.افزون بر این رودخانه دماوند و شاخ آبهای آن  چون سیاهرود ، تغذیه کننده این بخش از رودخانه جاجرود بعد از سد لتیان می باشند به علاوه چشمه ها ی بسیار در این منطقه که از کوه هایی نظیرکوه آرا (2525متر)کوه جاجرود(2646متر)،کوه شنک(2411متر)کوه سه پایه(2251متر)کوه جلویک(1707متر)کوه سولک(2150متر)ارتفاعات شرقی کوه قره آغاج (2334متر) کوه پارچین(1408متر) کوه گچی(1589متر) کوه چهل قز، کوه هزار دره ،و...بروز و ظهور دارند.

مراکز جمعیتی منطقه حفاظت شده جاجرود نیز غیر از محدوده پارک ملی خجیر و سرخه حصار : شهرک پردیس- مرکز نظامی پارچین- منطقه صنعتی کَمرد -منطقه صنعتی خرمدشت- منطقه صنعتی سیاه سنگ- منطقه صنعتی همت - روستای کمرد -روستای هنزک-روستای سوآدر-روستای عباس آباد- روستای باغک-روستای شمس آباد- روستای جوزی-روستای اصطلک- روستای سیاه سنگ- روستای ماملو بالاو پایین-روستای پلنگ وار-روستای سیاه رود- روستای زردستان، روستای تماشا، روستای باغ کمش، روستای یورد شاه بالاو پایین،روستای نیک، روستای شکر بگلو، روستای دروازه، ،روستای گل تنگه،روستای مارچشمه،روستای ترقیان،روستای سنجریان، روستای خاکریز، روستای توچال، روستای سیاه دره،  روستای توتک، روستای لپه زنگ، روستای سنگ تراشون ، و...

 

 

پارک ملی خجیر- پارک ملی سرخه حصار در داخل منطقه حفاظت شده جاجرود

ماخذ نقشه : اطلس مناطق حفاظت شده سال 1385- تکمیل عوارض طبیعی ، مکان های جمعیتی  ( بر پایه نقشه های منطقه ای ) و همچنین جانمایی سد ماملو بر پایه تصویر ماهواره ای و تکمیل برخی علامت گذاری ها از کانون دیده بانان زمین

 

 

 

حفاظتی که انجام نشد

پارکهای ملی خجیر و سرخه حصار ومنطقه حفاظت شده جاجرود ، این میراث طبیعی ملی نسل ها که می بایست به عنوان ذخیرگاه طبیعی  در کنار آلوده ترین شهر های جهان حفاظت می شد  ولی متاسفانه تکه پاره و نابود شد و اکنون جز جزایر کوچک منفک از هم چیزی از آن باقی نمانده است !!!! دست اندازی به این سه منطقه به اصطلاح حفاظت شده  نمونه بارزی است  از  دیدگاه وارث محور از سهم میراث طبیعی نسل ها و اعمال سیاست های مخرب بخشی نگری که کانون دیده بانان زمین در گزارشی که در  خرداد 1390  بر روی همین سایت  قرار داد با عنوان " مبانی فکری و زمینه های عملی حجم وسیع تخریب و آلودگی  محیط زیست در سه دههادامه"  دیده گاه وارث محوری و سیاست بخشی نگری را با مصادیق بسیار در این گزارش شرح داده است .

 طی سه ده مسئولین دربخش های مختلف اجرایی اعم از نظامی، راه ، صنعت و معدن،  مسکن و شهر سازی، نفت، کشاورزی ، همراه نهاد های کلان شهر تهران و...در تصاحب و تملک و تغییر ماهیت پارکهای ملی خجیر ، سرخه حصار ومنطقه حفاظت شده جاجرودآن از هیچ کوششی دریغ نکردند و حفاطتی بودن آنرا به سخره گرفتند.!!! و سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان متولی قانونی و متعهد به حفاظت از این میراث طبیعی ملی ، کارنامه بسیار سیاه در این توسعه تخریب از خود بر جای گذاشته است !!!

در طی این سال ها سازمان حفاظت محیط زیست عموما به شکل موردی و گزینشی با تجاوزات داخل این سه منطقه بر خورد تبلیغاتی و غیر موثر کرده است  !!!! مثلا در حدود بیست سال پیش ،"چراغ خاموش" یکی از مهم ترین نقاط استراتژیک زیستگاهی و حیاتی شمال پارک ملی خجیر و منطقه حفاظت شده جاجرود تقدیم و پیشکش  مسکن و شهر سازی شد که همچنان نیز ادامه دارد !!!و یا بی هیچ مانعی اجازه ساخت سد ماملو، لوله گذاری گاز را می دهد و افزون بر این صدایش در مود اشغال اراضی ملی متعلق به نسل ها و اثرات مخرب صنایع نظامی پارچین ، هوا فضا ، پادگان نظامی و مانور های نظامی ، تجاوزات شهرداری در داخل این سه منطقه در نمی آید   ولی همین سازمان برای شهرک زیتون  جنجال های خبری پر سر و صدا ولی بی ثمر راه می اندازد !!!!

بنا بر این  امروز پس از گذشت3 دهه از اعلام حفاظتی شدن این سه منطقه  ،به جرات می توان گفت که حفاظتی بودن پارکهای ملی خجیر و سرخه حصار ومنطقه حفاظت شده جاجرود ، دروغ بزرگی بیش نبود  !!!

در ادامه  عدم حفاظت این سه منطقه به اصطلاح حفاظت شده درچند  محور جمع بندی و ارائه شده است:

 

   شهرک سازی در پارک های ملی خجیر و سرخه حصار و منطقه به اصطلاح حفاظت شده جاجرود

 

 شهرک پردیس

کلنگ شهرک پردیس، در رابطه با اجرای پروژه های سراپا غلط شهرک سازی در کل کشور در سال 1372 زده شد .آنهم در  یکی از مهم ترین نقاط استراتژیک زیستگاهی و حیاتی پارک ملی خجیر و شمال منطقه حفاظت شده جاجرود و در حال حاضر بیش از 4هزارو 150 هکتار به اشغال این شهرک درآمده . این شهرک سازی در 9 فاز طراحی شده که 6 فاز آن مسکونی و بقیه ‌صنعتي‌ و توريستي است . اگر به پارک ملی خجیر رفته باشید ساختمان های بسیار بد شکلی را می بیند ، ساختمان هایی که بر روی تپه   گرد خلیله   بعد از صاف کردن آن ساخته شده است.تپه ای که طی هزاره ها محل گدار گله های 400 تا 500 تایی قوچ و میش بود که با گرم شدن هوا به منطقه حفاظت شده ورجین و لار می رفتند و با سرد شدن هوا به پارک ملی خجیر از همین راه بر می گشتند !!!

در 8 اسفند 1390خبر دیگری از اقدامات مسکن و شهرسازی  مبنی بر تصرف 740 هکتار دیگر از اراضی شمالی منطقه حفاظت شده جاجرود و  پارک ملی خجیر به بهانه ساخت مسکن مهر توسط شرکت «عمران پردیس» انتشار یافت . و پس از آن نیز در 19 اسفند همان سال خبرگزاری مهر از قول علی اشرفی پور مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران از معاوضه بخشی از منطقه به اصطلاح حفاظت شده جاجرود به مساحت 11هزارو 762 هکتار با اراضی پاچلک خبر داد و 5 مهر 1391 محمد جواد محمدی زاده رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در باره اراضی دشت بهشت ( محدوده کوه آرا ) به ایسنا می گوید : "اگر ۷۰۰ هکتار آن قرار باشد واگذار شود که هنوز تصویب نشده است با توجه به ارزش زیستگاهی آن حداقل ۱۱۰۰ هکتار جایگزین خواهد شد. "

این اخبار بخوبی نشان می دهد که رئيس سازمان حفاظت محیط زیست دولت دهم بجای انجام مسئولیت مهم حفاظتی از میراث طبیعی نسل ها و پاسداشت  این حق ملی ،  با مافیای زمین خوار همراهی میکند و این بار نه در مقام اول سازمان حفاظت محیط زیست کشور  بلکه در حد یک رئیس بنگاه معاملات ملکی و با چشم بستن بر دو پارامتر مهم مناطق حفاظتی بویژه پارک های ملی یعنی  پیوستگی و گسترگی و با  توهین به شعور مردم  از معاوضه اراضی منطقه  حفاظت شده حرف می زند!!!!

 

شهرک زیتون  

 شهرک زیتون ،تقریبا از دیماه 1378 شکل عملیاتی پیدا کرد .میزان تصرف و تملک تعاونی شهرک زیتون  که یکی از تعاونی های مسکن جهاد کشاورزی است ، تاکنون بالغ بر 240 هکتار در داخل  پارک ملی سرخه حصار اعلام شده است .   تعاونی زیتون مسکن جهاد کشاورزی  زیر مجموعه وزارتخانه ای است که کارنامه سیاهی  در دست اندازی به اراضی و منابع ملی متعلق به نسل ها دارد!!!!! از جمله آبخیز فروشی در مهم ترین ابر سازه های آب ساز کشور از جمله در منطقه حفاظت شده البرز مرکزی و ورجین ، ایجاد بیش از  بیست تعاونی جنگل خوار  در شمال کشور  مانند تعاونی آذررود ،  تعاونی ولوپی ،  تعاونی انصار ، تعاونی ایثار ، تعاونی آستاراچای ، تعاونی بنشکی یا صفارود و.... برای  دست اندازی بیشتر به آخرین جنگل های باستانی هیرکانی به موازات طرح های جنگل خواری موسوم به جنگل داری و.......  که تعاونی مسکن شهرک زیتون یکی از آنها است .

تعاونی زیتون با پشتیبانی وزارت کشاورزی ، رسما حکم ساخت و ساز را از دیوان عدالت اداری می گیرد خبرگزاری مهر در اردیبهشت 1387 از قول  یک عضو شورای شهر تهران خبر داد که: " تعاونی زیتون که بخشی از زمین های پارک ملی سرخه حصار را در اختیار دارد با شکایت به دیوان عدالت اداری توانسته است حکم مجوز ساخت و ساز در این پارک ملی را بدست آورد..."

 شهرک سازی زیتون در پارک ملی سرخه حصار  با همان دیدگاه خطرناک  " راه انداز جا انداز" شروع می شود که در اینجا هم به منابع ملی ضربه زده و هم با   دارایی  مردم نیازمند به مسکن ضربات خطرناکی زده است !!!!  و تاکنون کشمکش های زیادی برای جا انداختن این شهرک در پارک ملی سرخه حصار بودجود آمده و در مواقعی حکم تخریب نیز  صادر و به اجرا در آمده است که از جمله گسترده ترین آنها در 24 آبان 1395 رخ داده است در این رابطه خبرگزاری ایرنا می نویسد :   "  400ساخت و ساز غیر مجاز در شهرک زیتون واقع در حریم منطقه 13 شهر تهران صبح امروز (دوشنبه) به دستور شورای تأمین و با حکم مرجع قضایی تخریب شد. سیدحسین هاشمی روز دوشنبه در گفت و گوی اختصاصی با ایرنا افزود: این تخریب صبح امروز براساس حکم قضایی و مصوبه شورای تامین استان تهران در حضور ماموران نیروی انتظامی و توسط عوامل شهرداری پایتخت انجام شد.وی تصریح کرد: امروز، واحدهایی که به صورت غیرمجاز در محدوده حفاظت شده سرخه حصار تهران ساخته شده بودند، تخریب شدند. به گزارش ایرنا، پیشتر مرتضی تورک معاون دادستان تهران با تاکید بر اینکه با هرگونه ساخت و ساز غیر مجاز در پایتخت برخورد می شود، گفت که مرحله دوم تخریب نیز با رای کمیسیون ماده 100 انجام خواهد شد. .......چندی پیش نیز مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران از ضرورت تحویل زمین معوض به زمین‌داران شهرک زیتون در پارک‌ملی سرخه‌حصار و پیش‌بینی چند نقطه جدید (فاز 8 و 11 پردیس، یک نقطه در پرند و یک نقطه در دماوند) برای مالکان این شهرک خبر داده بود که متاسفانه مورد استقبال قرار نگرفت....."

 

  آتش افروزی ، خاکستر سازی ذخایر ژنتیکی و قطع درختان در پارک ملی خجیر و سرخه حصار 

 اخبار آتش سوزی در پارک ملی خجیر و سرخه حصار  بارها رسانه ای شده است که  آمار دقیق آنها در سازمان حفاظت محیط زیست و همچنین مراکز آتش نشانی های مناطق 13-14-15 تهران موجود است که امیدوایم روزی به شکل دقیق به مردم اطلاع رسانی شود !!!

در ادامه  به مواردی چند از اخبار رسانه ای شده در این موارد اشاره می شود :  

اول تیر 1383ایسنا: محمد حسین پیراسته مدیرکل محیط زیست استان تهران : روز جمعه 8 مورد حریق در نقاط مختلف پارک های ملی خجیر و سرخه حصار بیش از 5 ساعت مهار شد.

اول تیر 1383هم وطن سلام : بیش از  10 هکتار از اراضی پارک ملی خجیر به همراه 100 درخت پسته وحشی با قدمت بیش از 200 سال روز جمعه به دلیل سهل انگاری گردشگران در آتش سوخت

11 اسفند 1385ایسنا: " یکهزار اصله درخت در داخل اراضی پارک ملی سرخه حصار توسط شهرداری تهران قطع شد. طی یک هفته گذشته و در ساعات پایانی شب صد ها اصله درخت ، درختچه و بوته در داخل اراضی پارک ملی سرخه حصار توسط شهرداری تهران برای تعریض ادامه اتوبان  یاسینی – اتوبان افسریه، قطع و عرصه خاکبرداری و کلیه آثار و مقطوعات شبانه پاکسازی شد. مهندس محمد هادی حیدر زاده مشاور شهردار تهران در امور محیط زیست نیز با اشاره به این که درختان این منطقه زیر یکهزار اصله بوده گفت این طرح مربوط به چندین سال قبل است و تصمیم گیری آن در زمان دکتر قالیباف انجام نشده است ، حال اگر مشکلی وجود داشت چرا محیط زیست آن زمان اعتراض نکرد ...  "

 2تیر 1386 همشهری - منصور کیایی سرپرست پارک‌های ملی خجیر و سرخه‌حصار:  آتش‌سوزی اخیر در منطقه قطار کمر وجارویی که بخش‌هایی از پارک ملی خجیر محسوب می‌شوند روی‌داد وسعت این آتش‌سوزی‌ها هنوز مشخص نشده، اما برآوردهای اولیه نشان می‌دهد پوشش گیاهی پنجاه هکتار از عرصه‌های این پارک ملی بر اثر آتش‌سوزی نابود شده است......کیایی، درخصوص آتش‌سوزی‌های اخیر سرخه‌حصار تأکید کرد: از ابتدای سال‌جاری تاکنون 35 مورد آتش‌سوزی در پارک ملی سرخه‌حصار و عمدتاً در اراضی مورد ادعای تعاونی مسکن زیتون و 50 هکتار از اراضی اطراف " ترکمن‌ده" به‌وقوع پیوسته..........

9مرداد 1386 ایسنا -بزرگنیا مدیر کل محیط زیست استان تهران  :  8 هکتار از اراضی پارک ملی خجیر به طور همزمان در سه نقطه در روز دوشنبه دچا ر حریق شد. آتش سوزی 4 ساعت به طول انجامید

22آذر1387 هومن روانبخش:  تنها باقیمانده اکوسیستم حاشیه رودخانه ای پارک ملی خجیر طی چند روز گذشته پاکتراشی شد. به همین سادگی! -چند روز است که صدای بی توقف اره موتوری در پارک ملی خجیر به گوش می رسد. جمعه 22 آذر - چیزی حدود 10 هکتار از جنگلهای پده - گز و بید پارک ملی خجیر کاملا پاکتراشی شده  و .....به ساختمان محیط بانی می رویم. .... یکی از آنها می گوید وزارت دفاع سرخود برای فروش چوب درختان را می برد. وزارت نیرو برای احداث سد ماملو هزاران درخت را قطع کرده و روستاییان نیز زمینهای خود را با آتش زنی و قطع جنگلها و بیشه های حاشیه رودخانه جاجرود گسترش می دهند. مدتی هم هست راه و ترابری برای تغییر مسیر جاده و عبور آن از داخل پارک ملی که با قطع هزاران درخت بنه همراه است، به ما فشار می آورد که تا کنون نپذیرفته ایم. دیگری می گوید "وقتی هیچ کس و هیچ مسئولی نمی خواهد اینجا حفاظت شود دیگر ما چه کنیم؟....."

15خرداد1389سایت خبری تحلیلی شهر:.... در هفته گذشته چند جاي مختلف در مراتع پارک ملي سرخه حصار شبانه توسط افرادي به آتش کشيده شده است..... 

2تیر1395- خبرنگاران جوان- حسین بازگیر رئیس اداره محیط زیست شهر تهران: از هفته گذشته تا دیروز به شکلی متفرقه آتش‌ سوزی در مراتع شرق تهران به ویژه پارک ملی سرخه حصار به وقوع پیوسته است....

22تیر1395-خبرگزاری صدا و سیما : یگان  زاده رئیس اداره پارک های ملی خجیر و سرخه حصار در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما گفت : در چهار ماه نخست امسال 30 هکتار از اراضی پارک ملی خجیر و سرخه حصار طعمه حریق شده است.

 

 

  سد سازی در پارک ملی خجیر و منطقه حفاظت شده جاجرود  

سد ماملو عمليات تخریبی  سد ماملو در جنوب پارک ملی خجیر و در جنوب محل تلاقی رودخانه دماوند و رودخانه جاجرود در سال 1379 با تخریب های بنیان کن ذخیره گاه ژنتیکی پارک ملی خجیر آغاز شد و در اسفند1389 به بهره برداری سد سازان رسید . خبرگزاری فارس در 27 اسفند 1393 در مورد کاهش آب سد های تهران نوشت : " بیشترین کاهش ورودی به مخزن دو سد ماملو و لتیان با 37 درصد کاهش در مقایسه با مدت مشابه سال آبی گذشته ثبت شده است"

سدگلخندان   

22 اسفند 1395 خبرگزاری مهر - رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیز داری پردیس : سد گلخندان در پردیس افتتاح شد برای جلوگیری از سیل در بالا دست ماملو .....

 

  معدنخواری و داغان کردن زیستگاه های گیاهی و جانوری در پارک های ملی خجیر و سرخه حصار  و منطقه حفاظت شده جاجرود 

تا کنون مناطق وسیعی از این سه منطقه به اصطلاح حفاظت شده برای برداشت سنگ گچ، آهک، شن و ماسه به شکل های وسیعی تخریب شده است که به تعدادی از این معادن و تنها بر اساس فهرست های رسمی صنایع اشاره می شود :

  1.  معدن بنتونیت پارچین

  2.  معدن سنگ تراس جاجرود واقع در کوه جاجرود که بوسيله شرکت سيمان ري مورد استخراج قرار مي گيرد

  3.  معدن آهک مسگرآباد

  4. معدن گچ  مسگرآباد

  5. معدن سنگ لاشه قرمز مسگر آباد

  6.  معدن سنگ لاشه جن دره

  7. معدن فلدسپات سدیک  چنا ر

  8.  معادن گچ و آهك چهل قز

  9.  معدن آهك سياه دره

  10.  معدن سنگ تراس جوزك

  11.  معادن شن و  ماسه مامالو

  12.  معادن مترو

  13. و معادن سنگ و گچ بسیار بدون شناسنامه

 ذخایر ژنتیکی پارک های ملی خجیر ، سرخه حصار و منطقه به اصطلاح حفاظت شده جاجرود، لگدکوب صنایع نظامی و مانور های نظامی پادگان های داخل آن  

 

صنایع نظامی پارچین در جنوب منطقه حفاظت شده جاجرود در کوه پارچین

پادگان فرح آباد در مرز غربی

لشگر 27 محمدرسول الله  ( داخل پارک ملی سرخه حصار )

مجتمع‌ نظامي‌ قدس

سازمان‌ صنايع‌ دفاع‌(پارك‌ ملي‌ سرخه‌ حصار درمنطقه‌ زرشكي‌)

پادگان‌آموزشي‌ واقع‌ در جنوب‌ روستای توچال‌ ( کیلومتر 25 جاده مخصوص قصر فیروزه ) و در محدوده روستاهاي‌ لپه‌ زنگ‌ و توتك

8 آذر 1394 - پایگاه خبری دیده بان محیط زیست و حیات وحش ایران: " .....نیروهای نظامی مستقر در منطقه حفاظت شده جاجرود   طی روزهای گذشته اقدام به فنس کشی غیرقانونی و گسترده در این منطقه و بخشی از پارک ملی خجیر  نموده اند.بررسی میدانی خبرنگار دیده بان نشان می دهد که فنس مذکور در قسمت شمالی پارک ملی خجیر  حدود ۴ کیلومتر در حاشیه جاده اصلی و در قسمت جنوبی نیز تا حدود ۲ کیلومتر وارد محدوده پارک شده است.تصمیم بر این است که فنس جنوبی به فنس شمالی متصل شود و در این صورت محدوده بزرگی از منطقه حفاظت شده جاجرود و پارک ملی خجیر عملا از کنترل محیط زیست خارج شده و به تصرف نیروهای نظامی درخواهد آمد.محدوده مورد نظر شامل ارتفاعات «آسمان کوه» ، «بارجمالی» و «صندوق بند» و دره ای موسوم به «آب دره» می باشد....."

 

 

   کارخانه های سیمان و شهرک های صنعتی در  منطقه حفاظت شده جاجرو د و در همسایگی پارک های ملی خجیر و سرخه حصار

 

کارخانه  تهران و کارخانه سیمان شمال در نزدیک شهرک پردیس ظرفیت تولید 4 هزارتن سیمان خاکستری و 260 تن سیمان سفید- این کارخانه یکی از منابع آلوده کننده هوا در این منطقه و مرکز جمعیتی شهرک پردیس است . منابع اولیه کارخانه طبق مطالب مندرج در سایت کارخانه بدین شرح است : مواد اوليه كارخانه از معدن معدن سنگ آهك باغ كميش(  داخل منطقه به اصطلاح حفاظت شده جاجرود )، استخراج می گردد. ماده معدني اصلي سنگ آهك بوده و در جوار آن از شيل (سيليكات مضاعف آهن و آلومينيم) هم استفاده مي‌شود....حداقل استخراج ساليانه آن 850000 تن است . عمليات استخراج در معدن به طريقه روباز بوده و داراي 12 جبهه‌كار مختلف مي‌باشد.

 

منطقه صنعتی کَمَرد نزدیک روستای کَمَرد  در منطقه حفاظت شده جاجرود در نزدیکی کوه کَمَرد و آبشار کَمَرد -شامل کارخانه سیمان شمال و  با صنایعی چون ماشین آلات رنگ سازی- تولید و فروش صنایع چوبی- شرکت های چاپ و جعبه سازی- شرکت های صنایع فلزی ، و.....

منطقه صنعتی خرمدشت - منطقه صنعتی خرمدشت با وسعتی در حدود 250 هکتار در فاز صنعتی پردیس با 1500 واحد صنعتی قرار دارد.

منطقه صنعتی سیاه سنگ  - در جنوب منطقه صنعتی خرمدشت

مجتمع صنعتی شهید همت- شمال اتوبان یاسینی در جنوب منطقه تلو  

 

 

 

 راه زنی های گسترده با تکه پاره کردن زیستگاه های گیاهی و جانوری در پارک های ملی خجیر ، سرخه حصار و منطقه به اصطلاح حفاظت شده جاجرود

منطقه حفاظت شده جاجرود در وضعیت فعلی در چنبره ای از بزرگراه های درون شهری و برون شهری تهران بزرگ قرار دارد نظیر : بزرگراه یاسینی - بزرگراه دادمان-بزرگراه افسریه - بزرگراه تهران-گرمسار .افزون بر این  در سال های اخیر، جنون بزرگراه سازی  به داخل پارک های ملی خجیر و سرخه حصار و منطقه به اصطلاح حفاظت شده جاجرود نیز کشیده شده است و این در حالیست که برپایه تمامی قوانين بين‌المللي و داخلي، عبور جاده‌هاي ترانزيت و اتوبان‌ها از  داخل پارك‌هاي ملي ممنوع است!!! ولی شواهد نشان می دهد که این قوانین نیز مانند بسیار دیگر از قوانین از جمله به رسمیت شناختن مناطق حفاظت شده ، برای مدیران و مسئولین کشور ما  ذره ای اهمیت نداشته  و قوانین به راحتی  زیر پا ی آنها له می شود!!!در زیر به نمونه هایی از این راه زنی ها اشاره می شود :

بزرگراه دادمان این بزرگراه در غرب  پارک ملی سرخه حصار که به بزرگراه یاسینی و بزرگراه افسریه  ارتباط داده شده است.   برای کشیدن این اتوبان ، در اوایل اسفند ماه  1385 شهرداری تهران طبق عادت خود در حمله به پارک ها ملی و جنگل های دست کاشت قدیمی، شبانه یورش برد و صد ها اصله درخت ، درختچه و بوته در داخل اراضی پارک ملی سرخه حصار را  برای تعریض ادامه اتوبان  یاسینی– اتوبان افسریه  ،قطع و عرصه خاکبرداری و کلیه آثار و مقطوعات شبانه پاکسازی شد . در پي انتشار اين خبر ، بيش از چهل نفر از دوستداران محيط زيست در روز جمعه مورخ  11 اسفند  در  محل پارک  ملي سرخه حصار تجمع اعتراض آميز کردند. در 14 اسفند ، کانون دیده بانان زمین بیانیه ای منتشر کرد با عنوان : " اجراي بخش ديگري از پروژه  بزرگ  تخريب پارک هاي ملي کشور نام پروژه : نابودي پارک ملي سرخه حصار -پيمانکار : شهرداري تهران - ناظر پروژه : سازمان حفاظت محيط زيست "  

در بخشی از این بیانیه گفتیم که : پروژه تخريب پارک ملي سرخه حصار که از سال ها پيش شروع شده بود به همت شهرداري تهران به مراحل پاياني خود نزديک مي شود!! گويا شهرداري تهران امسال نيز مانند سال هاي گذشته با نزديک شدن به روز ملي درختکاري متعهد است درختان کهن پارک هاي ملي و جنگل هاي دست کاشت را پاکتراشي کند تا به  مراسم روز درختکاري شور و شوقي هر چه بيشتر ببخشد ! 

  گفتیم که :بياد بياوريم يورش متوالي  شهرداري در بهمن و اسفند ماه سال گذشته  به پارک جنگلي لويزان و گزارش هاي  کانون ديده بانان زمين را  در اين خصوص: تخريب جنگل لويزان نمونه بارز عجز در مديريت پايدار شهري    و دهن کجي به خواست مردم - شبيخون مجدد به جنگل   لويزان  

 و گفتیم که : در حالي که براي اجراي پروژه هاي فاضلاب ، زباله ، آلودگي هواي تهران چند دهه وقت  گذاشته مي شود و  سرمايه و نيروي هنگفتي را صرف پروژه هاي مطالعاتي ،  سمينار ها  ، کنگره ها   و... مي  کنند  که هيچگاه نیز نتايج ملموسي براي مردم  در بر نداشته  است  !!!!! چگونه است پروژه هاي درخت کني و تخريب پارک هاي ملي  کشور در تهران  در يک چشم برهم زدن  صورت مي گيرد ؟ 

  و گفتیم که  :  امر حفاظت از  پارک هاي ملي ،  مقولة بسيار پيچيده  اي است که  ابزار ها و ساز و کارها ي  خاص خود را مي طلبد و  نمونه برخورد هايي از نوع برخورد با پارک ملي سرخه حصار در کشور ما نشانگر عدم درک واقعي از مفهوم پارک ملي است و حفاظت  اسمي و غير واقعي،  تنها ساده لوحان را قانع مي سازد !!!!

بزرگراه تهران- پارچین   این بزرگراه به طول حدود 40کیلومتر ، از شمال به اتوبان یاسینی و اتوبان باباییان محدود می شود و از جنوب به اتوبان تهران - گرمسار متصل است . حدود30 کیلومتر از این بزرگراه از داخل پارک ملی خجیر و منطقه حفاظت شده جاجرود عبور داده شده است . بخشی از این راه تا چندین سال پیش راه خاکی بود به موازات رودخانه و مسیل پی راه در امتداد  مسیل سرخه حصار که در نزدیک روستای سنجریون به رودخانه جاجرود منتهی میشد و ادامه این راه در امتداد دره اناری  و دره رودخانه جاجرود  بود ، در گذر از  روستا های خجیر ، تخت یارامین و روستای کمر زرد که از وسط پارک ملی خجیر و پس از آن نیز تا روستای پارچین ادامه داشت. گفتنی است حدود 15 کیلومتر از بزرگراه تهران –پارچین از داخل پارک ملی خجیر در غرب  رودخانه جاجرود و سد ماملو عبور داده شده است .

بزرگراه پاكدشت-بابايي عملیات اجرایی فاز نخست این بزرگراه پاكدشت-بابايي در  خرداد ۱۳۹۱ توسط  فریبرز واحدی مدیر کل راه و ترابری استان تهران کلنگ خورد .  طبق گزارش خبرگزاری مهر در 24 خرداد 1391، شروع این بزرگراه از بزرگراه تهران –گرمسار ( بزرگراه امام  رضا ) در حد فاصل شهرهای شریف آباد و پاکدشت آغاز شد . بزرگراه پاكدشت-بابايي در مسیری 40 کیلومتری با عبور از شرق رودخانه جاجرود، تاسیسات صنایع نظامی پارچین، دریاچه سد ماملو و به موازات جاده اختصاصی این صنایع به تقاطع غیر همسطح اتوبان شهید بابایی و به محور تهران – رودهن متصل خواهد شد.

بنا بر این در حالیکه بزرگراه تهران- پارچین در غرب رودخانه جاجرود وجود دارد، طرح احداث بزرگراه پاكدشت-بابايي در شرق رودخانه جاجرود آنهم در کنار منطقه پر خطر تاسیسات نظامی پارچین به اصرار یک از نماینگان مجلس در حال اجراست !!!! 

فرهاد بشیری نماینده پاکدشت در مجلس، در 29 مرداد 1393 به خبرگزاری مهر می گوید : " اتوبان بابایی به  پاکدشت یکی از نیازهای ضروری  مهم شهرستان محسوب می شود که تلاش داریم به یک آزاد راه ارتقا یابد ". 

 

بزرگراه شهيد شوشتري روزنامه اعتماددر   4 خرداد 1394  در باره این بزرگراه نوشت : "..... طي روزهاي اخير حدود شش هكتار از اراضي پارك ملي سرخه‌حصار به وسيله لودرهاي شهرداري تهران، زير و رو شده است.....اين منبع آگاه در توضيح اين عمليات گفت: در حدود ١١ كيلومتر از پروژه شهيد شوشتري كه بخشي از آن از سمت سه‌راهي سيمان (دولت‌آباد) اجرا شده، از قلب پارك ملي سرخه‌حصار و منطقه حفاظت‌شده جاجرود مي‌گذرد .... شهرداري تهران با اينكه مي‌دانست اين كار غيرقانوني است آن را ادامه داد و بدون مجوز وارد پارك ملي سرخه‌حصار شد و درختان آنجا را زير و رو كرد ....."

جاده مخصوص قصر فیروزه  جاده مخصوص قصر فیروزه به طول حدود 35 کیلومتر که ده کیلومتر آن از  وسط پارک ملی سرخه حصار عبور داده شده و بقیه تا 3 کیلومتری انتهایی از  منطقه حفاظت شده جاجرود می گذرد که از یک طرف به اتوبان افسریه و از یک طرف دیگر به  پاکدشت  ارتباط داده شده .این راه تا چندین سال پیش راه خاکی بود با  عملکرد میان روستایی ،  ولی بعد ها اسفالت و تعریض شد .

جاده مترو   جاده مترو از شمال پارک ملی سرخه حصار عبور داده شده است . این جاده برای استفاده از سنگ های معدنی و مصالح  ساختمانی  کوه خاک سفید در داخل پارک ملی سرخه حصار  برای آخرین ایستگاه متروکشیده شد.  

  

 

عبور دادن لوله های گاز با حفر کانال های طولانی و عمیق و تخریب بنیان های زیستگاه های گیاهی و جانوری در پارک ملی خجیر و منطقه به اصطلاح حفاظت شده جاجرود

 16 اسفند  1385 آینده نو-  فضل الله کولانی مدیرکل منابع طبیعی استان تهران : ".....در مناطق چهار گانه و پارک های ملی که متولی آن سازمان حفاظت محیط زیست است، در مورد اجرای هر پروژه ملی ، اولویت اول با توافق محیط زیست است و تا زمانی که محیط زیست موافقت نکند ، منابع طبیعی به هیچ وجه همراهی نخواهد کرد در  مورد اجرای پروژه گاز در پارک ملی سرخه حصار همکاری را منوط به موافقت محیط زیست اعلام کردیم . البته فکر نمی کردیم که محیط زیست با آن موافقت کند ...."

27 تیر 1386روزنامه اعتماد : "در پی اجرای عملیات احداث خط لوله گاز پنجم تهران، پیمانکاران شرکت ملی گاز ایران نزدیک به 15 کیلومتر  از اراضی منطقه حفاظت شده جاجرود و پارک ملی خجیر را تخریب و پاکتراشی کردند...."

ناحیه دو-  البرز مرکزی -ص12 از 22

ادامه

صفحه اصلی