گزارش بررسی کانون دیده بانان زمین از 180 منطقه حفاظت شده در اکوسیستم های کوهستانی و تالابی کشوردر قالب هفت ناحیه جغرافیایی

 

ادامه بررسی ناحیه دو-مناطق حفاظت شده البرز شرقی

منطقه6 البرزشرقی-  منطقه حفاظت شدهپرور

IRAN-Parvar  Protected Area

 منطقه حفاظت شده  با مساحت 64 هزارو 563 هکتار درسال 1346  حفاظت شده اعلام شد. این منطقه در 23 کیلومتری شرق  شهمیرزاد ،46 کیلومتری شمال شهر سمنان،55 کیلومتری جنوب شهر کیاسر( فولاد محله ) و80 کیلومتری غرب شهر دامغان قرار دارد . جاده قدیمی  سمنان– سنگسر– شهمیرزاد – فولادمحله – دامغان ، به طول  35 کیلومتر ، از میانه منطقه عبور می کند . شمال منطقه حفاظت شده پرور متصل به پناهگاه حیات وحش دو دانگه و منطقه حفاظت شده بولا است .

نقشه منطقه حفاظت شده پرور

 IRAN- parvar protected area  -Semnan  Province

ماخذ نقشه : اطلس مناطق حفاظت شده چاپ 1385 -علائم موقعیت سد "فی نسک" و همچنین  موقعیت برخی روستا ها  در روی نقشه  از کانون دیده بانان زمین است .

 

منطقه حفاظت شده پرور، غیر از بخش کوچکی از جنوب آن ، منطقه ای کاملا کوهستانی است و در بر گیرنده ابر سازه های آب ساز طبیعی این بخش از البرز شرقی شامل کوه چهار نو (جبهه جنوبی با فراز 2881 متر) ،کوه پلنگ آب، کوه سدوک( 2510متر) ، کوه کاشته کله(2700متر) ،کوه گُلوورد(2968متر) ،کوه سر طلا(2755.متر)،کوه اِوار( 3046متر) ،کوه سفید خاک( 3350 متر) کوه سفید(2822متر)کوه سل گلو(2560متر)،کوه گَرنتول(2560متر) کوه توز (2644متر)کوه بلنده (2820متر)کوه میان تول(2720 متر)،کوه گُندال(2350متر)،کوه کوشک(2564متر) کوه رضاآباد(2610متر)، کوه آب شرف(2250متر) کوه دربندی، کوه میان پشته ،کوه کلا، کوه کور چشمه، و... برف آبها ، ریزابه ها و آب چشمه های این ارتفاعات در بخش شمالی و میانی ، از طریق رود دره سرم، رود دره رودبارک، رود خانه تنگه کاورد، و... به رودخانه سفید رود مازندران از زیر شاخه های رودخانه تجن هدایت می شوند و در بخش های جنوبی و غربی عموما تغذیه کننده آبهای زیر زمینی هستند.

منطقه حفاظت شده پرور دارای دو تیپ اقلیم مرطوب خزری و اقلیم نیمه خشک تا خشک است وهمین تفاوت است که تنوع  رویشگاهی در این منطقه ایجاد کرده است  از جنگل های باستانی هیرکانی با گونه هایی چون راش، ممرز، شیردار، نمدار ، ملچ و...تا جنگل های اَُرس،و تا جوامع درمنه و گون، انواع گندمیان  و... و به تبع آن  تنوعی از زیستگاه های متفاوت جانوری نظیر پلنگ، خرس ، بزو پازن، قوچ و میش، آهو، و....سفر نامه ها و داستان های بجا مانده نیز گواهی بر وجود زیستگاه های غنی جانوری حتی در چند دهه پیش بوده است  از جمله حسین شهسوارانی معاون وزیردادگستری آخرین پادشاه حکومت پهلوی  در خاطره ای در مورد پرور می گوید :

 " .... به روستای ییلاقی پلور(پرور)  دودانگه رفتیم  که محلی خرّم و دلگشا وکوهستان‌های آن شکارگاه‌ معروف گاوهای کوهی، آهو، شوکا،گوزن و  غزال بود. چند ساعتی را در باغ بزرگ ییلاقی گذراندیم که دیوار بلند گلی معمول باغات ییلاقی را داشت. روی دیوار آن باغ بزرگ در چهار ضلع متصل و به هم چسبیده جمجمه و سر استخوانی شکارهای کوهی با شاخ‌های بلند قرار داده بودند در اطاق بلند فرش‌شده‌آن باغ و در دیدگاهی که به سوی کوهستان بلند داشت همان هنگام حرکت و جنب و جوش و جست و خیز گاوهای شکاری و کوهی در دوردست دیده می‌شد.... "

و در این اکوسیستم های متنوع  و غنی، شرایطی فراهم شد برای بالیدن تمدن های انسانی در هزاره های گذشته تاریخ ایران  و از این روست که منطقه حفاظت شده پرور را می توانیم یکی دیگر از  شاخص های  هویت زیستی ایران زمین در این بخش از البرزشرقی بدانیم !!!!! در تاریخ نگاری ها و تاریخ شفاهی  منطقه پرور که نام این منطقه نیز از آن گرفته شده، آمده است  که  پیشینیان و کهنسالانِ پرور، ایل پروری را بقایای یک خانواده ی سلطنتی ساسانی می دانند که پس از حمله های وحشیانه اعراب در منطقه ی کوهستانی پرور کنونی سکنی می گزینند. این مردمان در حفظ میراث نیاکان ، تلاش در خور ستایش می کنند از جمله حفظ آیین ها و جشن ها که تا دو دهه پیش نیز پابر جا بوده است از آن جمله است برگزاری  جشن تیرگان و  آیین اهورایی وَرمِزد، آیین های ویژه کوچ و.... افزون بر این  گویش شناسان نیز  بر این عقیده هستند که گویش پروری  شاخه ای از زبان تبری قدیم است که اشتراکات زیادی با زبان پهلوی دارد . به علاوه در این منطقه داستان های اساطیری بسیاری بین مردم بومی رواج دارد که از نسلی به نسل دیگر  سپرده شده و وجود همین داستان های اساطیری خود نیز دلیل دیگری است  بر حضور شور زندگی در گذشته های بسیار دور در این بخش از البرز شرقی از جمله داستان های اساطیری در مورد  سفید کوه و محدوده اطراف آن که به " پتشخوارگر" معروف بوده است در کتاب تاریخ سمنان تالیف عبدالرفیع حقیقت چاپ 1352آمده است

و یا روایتی از روستای " رستم رودبار "  ( حدود 20 کیلومتری غرب  فولاد محله) است .این روایتها می گوید  : رستم برای نبرد با دیو سفید، از راه رستم‌رودبار عبور کرده و شبی را در آن‌جا اتراق می‌کند. به همین دلیل آن‌جا را رستم‌رودبار نامیدند.و....افزون بر این آثار باستانی که تاکنون  در منطقه حفاظت شده پرور و محدوده های نزدیک به آن تاکنون کشف شده خود گواه بر تاریخ کهن این سرزمین است  که به مواردی از آثار  بجا مانده  اشاره می شود :

 

  •  قلعه کُلیم(کُلام) بازمانده  از دوره ساسانیان

  •   محوطه باستاني خرند در نزدیک روستای خرند که در اواخر هزاره دوم و اوايل هزاره اول قبل از ميلاد محل استقرار اقوام مختلف بوده است.

  •   برج دیوخانه در رودبارک که  در سال  ۱۳۸۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است

  •  جاده باستانی که از فولاد محله امروز می گذشته و جبهه جنوبی البرز شرقی را  به مناطق ساحلی  شمال مرتبط می کرده است و  نقش اتراق گاه مهم میانراهی در این گذرگاه بوده است .

  •  غار  لعلوم در جنگل های رودبارک که  محلی برای برگزاری آیین میترائیسم بوده است

  • و....

     

مراکز جمعیتی  بسیاری در داخل و  مرز منطقه حفاظت شده پرور قرار دارد که عبارتند از :  روستای پرور،روستای فی نسک،روستای ملاده، روستای تلاجیم، روستای تم، روستای اورد،روستای رودبارک، روستای کملا، روستای زرما، روستای کاورد،روستای کولیم، روستای ورگو، روستای گرمکش، روستای هسکو، روستای سیاه رودبار بالا و پایین، روستای شن چاله، روستای مرلک،روستای مارکم،روستای سنخانی، روستای خرند، روستای سفید رود، روستای خرچال، روستای شلی،روستای رستم رودبار ،روستای گوشواره، روستای کرکلا، روستای سفیدار، روستای صیدو، روستای رضاآباد، و....

 

حفاظتی که انجام نشد

 

 بزودی اجرای سد فی نسک در مهمترین ابر سازه های آب ساز طبیعی رودخانه سفید رود مازندران  در منطقه به اصطلاح حفاظت شده پرور این میراث طبیعی نسل ها

 مطالعات احداث سدمخزنی فینسک و سامانه انتقال آب آن در اواخر سال 1387 در دولت نهم کلید خورد.  اتابک جعفری مدیرعامل شرکت آب منطقه ای سمنان در آذر ماه 1390 به ایرنا از اجرایی شدن آن در سال 1391 خبر می دهد. هدف این سد رساندن آب به سمنان اعلام شد.

کانون دیده بانان زمین در بهار و پاییز سال 1391 موفق به بازدید بخش هایی از منطقه حفاظت شده پرور شد و نتایج این بازدید را در گزارشی با عنوان: "منطقه حفاظت شده پرور  در اکوسیستم شکننده البرز شرقی در تهدید مافیای سد ساز برای سد  "فی نسک" و طرح های بیخردانه به بهانه گردشگری" در همین سایت منعکس کرد .  در  این گزارش کانون دیده بانان زمین ضمن ارائه اطلاعاتی در مورد موقعیت  جغر افیایی و حوزه آبریز این منطقه ،  مشاهدات خود را در قالب  9 مجموعه تصویری  از این منطقه است  یکی از این مجموعه ها مربوط به موقعیت سد فی نسک  و آبخیز های زخم خورده در اجرای راه تداراکاتی برای آن است . محل سد فی نسک در ارتفاعات نزدیک  روستاهای  فی نسک و تلاجیم  است . کانون  دیده بانان زمین در بخشی از این گزارش  تاکید می کند که ساخت سد فی نسک علاوه بر تاثیرات مخرب بر منطقه حفاظت شده پرور، در  پناهگاه حیات وحش دودانگه هم آثار تخریبی بسیاری برجای خواهدگذاشت . و تاکید کردیم که سد فی نسک ، با قطع آب رودخانه سفید رود و جلوگیری از جاری شدن آن به دره بندبن  ، ضمن ایجاد تخریب های هولناک در اکوسیستم های کوهستانی و اختلال در زیستگاه های منطقه، معیشت همه روستا هایی که در شعاع عمل  این رودخانه، در منطقه حفاظت شده پرور و در پناهگاه حیات وحش دودانگه قرار دارند  تحت تاثیر  آثار شوم خود قرار خواهد داد!!!! 

در این گزارش همچنین گفتگوی اعضای کانون دیده بانان زمین با سرمحیط بانی سرتنگه در رابطه با ساخت سد فی نسک منعکس شده است ، هنگامی که از سر محیط بانی سر تنگه  پرسیده شد که چگونه سازمان حفاظت محیط زیست چنین اجازه ای را داده است، وی در کمال حیرت گفت : " این سد یک طرح ملی است و باید اجرا شود"

 و نوشتیم که  دریغ و صد افسوس که میراث طبیعی ملی نسل ها به دست کسانی سپرده شده است که به بهانه طرح های ملی، حق ملی  نسل ها را  لگد مال می کنند و محیط بانان  آن ،  توجیهه گر عمل تجاوز کاران به این منطقه حفاظت شده می شوند !!!

پس از ارائه این گزارش در بهمن 1391، خبرگزاری فارس خبری منتشر کرد با عنوان : " سد فینسک مازندران را تهدید می‌کند". در این خبر آمده است که نماینده ساری و میاندرود در مجلس شورای اسلامی با اشاره به مطرح بودن پروژه سد فینسک در سرشاخه‌های تجن برای استان سمنان از پیگیری توقف اجرای مراحل این طرح خبر می دهد و به فارس می گوید  تاکنون 11 امضا برای توقف این طرح جمع شده است "

 به دلایل مالی ساخت این سد در دولت نهم و دهم اجرایی نشد اما سرانجام دولت یازدهم  تکلیف این طرح مخرب را روشن کرده و به مافیای سد ساز مژده اجرایی شدن آن را داد با پیگیری حمید چیتچیان وزیر نیرو که کارنامه سیاهی در مدیریت منابع آبی کشور دارد . به چند خبر رسانه ای شده در این مورد در دولت یازدهم اشاره می کنیم :

14 مرداد1393  ایلنا : حمید چیت چیان وزیر نیرو در نشست بررسی مشکلات صنعت آب و برق استان سمنان از ابلاغ آغاز عملیات اجرایی سد فینسک به مدیریت منابع آب کشور خبر داد و افزود: این طرح پس از اخذ مجوزهای لازم با استفاده از اعتبارات فاینانس اجرایی می شود.......

5آذر 1393 سایت پایگاه اطلاع رسانی مناقصات کشور  -آگهی مناقصه تامین مالی و احداث سد مخزنی فینسک-شماره آگهی 30-93-3

۲۰بهمن ۱۳۹۳  ایسنا- حسن خیرخواه مدیر طرح‌های اجرایی توسعه منابع آب شرکت آب منطقه‌ای استان سمنان:  سدهای فینسک و چاشم برای تأمین آب شرب سه شهرستان سمنان، مهدیشهر و سرخه در دست احداث است…. وی در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه عملیات احداث این سدها در چه مرحله‌ای است، افزود: در حال حاضر مطالعات مرحله دوم این سدها خاتمه یافته و در شرف انتخاب پیمانکار برای شروع عملیات اجرایی این سدها هستیم. وی در خصوص برخی ویژگی سد فینسک گفت: حجم مخزن این سد 12 میلیون مترمکعب است و با خط انتقال 76 کیلومتر به سمنان منتقل می‌شود.....

 

چنگ اندازی  به منطقه رودبارک پرور به بهانه اجرای طرح های گردشگری  ویرانگر و طرح توسعه "امامزاده جبار"  با   لگد مال کردن ذخیره گاه های ژنتیکی متعلق به نسل ها در منطقه حفاظت شده پرور  

 رودبارک  منطقه ای کوهستانی در محدوده رود دره  رودبارک در شمالی ترین بخش منطقه حفاظت شده پرور .روستای رودبارک نیز در نزدیک این منطقه  قرار دارد. کوه کاشته کله که (سرچشمه رود های سرم  و  رود سلطان میدان)در شرق این دره و کوه پلنگ آب و کوه سدوک در غرب آن قرار دارند. رود دره رودبارک زهکش طبیعی  ، برف آب ها ،  آب چشمه ها و آب آبشار ها ی این ارتفاعات است که در منطقه قلعه گردن یعنی مرز مشترک منطقه حفاظت شده پرور و پناهگاه حیات وحش دو دانگه به سفید رود مازندران می پیوندد. این منطقه آخرین حد جنگل های باستانی  هیرکانی است با تنوع بسیار از پدیده های طبیعی چون غار ، تنگه ، آبشار ، و.... و این همه ، جاذبه ای می شود برای بزرگ کوهخواران این منطقه  که این بار با ترفندی جدید به بهانه برگزاری جشنواره غذا، و برگزاری بازی های محلی و نمایش سنت های بومی ،  بخش وسیعی از منطقه را تسطیح و ساخت و ساز کنند .در گزارش  کانون دیده بانان زمین ،چند سند تصویری از این دست اندازی ارائه شده است.

 محمد پور رودبارکی مدیر مجتمع  فمارا رودبارک در  2 مهر 1391 در گفتگو با  خبر گزاری مهر  می گوید :  " با ایجاد امکانات جاده ای و رفاهی در مدت خیلی کوتاه منطقه رودبارک به یکی از مناطق نمونه گردشگری بین المللی تبدیل و در لیست مناطق گردشگری جهانی جایگاه بالائی را به خود اختصاص خواهد داد و در درآمدزائی و ایجاد اشتغال و نیز در نرخ رشد صادرات غیر نفتی مملکت نقش موثری خواهد داشت.وی در این مصاحبه همه طرح های خواب دیده برای این منطقه را اینگونه بیان می کند :

" ایجاد پیست اسکی ، ایجاد تله کابین  ، ایجاد واحد بسته بندی آب معدنی، ایجاد واحد های اقامتی برای آبگرم سایر چشمه های مطرح که خاصیت پزشکی و درمانی دارند و....... ،   هتل، شکار، شهرک‌های توریستی،ایجاد دریاچه مصنوعی، فروشگاه صنایع دستی، ایجاد پارک جنگلی، پیست اسب دوانی، پیست دوچرخه سواری، پیست دومیدانی در جنگل و مرتع، مجتمع ورزشی و مجتمع فرهنگی هنری از توانمندی های سرمایه گذاری در بخش خدماتی و رفاهی منطقه رودبارک است و........"

کانون دیده بانان زمین، زیر  افاضات  تخریبی این  نماینده مافیای گردشگری مطالبی نوشت : اینهمه ایده های تخریبی یعنی از مغز تنها یک نفر تراوش کرده است !!؟؟؟؟!! 

و در انتها تاکید کردیم که منطقه حفاظت شده پرور میراث طبیعی نسل ها است و ارث پدری آقای محمد پور رودبارکی مدیر مجتمع  فمارا و رؤسای ایشان نبوده و نیست !!!!!

ظاهرا پس از روی کار آمدن دولت یازدهم جلوی اجرای بیشتر طرح های مخرب آقای محمد پور رودبارکی و همدستان گرفته شد. ولی گویا قرار است طرح های تخریبی آقای محمد پور رودبارکی درقالب یک ترفند جدید یعنی طرح توسعه"امامزاده جبار" پیاده شود. در 5 شهریور 1394 خبر گزاری فارس نوشت  محسن براتی رئیس اداره اوقاف مهدی‌شهر، پیش از ظهر امروز در بازدید از روستای رودبارک اظهار کرد: وجود جاذبه‌های گردشگری و آب و هوای منحصر به فرد منطقه رودبارک مهدی‌شهر می‌تواند توجه هر گردشگری را به خود جلب کند. وی تصریح کرد: این منطقه توجه و لزوم حضور گردشگران در این مناطق، به وجود آوردن زیرساخت‌های اولیه در امور اسکان و امکانات موردنیاز برای تأمین رفاه حال آنان را می‌طلبد و... "

البته ترفند کوهخواری و جنگلخواری در قالب  " طرح توسعه امام زاده ها "مدتی است در مناطق حفاظت شده البرز  در حال  پیاده شدن است .نظیر طرح توسعه امامزاده حسن لهاش در منطقه حفاظت شده هراز ( منطقه جنگلی الیمستان ) و یا طرح توسعه امامزاده اسحاق در منطقه حفاظت شده گشت رودخان و سیاه مزگی  (درجنوب قلعه رودخان )  و...

 

  جنگل سوزی و خاکستر سازی ذخایر ژنتیکی متعلق به نسل ها به دلیل عدم تجهیزات موثر خاموش کردن فوری آتش در منطقه حفاظت شده پرور

تاکنون جنگل سوزی های بسیاری در این منطقه اتفاق افتاده که  به چند مور رسانه ای شده آن در سالهای اخیر اشاره می شود :

15 مهر1389 ایرنا- مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان سمنان در این آتش سوزی درختان ‘اورس’ که از ارزش اقتصادی بالایی برخوردار است طعمه حریق شد در این حادثه که روز چهارشنبه به وقوع پیوست، حدود ۵۰ هکتار از مناطق جنگلی منطقه سیاه رودبارک واقع در شمال شرق شهرستان مهدیشهر ( سنگسر ) دچار آتش سوزی شد

8شهریور1391 ایسنا -. ابوالفضل صیادجو مسوول روابط عمومی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان سمنان: ... در جریان این آتش سوزی که در وسعتی 3 هكتاری رخ داد، بیش از80 درخت اُرس منطقه در آتش سوختند.

در بازدید کانون دیده بانان زمین در پاییز 1391 ارس های سوخته شده مشاهده شد. و جالب توجه اینکه این منطقه  سوخته شده درست  در ارتفاعات روبروی  محیط بانی سر تنگه  بود !!!!!!محیط بانان می گفتند  در اینجا هیچ تجهیزاتی برای خاموش کردن نداریم و باید منتظر آمدن ماشین های اطفای حریق از شهمیرزاد و سنگسر باشیم 

10 مرداد1392خبرگزاری مهر: حمید رضا عبدوس رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان مهدیشهر از وقوع حریق در بیش از هفت هزار مترمربع از مراتع فولادمحله خبر داد و ...

30 تیر 1393 پايگاه خبري چهاردانگه نيوز: آقاي سيدعقيل ساداتي تيله بني، مدير وبلاگ و انجمن فرهنگي آفتاب روستاي تيله بن در گفتگو با پايگاه خبري چهاردانگه نيوز از وقوع آتش سوزي مهيب جنگل در ارتفاعات چهارنو خبر داد.وی گفت: اين آتش سوزي در جنگل هاي دامنه ي جنوبي ارتفاعات چهارنو و در پايين تر از امام زاده ابراهيم و در محدوده روستاي واوسر رخ داده است.....اين آتش سوزي از حدود ساعت 10:30 صبح آغاز شده و هنوز هم با توجه به وضعيت آب و هوايي منطقه در حال گسترش است. طبق روايت شاهدان عيني در ابتدا محوطه اي به وسعت 1000 تا 1500 متر مربع دچار حريق شده و به شدت بر وسعت آن افزوده مي شود. با توجه به مدت زمان وقوع اين حادثه و تا زمان نگارش اين خبر (ساعت 18:00) هنوز ماموران آتش نشاني عمليات مهار آتش را آغاز نكرده اند ....."

16خرداد 1394 ایرنا-ناصر مهردادی: ... آتش سوزی ها در مناطق جنگلی نور، هفت خال کیاسر، دو دانگه و هولار ساری و منطقه شهمیرزاد (بین مازندران و سمنان) رخ داد و در هر منطقه چهار هکتار از جنگل ها در آتش سوخت.

30 دی 1394 ایران خبر-معاون حفاظت از امور اراضی اداره کل منابع طبیعی استان سمنان: ۵۰ هکتار از جنگلهای سیاه رودبار در شمال شرق شهمیرزاد از روز گذشته طعمه حریق شده .....  در این منطقه حدود دو هزار اصله درختان اورس به طور کامل سوخته است، برآورد اولیه نشان می دهد که تعداد زیادی درخت نیز ۵۰ درصد دچار حریق شده است. ....

 

ناحیه دو- ص19 از 22

ادامه

صفحه اصلی